Hội thảo khoa học: “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Quốc hội Việt Nam - Ý nghĩa lý luận và thực tiễn”

Thùy Linh

PGS, TS Đỗ Xuân Tuất, Phó Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng; TS Đinh Ngọc Quý, Phó Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng chủ trì Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có các đồng chí đại diện lãnh đạo Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; lãnh đạo Văn phòng Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Vụ Quản lý khoa học cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài Học viện, đại diện các cơ quan báo chí, truyền thông đến dự và đưa tin.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo, PGS, TS Đỗ Xuân Tuất, Phó Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng nhấn mạnh: Hội thảo được tổ chức trong không khí chào mừng thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Hội thảo là dịp thể hiện lòng biết ơn sâu sắc và tình cảm thiêng liêng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời khẳng định những giá trị to lớn của tư tưởng, sự nghiệp và những đóng góp của Người với Quốc hội Việt Nam; đúc rút ý nghĩa lý luận, thực tiễn đối với hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn hiện nay.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là kiến trúc sư vĩ đại của Nhà nước Việt Nam mới, đồng thời là người đặt nền móng cho Quốc hội Việt Nam. Di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh với Quốc hội là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của dân tộc Việt Nam, vẫn còn vẹn nguyên tính thời sự trong bối cảnh toàn Đảng, toàn quân và toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, đang nỗ lực, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được gần 30 bài viết của các nhà khoa học. Các tham luận và ý kiến phát biểu tại Hội thảo đã tập trung phân tích, làm sáng rõ các nội dung quan trọng sau:

Thứ nhất, vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh với cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên và sự ra đời của Quốc hội Việt Nam

Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, mặc dù đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định việc tổ chức Tổng tuyển cử và xây dựng Hiến pháp dân chủ là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 đã thành công tốt đẹp, bầu ra Quốc hội khóa I - Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam độc lập. Thắng lợi của Tổng tuyển cử là một mốc son đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới của đất nước. Nước ta có Quốc hội, có Chính phủ thống nhất, có Hiến pháp tiến bộ và có cả một hệ thống chính quyền từ Trung ương đến địa phương, có đầy đủ cơ sở pháp lý đại diện cho nhân dân về các hoạt động đối nội, đối ngoại.

Thứ hai, những hoạt động, đóng góp của Chủ tịch Hồ Chí Minh với Quốc hội Việt Nam trong tiến trình lịch sử cách mạng

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập Quốc hội nước ta; là một cử tri gương mẫu, vị đại biểu Quốc hội tài năng, mẫu mực từ Quốc hội khóa I đến Quốc hội khóa III của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong suốt 24 năm (1945-1969) trên cương vị nguyên thủ quốc gia, Người đã dành nhiều tâm huyết để xây dựng và củng cố bộ máy nhà nước, trong đó có Quốc hội.

Các nhà khoa học đã phân tích vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc lãnh đạo Quốc hội thực hiện nhiệm vụ kháng chiến, kiến quốc; xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Giai đoạn kháng chiến chống Pháp, Quốc hội khóa I đã ghi dấu mốc quan trọng trong lịch sử dân tộc khi thành lập Chính phủ Liên hiệp Kháng chiến và thông qua bản Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên của nước ta, đặt nền móng vững chắc cho thể chế dân chủ ở Việt Nam. Tiếp sau đó, Quốc hội đã tuyên bố kháng chiến cứu nước, thông qua các đạo luật, thông qua Hiến pháp mới (Hiến pháp 1959). Đồng thời, Quốc hội còn quyết định nhiều vấn đề trọng yếu của đất nước như chiến tranh và hòa bình, đề ra chương trình phát triển kinh tế…. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thực hiện một cách nghiêm túc và sáng tạo nhiệm vụ, quyền hạn của một vị Chủ tịch nước được Quốc hội giao trọng trách với sự giám sát, góp ý của Ban Thường trực Quốc hội để đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi hoàn toàn.

Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Việt Nam bị chia cắt làm hai miền, đây là những năm tháng hoạt động đầy thử thách trong bối cảnh chúng ta phải tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng: cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam. Quốc hội đã triển khai thực hiện đường lối, nghị quyết Đại hội lần thứ III của Đảng (1960) và Hiến pháp năm 1959. Quốc hội đã bầu các cơ quan và chức danh lãnh đạo nhà nước cấp cao, thông qua kế hoạch phát triển kinh tế quốc dân 5 năm lần thứ nhất (1961-1965) và các kế hoạch kinh tế ngắn hạn, đẩy mạnh hoạt động đối ngoại, tiếp tục xây dựng hệ thống pháp luật, cũng như quyết định nhiều chính sách quan trọng khác của đất nước.

Sau khi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi về cõi vĩnh hằng, Quốc hội Việt Nam đã không ngừng trưởng thành, trở thành một thiết chế pháp quyền hiện đại, chuyên nghiệp, xứng đáng với niềm tin của cử tri và nhân dân cả nước.

Thứ ba, ý nghĩa lý luận và thực tiễn của di sản Hồ Chí Minh với Quốc hội Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Tư tưởng và những chỉ dẫn thực tiễn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Quốc hội tiếp tục là cơ sở quan trọng trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục xây dựng Quốc hội thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất; phát huy dân chủ, công khai, minh bạch; gắn kết chặt chẽ giữa pháp luật với thực tiễn đời sống; tăng cường kiểm soát quyền lực; đổi mới mạnh mẽ hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Các tham luận cũng đề cập yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động nghị trường; xây dựng đội ngũ đại biểu Quốc hội đáp ứng yêu cầu “vừa hồng, vừa chuyên” theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, TS Đinh Ngọc Quý, Phó Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng khẳng định, Hội thảo khoa học “Chủ tịch Hồ Chí Minh với Quốc hội Việt Nam - Ý nghĩa lý luận và thực tiễn” đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra và đạt nhiều kết quả tốt đẹp. Các tham luận và ý kiến phát biểu tại Hội thảo đã tiếp tục khẳng định tầm vóc, giá trị và ý nghĩa thời đại của di sản Hồ Chí Minh đối với Quốc hội Việt Nam; góp phần cung cấp thêm luận cứ khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.

Hội thảo là hoạt động thiết thực nhằm bày tỏ lòng thành kính và biết ơn sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời góp phần tiếp tục nghiên cứu, quán triệt và phát huy những giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.