Tăng cường vai trò lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với lĩnh vực ngân hàng

ThS SOMSAVANH DOUANGSAVANH
Ngân hàng Nhà nước Lào

1. Mở đầu

Đảng Nhân dân Cách mạng Lào là đảng cầm quyền duy nhất tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào từ năm 1975 đến nay, đảm nhận chức năng lãnh đạo toàn diện đối với Nhà nước và xã hội. Theo Hiến pháp Lào (năm 1991, sửa đổi năm 2015), vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị được khẳng định như một nguyên tắc nền tảng. Trong đó, lĩnh vực tài chính - ngân hàng có tầm quan trọng đặc biệt, được ví như “huyết mạch” của nền kinh tế. Sự lãnh đạo của Đảng trong lĩnh vực này bảo đảm huyết mạch kinh tế lưu thông thông suốt, phục vụ các mục tiêu phát triển đất nước.

Bước vào thời kỳ hội nhập quốc tế, Lào tích cực tham gia các thể chế kinh tế khu vực và toàn cầu (gia nhập ASEAN năm 1997, WTO năm 2013, v.v.). Hội nhập quốc tế mang lại nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác quản lý và ổn định kinh tế vĩ mô. Những biến động kinh tế thế giới như khủng hoảng tài chính, đại dịch Covid-19 hay biến động giá cả toàn cầu đã tác động mạnh đến kinh tế Lào những năm gần đây. Năm 2021-2023, kinh tế Lào đối mặt lạm phát tăng kỷ lục (có lúc tới gần 40%), đồng Kip mất giá gần 60% so với USD, nợ công ở mức rất cao (xấp xỉ 122% GDP năm 2023)⁽¹⁾. Những khó khăn này trực tiếp ảnh hưởng đến hệ thống ngân hàng, thanh khoản ngoại tệ căng thẳng, nợ xấu gia tăng và niềm tin công chúng suy giảm.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực ngân hàng trở nên cấp bách. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào xác định phải củng cố sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với lĩnh vực trọng yếu này nhằm kịp thời định hướng, chỉ đạo các biện pháp ổn định kinh tế - tiền tệ, bảo vệ lợi ích quốc gia.

2. Nội dung

2.1. Thực trạng sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với lĩnh vực ngân hàng

Về những thành tựu

Một là, về phát triển hệ thống ngân hàng

Giai đoạn từ năm 2010 đến nay có sự mở rộng đáng kể của hệ thống ngân hàng Lào trong tiến trình hội nhập khu vực. Dưới sự chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, năm 2011, Lào đã thành lập Sở giao dịch chứng khoán, tạo kênh huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế. Cùng với đó, số lượng ngân hàng thương mại tăng lên nhanh chóng nhờ thu hút sự tham gia của các ngân hàng liên doanh và ngân hàng nước ngoài (từ Việt Nam, Thái Lan, Trung Quốc...). Đến cuối thập niên 2010, Lào có 14 ngân hàng thương mại, gồm ngân hàng thương mại nhà nước, liên doanh và tư nhân. Quy mô tín dụng ngân hàng mở rộng đáng kể, phản ánh vai trò quan trọng của kênh tín dụng đối với tăng trưởng kinh tế. Cuối năm 2023, tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống ngân hàng tương đương khoảng 50% tổng tài sản hệ thống. Điều này cho thấy chính sách khuyến khích phát triển tín dụng của Đảng đã phát huy hiệu quả, cung ứng vốn cho đầu tư và tiêu dùng, góp phần duy trì tăng trưởng GDP.

Hai là, về hiện đại hóa khuôn khổ pháp lý về quản lý ngân hàng

Nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập, Ngân hàng Nhà nước Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng đã từng bước hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực điều hành theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế. Nhiều luật và quy định mới về an toàn ngân hàng, quản trị rủi ro và phòng chống rửa tiền được ban hành, giúp Lào bắt kịp các chuẩn mực khu vực. Lào đã cải thiện đáng kể khung pháp lý về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố cuối thập niên 2010. Ngân hàng Nhà nước Lào cũng từng bước áp dụng các công cụ thị trường trong chính sách tiền tệ, như phát hành tín phiếu để điều tiết cung tiền, thay vì chỉ dựa vào biện pháp hành chính. Nhờ thực hiện các chủ trương ổn định vĩ mô của Đảng, Lào duy trì lạm phát ở mức thấp (khoảng 2-3%/năm giai đoạn 2016-2020), tỷ giá tương đối ổn định.

Ba là, hiện đại hóa hệ thống ngân hàng

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, hệ thống thanh toán và công nghệ ngân hàng Lào có bước tiến rõ rệt. Ngân hàng Nhà nước Lào đã xây dựng hệ thống thanh toán liên ngân hàng. Đặc biệt, năm 2020 đưa vào vận hành Sở giao dịch ngoại tệ liên ngân hàng (LFX) theo cơ chế thị trường có quản lý, tăng tính minh bạch và thống nhất trong quản lý tỷ giá.

Các ngân hàng thương mại mở rộng dịch vụ ngân hàng điện tử, triển khai mạng lưới ATM, POS, tạo thuận lợi cho khách hàng và bắt kịp xu thế khu vực. Với sự hỗ trợ kỹ thuật của Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và các đối tác, năng lực quản trị và giám sát ngân hàng ở Lào dần được nâng cao. Kết quả này phản ánh nỗ lực lãnh đạo đúng đắn của Đảng trong việc thúc đẩy hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, tăng cường năng lực cạnh tranh cho ngành trong môi trường hội nhập quốc tế.

Bốn là, đóng góp vào ổn định và tăng trưởng

Nhờ mở rộng hệ thống ngân hàng và tăng cường huy động vốn, Lào đã cải thiện khả năng đáp ứng vốn cho nền kinh tế, hỗ trợ thực hiện các mục tiêu phát triển do Đảng đề ra. Trong giai đoạn 2010-2020, kinh tế Lào liên tục tăng trưởng nhanh, bình quân 6-7%/năm. Thu nhập bình quân đầu người tăng, đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển vào năm 2018.

Đặc biệt, vai trò định hướng của Đảng trong ổn định kinh tế vĩ mô đã giúp Lào ứng phó với các cú sốc bên ngoài. Thí dụ, khi lạm phát thế giới tăng cao năm 2008 hay suy thoái do Covid-19 năm 2020, Đảng đã kịp thời chỉ đạo Chính phủ thực thi các biện pháp tài chính - tiền tệ để kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội.

Những kết quả đó khẳng định sự đúng đắn trong lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với lĩnh vực ngân hàng nói riêng và công tác quản lý kinh tế nói chung trong hội nhập quốc tế.

Hạn chế và những vấn đề đặt ra

Bên cạnh các thành tựu, sự lãnh đạo của Đảng đối với ngành ngân hàng Lào trong bối cảnh hội nhập vẫn bộc lộ nhiều hạn chế cần khắc phục:

Quy mô và trình độ phát triển của hệ thống ngân hàng còn thấp so với yêu cầu. Tổng tài sản và dư nợ của hệ thống ngân hàng so với GDP tuy tăng nhưng vẫn ở mức trung bình thấp trong khu vực. Thị trường vốn phi ngân hàng (chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp) hầu như chưa phát triển, khiến hệ thống ngân hàng phải gánh vác phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế. Điều này dẫn tới áp lực lớn về vốn và rủi ro tập trung cho các ngân hàng, trong khi nguồn lực ngân hàng còn hạn chế.

Chất lượng tài sản và hiệu quả hoạt động của nhiều ngân hàng Lào chưa vững chắc. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng nhanh trong những năm gần đây. Năm 2022, nợ xấu toàn hệ thống khoảng 3%, đến năm 2024 đã tăng lên 6,8%⁽²⁾. Điều này phản ánh khó khăn của khách hàng trong bối cảnh kinh tế vĩ mô bất ổn và lãi suất tăng cao, đồng thời cho thấy năng lực thẩm định, quản trị rủi ro của ngân hàng còn hạn chế. Mặc dù Ngân hàng Nhà nước Lào công bố tỷ lệ an toàn vốn bình quân trên 18%, song thực chất chất lượng tài sản của một số ngân hàng, đặc biệt khối ngân hàng thương mại nhà nước, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc Đảng lãnh đạo tái cơ cấu các ngân hàng yếu kém chưa đạt hiệu quả triệt để.

Một thách thức nghiêm trọng là tình trạng đô la hóa và mất giá nội tệ kéo dài, phần nào cho thấy những khoảng trống trong lãnh đạo, quản lý lĩnh vực tiền tệ. Niềm tin của công chúng vào đồng Kip giảm sút sau các biến động lạm phát, dẫn tới xu hướng găm giữ ngoại tệ trong dân và sử dụng ngoại tệ rộng rãi trong giao dịch. Tỷ lệ tiền gửi và thanh toán bằng ngoại tệ ở Lào thuộc hàng cao trong khu vực, làm suy yếu hiệu lực chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Đặc biệt, từ giữa năm 2022, chênh lệch lớn giữa tỷ giá chính thức và tỷ giá chợ đen xuất hiện, phản ánh bất cập trong quản lý ngoại hối. Tuy Ngân hàng Nhà nước đã nỗ lực bình ổn tỷ giá (bán ngoại tệ can thiệp, siết chặt quản lý thị trường tự do) nhưng do dự trữ ngoại hối quá mỏng (chỉ đủ 1-2 tháng nhập khẩu) nên hiệu quả hạn chế. Hệ quả là đồng Kip tiếp tục trượt giá mạnh năm 2022-2023, có thời điểm rơi vào vòng xoáy mất giá – lạm phát, đẩy lạm phát lên mức cao nhất trong nhiều thập niên (trên 30% nửa cuối 2022). Biến động tỷ giá, lạm phát khiến người dân mất lòng tin vào hệ thống ngân hàng, chuyển sang giữ ngoại tệ và vàng, làm xói mòn vai trò dẫn dắt của ngân hàng trong nền kinh tế.

Công tác quản lý tài chính công yếu kém cũng ảnh hưởng tiêu cực tới lĩnh vực ngân hàng. Nhiều năm liền ngân sách thâm hụt lớn, nợ công tăng nhanh, Chính phủ phải vay từ hệ thống ngân hàng để bù đắp, gián tiếp gây mất cân đối tiền tệ. Nợ công của Lào đã tăng từ xấp xỉ 53% GDP năm 2019 lên khoảng 88% GDP năm 2021, 94% GDP năm 2024. Thậm chí do Kip mất giá, nợ công năm 2022 ước tính vượt 112% GDP – mức rất đáng báo động⁽³⁾. Cấu trúc nợ cũng tiềm ẩn rủi ro khi hơn một nửa là nợ nước ngoài, tập trung chủ yếu từ một đối tác (Trung Quốc chiếm gần 1/2 tổng nợ nước ngoài). Gánh nặng nợ công và phụ thuộc nước ngoài làm suy giảm dư địa chính sách tiền tệ - tài khóa, đe dọa ổn định tài chính quốc gia. Mặc dù Đảng đã ban hành nghị quyết siết chặt quản lý nợ công, nhưng việc triển khai còn bất cập, thể chế quản lý nợ thiếu minh bạch, dẫn tới nguy cơ vỡ nợ và suy giảm uy tín quốc gia.

Một hạn chế nội tại quan trọng nằm ở tổ chức và nhân lực trong ngành ngân hàng. Thực trạng cho thấy, ở một số cơ quan tài chính - ngân hàng của Lào, vai trò của tổ chức đảng còn mờ nhạt, chưa phát huy tốt vai trò lãnh đạo; thậm chí một số ngân hàng liên doanh, công ty tài chính chưa thành lập được chi bộ đảng do thiếu đảng viên. Điều này dẫn tới khoảng trống trong sự lãnh đạo của Đảng ở cơ sở, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chủ trương của Đảng tại các đơn vị này. Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ cán bộ, nhân viên ngân hàng chưa đồng đều, nhiều nơi thiếu nhân lực có trình độ chuyên môn cao, am hiểu kinh tế thị trường và luật pháp quốc tế. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngành ngân hàng tuy đã được chú trọng nhưng chưa theo kịp yêu cầu hội nhập (như kiến thức về Basel II/III, IFRS, quản trị ngân hàng số, v.v.). Một bộ phận cán bộ ngân hàng thiếu tu dưỡng đạo đức, còn xảy ra hiện tượng tham nhũng, tiêu cực, làm tổn hại uy tín ngành và uy tín của Đảng.

Tóm lại, vai trò lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với ngành ngân hàng tuy đã đạt nhiều kết quả tích cực nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Những hạn chế nêu trên cần sớm giải quyết để Đảng tiếp tục giữ vững vai trò lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện trong lĩnh vực ngân hàng, bảo đảm hệ thống ngân hàng phát triển an toàn, hiệu quả, phục vụ công cuộc phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế thành công.

2.2. Phương hướng và giải pháp tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực ngân hàng

Để khắc phục những hạn chế nêu trên, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào cần thực hiện mội số phương hướng, giải pháp nhằm tiếp tục củng cố, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng, trọng tâm đến năm 2030 là:

Phương hướng

Thứ nhất, khẳng định và nâng cao vai trò lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện của Đảng đối với lĩnh vực ngân hàng. Đây là phương hướng mang tính nguyên tắc và chiến lược. Điều này có nghĩa Đảng tiếp tục quyết định mọi vấn đề lớn của ngành ngân hàng, từ định hướng phát triển, cơ cấu hệ thống, đến nhân sự cấp cao, nhằm bảo đảm ngành ngân hàng luôn vận hành theo đúng quỹ đạo mà Đảng đề ra.

Thứ hai, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu quả quản trị tài chính - ngân hàng theo hướng hiện đại. Chú trọng chuyển từ lối lãnh đạo chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính sang lãnh đạo bằng định hướng chiến lược, chính sách lớn; đề cao vai trò thuyết phục, nêu gương của đội ngũ đảng viên thay vì chỉ dùng mệnh lệnh áp đặt; thực hiện tốt nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, phát huy tính chủ động của các tổ chức đảng cơ sở trong ngành ngân hàng. Đổi mới phương thức còn gắn liền với việc ứng dụng khoa học quản lý hiện đại trong ngành tài chính - ngân hàng.

Thứ ba, gắn tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với xây dựng đội ngũ cán bộ và đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng. Phương hướng này bảo đảm rằng việc tăng cường lãnh đạo của Đảng đi đôi với củng cố yếu tố con người và môi trường hoạt động. Đây chính là nền tảng để sự lãnh đạo của Đảng thực sự thấm sâu và phát huy hiệu quả trong toàn ngành ngân hàng.

Những giải pháp chủ yếu

Một là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực ngân hàng. Đây là giải pháp nền tảng nhằm tạo sự thống nhất ý chí và quyết tâm chính trị trong toàn Đảng.

Trước hết, cần tổ chức học tập, quán triệt sâu rộng trong cán bộ, đảng viên về tầm quan trọng đặc biệt của lĩnh vực tài chính - ngân hàng đối với ổn định và phát triển đất nước, từ đó thấy rõ yêu cầu khách quan phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong lĩnh vực này. Mỗi cấp ủy đảng, nhất là ở những nơi liên quan trực tiếp (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, các ngân hàng thương mại...), phải nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình trong việc thực thi sự lãnh đạo của Đảng. Để cụ thể hóa, Trung ương Đảng nên ban hành một chỉ thị chuyên đề về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tài chính - ngân hàng trong tình hình mới, trong đó đề ra định hướng chung và phân công rõ trách nhiệm cho từng cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan nhà nước liên quan.

Hai là, kiện toàn tổ chức đảng và nâng cao năng lực lãnh đạo của các tổ chức đảng trong các cơ quan tài chính - ngân hàng.

Tổ chức cơ sở đảng trực tiếp thực hiện vai trò lãnh đạo của Đảng trong thực tiễn, do đó cần được củng cố vững mạnh. Trước hết, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào cần hoàn thiện mô hình tổ chức đảng tại các cơ quan, doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Ở cấp trung ương, tại Ngân hàng Nhà nước Lào, Bộ Tài chính, Kho bạc... phải củng cố các đảng bộ, chi bộ hiện có; bảo đảm mọi đơn vị trọng yếu đều có chi bộ lãnh đạo. Nếu đơn vị nào chưa đủ đảng viên lập chi bộ, cấp ủy cấp trên cần điều động, bổ sung đảng viên hoặc thực hiện chi bộ ghép tạm thời với đơn vị lân cận, không để “trắng” đảng viên, tổ chức đảng. Tương tự, trong các ngân hàng thương mại nhà nước (Ngân hàng Ngoại thương Lào, Ngân hàng Phát triển Lào...) và doanh nghiệp tài chính quốc doanh, phải có tổ chức đảng lãnh đạo. Đối với ngân hàng liên doanh hoặc tổ chức có vốn nước ngoài, Đảng cần linh hoạt chỉ đạo thành lập tổ chức đảng (có thể là chi bộ ghép trực thuộc ngành hoặc địa phương) để tập hợp đảng viên và lãnh đạo thực hiện chủ trương của Đảng.

Bên cạnh đó, cần kiện toàn nhân sự cấp ủy theo hướng tăng cường tỷ lệ cấp ủy viên am hiểu chuyên môn kinh tế - ngân hàng. Bố trí một số cán bộ lãnh đạo chủ chốt của cơ quan tham gia cấp ủy hoặc giữ cương vị bí thư cấp ủy, nhằm gắn chặt sự lãnh đạo của Đảng với quản lý chuyên môn.

Để nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng, cần đổi mới mạnh mẽ nội dung và hình thức sinh hoạt đảng trong các cơ quan tài chính - ngân hàng. Nội dung sinh hoạt phải gắn sát với nhiệm vụ chuyên môn của đơn vị, tránh chung chung, hình thức. Các cấp ủy cần xây dựng nghị quyết chuyên đề hằng năm về lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ trọng tâm (thu ngân sách, kiểm soát lạm phát, giải ngân vốn đầu tư...) và tổ chức kiểm tra, giám sát nội bộ việc thực hiện. Cấp ủy giám sát đảng viên về chấp hành kỷ luật tài chính, đạo đức công vụ; kịp thời nhắc nhở, xử lý vi phạm, làm gương điển hình. Đồng thời, thực hiện tốt công tác thi đua, khen thưởng trong Đảng đối với các tổ chức đảng ngành tài chính - ngân hàng. Hằng năm, Đảng ủy khối kinh tế Trung ương (hoặc tương đương) nên đánh giá, khen thưởng các chi bộ, đảng bộ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, có sáng kiến lãnh đạo quản lý kinh tế; ngược lại, những tổ chức yếu kém phải được chỉ đạo củng cố, thay thế cấp ủy kịp thời

Ba là, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả đội ngũ cán bộ, đảng viên ngành ngân hàng.

Trước hết, cần xây dựng và thực hiện tốt quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng giai đoạn 2025-2030. Ban Tổ chức Trung ương phối hợp với Ban cán sự đảng Bộ Tài chính, Ban cán sự đảng Ngân hàng Nhà nước Lào xây dựng quy hoạch các chức danh chủ chốt (Bộ trưởng, Thống đốc, Thứ trưởng, Cục trưởng, Tổng Giám đốc ngân hàng...). Trong quy hoạch, ưu tiên cán bộ trẻ có trình độ cao, được đào tạo chuyên sâu ở các trường đại học kinh tế, tài chính uy tín trong và ngoài nước. Đồng thời chú ý cơ cấu hợp lý về giới và vùng miền (tăng tỷ lệ nữ lãnh đạo, đại diện dân tộc thiểu số...) nhằm bảo đảm tính cân đối và kế thừa.

Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng. Cần xây dựng chương trình đào tạo chuyên biệt cho cán bộ ngành ngân hàng; cả về cao cấp lý luận chính trị, quản lý nhà nước để vững vàng bản lĩnh chính trị và kỹ năng lãnh đạo; và các khóa đào tạo bồi dưỡng về nghiệp vụ ngân hàng hiện đại, quản lý rủi ro, tài chính công... tại các cơ sở uy tín trong và ngoài nước. Khuyến khích cán bộ tự học, tự nâng cao trình độ ngoại ngữ, tin học đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Xây dựng chiến lược sử dụng hiệu quả và chế độ, chính sách xứng đáng nhân lực ngành ngân hàng. Thực hiện chính sách thu hút nhân tài, như tuyển dụng sinh viên xuất sắc chuyên ngành tài chính - ngân hàng (trong và ngoài nước) về làm việc tại cơ quan trọng yếu; mời chuyên gia giỏi (kể cả kiều bào Lào) tham gia tư vấn chính sách. Thực hiện luân chuyển cán bộ để tránh cục bộ, trì trệ và giúp họ có kinh nghiệm đa dạng. Xây dựng cơ chế lương, thưởng, thăng tiến phù hợp.

Chú trọng bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên ngành ngân hàng. Thường xuyên giáo dục tư tưởng cần, kiệm, liêm, chính, ý thức phục vụ nhân dân, chống chủ nghĩa cá nhân thực dụng. Đưa nội dung rèn luyện đạo đức, lối sống vào tiêu chí đánh giá cán bộ hằng năm; giám sát chặt việc kê khai tài sản, thu nhập để phòng ngừa tham nhũng.

Bốn là, hoàn thiện cơ chế, chính sách và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng.

Rà soát, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến tài chính - ngân hàng, bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm, chủ trương của Đảng. Hiện nay, một số chủ trương mới của Đảng, như quản lý nợ công an toàn, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số... chưa được cụ thể hóa rõ trong pháp luật. Chính phủ cần sớm trình Quốc hội sửa đổi, ban hành mới các luật: Luật Quản lý nợ công, Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi), Luật Ngân hàng Trung ương, Luật Phòng chống rửa tiền..., tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ, hiện đại để quản lý, giám sát hoạt động tài chính - ngân hàng theo đúng định hướng phát triển. Đồng thời, rà soát các văn bản dưới luật (nghị định, quyết định) về thuế, chi ngân sách, quản lý ngoại hối, tín dụng... để loại bỏ chồng chéo, tạo thuận lợi cho thực thi.

Đổi mới quy trình và lề lối lãnh đạo của các cấp ủy đảng trong lĩnh vực kinh tế. Nghiên cứu áp dụng các công nghệ quản lý, hệ thống thông tin để nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành (như xây dựng cơ sở dữ liệu kinh tế - tài chính dùng chung cho Đảng và Chính phủ, hệ thống báo cáo nhanh tình hình thu chi, tín dụng...). Tăng cường chế độ trách nhiệm cá nhân; quy định rõ bí thư cấp ủy, người đứng đầu cơ quan phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm nghiêm trọng về quản lý tài chính, ngân hàng tại đơn vị mình. Bổ sung tiêu chí đánh giá cán bộ hằng năm gắn với kết quả lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ tài chính – ngân hàng ở địa phương, đơn vị. Như vậy, mỗi cấp ủy, mỗi cán bộ lãnh đạo đều ý thức được trách nhiệm chính trị trong lĩnh vực này, tránh tư tưởng coi đó là việc “riêng” của ngành tài chính, ngân hàng.

Việc phân công, phối hợp giữa các ban đảng, chính quyền cũng cần điều chỉnh nhịp nhàng: Ban Kinh tế Trung ương có vai trò tham mưu, đề xuất về đường lối kinh tế - tài chính; Ban Cán sự đảng Chính phủ lãnh đạo điều hành ngân sách, chính sách tiền tệ theo đúng chủ trương; ban thường vụ các tỉnh ủy lãnh đạo quản lý tài chính - ngân sách tại địa phương... Sự phân công rõ ràng kèm cơ chế kiểm tra, giám sát lẫn nhau sẽ giúp phương thức lãnh đạo của Đảng trở nên khoa học, hiệu quả hơn, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót lĩnh vực.

Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương và các cấp ủy cần xây dựng chương trình kiểm tra định kỳ đối với các tổ chức đảng trong lĩnh vực này, tập trung vào việc chấp hành nghị quyết, chính sách của Đảng về quản lý tài chính - ngân hàng. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm (như thất thoát vốn, cho vay sai quy định, tham ô...); xử lý kỷ luật nghiêm minh, kịp thời, không nể nang.

Bên cạnh xử lý cá nhân, cần siết chặt các quy định nội bộ: yêu cầu định kỳ luân chuyển cán bộ ở vị trí nhạy cảm; thực hiện kê khai tài sản; ban hành quy tắc đạo đức nghề nghiệp trong ngân hàng…

Phát huy vai trò giám sát của quần chúng, Mặt trận Lào và các đoàn thể, cơ quan báo chí, người dân cần được tạo điều kiện tham gia giám sát hoạt động tài chính - ngân hàng. Những phản ánh, tố giác tiêu cực từ người dân phải được bảo vệ và xử lý nghiêm túc.

3. Kết luận

Vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với lĩnh vực ngân hàng là một yếu tố có tính quyết định đối với sự ổn định và phát triển kinh tế Lào, đặc biệt trong hội nhập quốc tế hiện nay. Để khắc phục những hạn chế và phát huy vai trò lãnh đạo hiệu quả, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào cần có những bước chuyển mạnh mẽ cả về nhận thức, tổ chức và hành động, khẳng định quyết tâm giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối đối với ngành ngân hàng để ổn định kinh tế vĩ mô; đồng thời nêu cao yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, kiện toàn tổ chức đảng, phát triển nhân lực và chống tham nhũng. Việc không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng, thích ứng linh hoạt với yêu cầu hội nhập, sẽ bảo đảm cho hệ thống ngân hàng Lào phát triển đúng hướng, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng đất nước Lào hòa bình, độc lập, dân chủ, thống nhất và phồn vinh.

_________________

Ngày nhận: 22-1-2026; Ngày bình duyệt: 5-02-2026; Ngày duyệt đăng: 02-3-2026.

Email tác giả: Somsavanh.dsv@gmail.com

(1) Quỹ Tiền tệ Quốc tế: Lao People’s Democratic Republic – 2023 Article IV Consultation Press Release; Staff Report, IMF Country Report No. 23/123, tháng 4-2023.

(2), (3) Ngân hàng Thế giới: Lao PDR Economic Monitor 2023: Coping with Economic Shocks, World Bank, Washington DC, 2023.

Tài liệu tham khảo

1. Hiến pháp nước CHDCND Lào năm 1991 (sửa đổi, bổ sung năm 2015), Nxb Quốc gia Lào, Viêng Chăn, 2015.

2. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Quốc gia Lào, Viêng Chăn, 2016.

3. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Quốc gia Lào, Viêng Chăn, 2021.

4. Ngân hàng Nhà nước Lào: Báo cáo thường niên năm 2021, Viêng Chăn, 2022.