Đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với hệ thống tài chính - ngân hàng

ThS SOMSAVANH DOUANGSAVANH
Ngân hàng Nhà nước Lào

1. Mở đầu

Hệ thống tài chính - ngân hàng giữ vai trò trung tâm trong quá trình huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính của nền kinh tế. Đối với các nước có hệ thống đảng lãnh đạo toàn diện, hiệu quả hoạt động của hệ thống tài chính - ngân hàng không chỉ tác động trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô, tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội, mà còn ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh quốc gia và sự ổn định chính trị của quốc gia. Tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, đề ra đường lối đổi mới kinh tế và đạt nhiều thành tựu quan trọng.

Trong giai đoạn 2010-2025, Lào đã trải qua những biến động kinh tế. Quá trình tăng cường hội nhập (gia nhập WTO năm 2013) và cải cách tài chính - ngân hàng đạt được một số kết quả tích cực, như mở cửa hệ thống ngân hàng, thu hút ngân hàng nước ngoài và áp dụng chuẩn mực quốc tế (Basel II) nhằm nâng cao an toàn hệ thống. Ngân hàng Nhà nước Lào đã ban hành Chiến lược phát triển hệ thống tín dụng giai đoạn 2016-2025, tầm nhìn 2030, tập trung nâng cao hiệu quả giám sát và quản trị ngân hàng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, việc tái cơ cấu ngân hàng quốc doanh, cổ phần hóa một số ngân hàng thương mại và tăng cường quản lý rủi ro đã được triển khai nhằm lành mạnh hóa hệ thống tài chính.

Tuy nhiên, kinh tế Lào giai đoạn 2016-2019 cũng đối mặt với nhiều khó khăn: tăng trưởng GDP chậm lại ở mức 4-6%, một phần do thâm hụt tài khóa kéo dài, hiệu quả chính sách tiền tệ còn hạn chế và hệ thống giám sát ngân hàng chưa hoàn thiện. Đặc biệt, từ năm 2020, cú sốc đại dịch Covid-19 và bất ổn kinh tế toàn cầu khiến tình hình tài chính vĩ mô Lào thêm thách thức. Lạm phát tăng kỷ lục (23,6%) vào tháng 6/2022 - mức cao nhất trong 22 năm, do giá nhiên liệu và hàng nhập khẩu tăng vọt, đồng kip mất giá mạnh. Nợ công cao và rủi ro nợ xấu ngân hàng cũng tạo sức ép lên ổn định kinh tế.

Trước tình hình đó, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã đề ra những chủ trương quyết liệt: thực hiện Chương trình nghị sự quốc gia về giải quyết khó khăn kinh tế - tài chính, tăng cường kỷ luật tài khóa, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá. Đồng thời, công tác xây dựng Đảng trong các cơ quan kinh tế được chú trọng nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.

Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số và những biến động phức tạp của kinh tế thế giới, hệ thống tài chính - ngân hàng Lào đang đứng trước nhiều thách thức mới. Tình trạng lạm phát cao, áp lực nợ công, biến động tỷ giá, năng lực quản trị rủi ro của các tổ chức tín dụng còn hạn chế, sự phát triển của thị trường tài chính chưa tương xứng với yêu cầu phát triển đất nước đặt ra những yêu cầu mới đối với năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng. Bên cạnh đó, quá trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế cũng đòi hỏi Đảng phải không ngừng đổi mới nội dung lãnh đạo, hoàn thiện phương thức lãnh đạo nhằm bảo đảm sự lãnh đạo hiệu quả đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng trong điều kiện mới.

2. Nội dung

2.1. Cơ sở lý luận về đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống tài chính - ngân hàng

Sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực kinh tế nói chung và hệ thống tài chính - ngân hàng nói riêng là một tất yếu khách quan nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu chính trị và tăng trưởng kinh tế. Thông qua vai trò lãnh đạo, Đảng định hướng chiến lược phát triển, xác lập các mục tiêu lớn, bảo đảm cho hệ thống tài chính - ngân hàng vận hành theo đúng định hướng phát triển của quốc gia, đồng thời giữ vững ổn định chính trị, kinh tế và xã hội.

Nội dung lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng là tổng thể những chủ trương, nhiệm vụ và giải pháp mà Đảng xác định nhằm định hướng sự phát triển của hệ thống tài chính - ngân hàng, góp phần bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nói cách khác, nội dung lãnh đạo trả lời cho câu hỏi: Đảng lãnh đạo những vấn đề gì trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.

Theo đó, nội dung lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tập trung trên một số phương diện cơ bản: (1) hoạch định đường lối, ban hành nghị quyết, chỉ thị về phát triển tài chính - ngân hàng; (2) lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa các chủ trương của Đảng thành pháp luật, cơ chế và chính sách cụ thể; (3) lãnh đạo xây dựng, kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý tài chính - ngân hàng và phát triển đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực; (4) chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng phối hợp với chính quyền triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách trên phạm vi cả nước; (5) phát huy vai trò của Mặt trận Lào xây dựng đất nước, các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân trong thực hiện các mục tiêu phát triển tài chính - ngân hàng.

Những nội dung này phản ánh vai trò cầm quyền của Đảng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, thể hiện ở việc định hướng chiến lược, lãnh đạo tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát quá trình triển khai thông qua Nhà nước và toàn bộ hệ thống chính trị.

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng là tổng thể các hình thức, cơ chế, công cụ và phương pháp mà Đảng sử dụng để thực hiện vai trò lãnh đạo, bảo đảm các chủ trương, đường lối về tài chính - ngân hàng được triển khai hiệu quả trong thực tiễn.

Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, phương thức lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào được thực hiện chủ yếu thông qua việc ban hành cương lĩnh, chiến lược, nghị quyết và các định hướng lớn về phát triển tài chính - tiền tệ; lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa và tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng; thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động; lãnh đạo công tác tổ chức, cán bộ, bảo đảm xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành. Đồng thời, Đảng phát huy vai trò của các tổ chức đảng và đảng viên trong hệ thống tài chính - ngân hàng, tăng cường sự tham gia của Mặt trận Lào xây dựng đất nước, các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân trong quá trình thực hiện các chính sách tài chính - ngân hàng; đồng thời coi trọng công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm kỷ luật, kỷ cương và nâng cao hiệu quả thực thi các chủ trương của Đảng.

Các phương thức lãnh đạo này không tồn tại tách biệt mà có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ lnhau, tạo thành cơ chế lãnh đạo thống nhất của Đảng đối với hệ thống tài chính - ngân hàng. Hiệu quả lãnh đạo của Đảng không chỉ phụ thuộc vào tính đúng đắn của chủ trương, đường lối mà còn phụ thuộc vào việc lựa chọn và vận dụng linh hoạt, phù hợp các phương thức lãnh đạo trong từng giai đoạn phát triển của đất nước.

Nội dung lãnh đạo và phương thức lãnh đạo có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nội dung lãnh đạo quyết định phương thức lãnh đạo, trong khi phương thức lãnh đạo là điều kiện bảo đảm để nội dung lãnh đạo được hiện thực hóa trong thực tiễn. Hiệu quả lãnh đạo của Đảng phụ thuộc đồng thời vào tính đúng đắn của nội dung lãnh đạo và tính phù hợp của phương thức lãnh đạo.

Yêu cầu đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng xuất phát từ những biến đổi nhanh chóng của môi trường kinh tế - xã hội: xu hướng hội nhập tài chính quốc tế, sự phát triển của công nghệ ngân hàng số, yêu cầu minh bạch hóa và quản trị rủi ro theo chuẩn mực toàn cầu, cũng như đòi hỏi ngày càng cao của người dân về một hệ thống tài chính an toàn, hiệu quả. Đổi mới nội dung lãnh đạo đòi hỏi Đảng bổ sung những chủ trương, nhiệm vụ mới (như lãnh đạo chuyển đổi số trong ngành ngân hàng, lãnh đạo thực hiện tài chính xanh, tài chính bao trùm...) và ưu tiên xử lý các vấn đề nổi cộm (như kiểm soát nợ công, chống thất thu ngân sách, ổn định tỷ giá...) để đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển. Đổi mới phương thức lãnh đạo đòi hỏi Đảng thay đổi cách thức chỉ đạo theo hướng khoa học, dân chủ, sát thực tiễn hơn. Bên cạnh đó, đổi mới phương thức lãnh đạo còn thể hiện ở việc phân định rõ vai trò lãnh đạo của Đảng với quản lý của Nhà nước và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp: Đảng lãnh đạo bằng định hướng và kiểm tra, không bao biện làm thay công việc quản lý điều hành cụ thể của chính quyền hay hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Đây là quan điểm quan trọng giúp nâng cao hiệu quả lãnh đạo trong kinh tế.

Như vậy, đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng là một quá trình tất yếu và liên tục, nhằm thích ứng với những yêu cầu mới, qua đó nâng cao năng lực cầm quyền và hiệu quả quản lý kinh tế của Đảng.

2.2. Thực trạng đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với hệ thống tài chính - ngân hàng giai đoạn 2010 - 2025

Những kết quả đạt được

Trong giai đoạn 2010 - 2025, dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, hệ thống tài chính - ngân hàng đã có những bước chuyển biến quan trọng, góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước. Những kết quả đạt được thể hiện trên cả phương diện đổi mới nội dung lãnh đạo và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng.

Thứ nhất, về nội dung lãnh đạo, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã chú trọng hoàn thiện thể chế tài chính và hiện đại hóa hệ thống ngân hàng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Luật Ngân hàng Trung ương (sửa đổi) và Luật Ngân hàng Thương mại đã được ban hành, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động ngân hàng theo hướng thị trường hơn. Đảng chỉ đạo Chính phủ thực hiện các bước tự do hóa tài chính một cách thận trọng sau khi gia nhập WTO (2013), trong đó có mở cửa có lộ trình cho ngân hàng nước ngoài và cam kết hội nhập tài chính ASEAN. Nhờ đó, số lượng ngân hàng ở Lào tăng nhanh, bao gồm nhiều ngân hàng liên doanh và 100% vốn nước ngoài, đóng góp vào mở rộng dịch vụ tài chính. Đồng thời, Đảng quan tâm lãnh đạo nâng cao năng lực quản lý rủi ro: Ngân hàng Nhà nước Lào dưới sự chỉ đạo của Đảng đã triển khai áp dụng các chuẩn mực an toàn như Basel I và Basel II trong giám sát ngân hàng thương mại, qua ba giai đoạn từ 2017 đến 2025. Đây là bước tiến quan trọng, thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước Lào trong hội nhập thông lệ quản trị ngân hàng quốc tế.

Đảng Nhân dân Cách mạng Lào cũng tập trung lãnh đạo công tác tái cơ cấu hệ thống ngân hàng nhằm tăng tính hiệu quả và cạnh tranh. Cụ thể, Đảng chỉ đạo Chính phủ thực hiện cổ phần hóa một phần các ngân hàng thương mại quốc doanh lớn. Đến năm 2011, Ngân hàng Ngoại thương Lào (BCEL) - một ngân hàng nhà nước chủ lực đã cổ phần hóa và niêm yết trên thị trường chứng khoán, trở thành hình mẫu về huy động vốn xã hội. Đảng định hướng cổ phần hóa các ngân hàng quốc doanh còn lại (trừ trường hợp cần Nhà nước chi phối để bảo đảm an ninh tài chính), khuyến khích thu hút nhà đầu tư chiến lược. Chủ trương này nhằm cải thiện quản trị doanh nghiệp ngân hàng, minh bạch tài chính, đồng thời giảm gánh nặng vốn cho ngân sách. Bên cạnh đó, trong giai đoạn 2016 -2019, Đảng chỉ đạo Chính phủ tăng vốn cho các ngân hàng trọng yếu khi cần thiết, tái cấp vốn cho một số ngân hàng thương mại nhà nước (khi vốn của của các ngân hàng này không đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng) để duy trì vai trò chủ lực. Thứ hai, về phương thức lãnh đạo, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào giữ vững nguyên tắc lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, đổi mới lề lối làm việc. Trước hết, phương thức Đảng lãnh đạo thông qua chính quyền ngày càng được đề cao: Đảng định hướng, giám sát, còn việc thực hiện chính sách tài chính - ngân hàng do Chính phủ, Bộ Tài chính, Ngân hàng nhà nước tiến hành. Năm 2022, khi đối mặt với lạm phát cao, Bộ Chính trị đã chỉ đạo Chính phủ tăng lãi suất, kiểm soát cung tiền, bình ổn tỷ giá. Điều đó cho thấy, Đảng đã linh hoạt hơn trong phương thức chỉ đạo, tôn trọng tính độc lập kỹ thuật của cơ quan tiền tệ. Phương thức tuyên truyền, vận động cũng được Đảng chú trọng, thể hiện qua các chiến dịch vận động người dân thắt chặt chi tiêu, sử dụng đồng kip, gửi tiền vào ngân hàng để góp phần kiềm chế lạm phát; tổ chức các cuộc hội thảo, tọa đàm để giải thích chính sách kinh tế, tạo niềm tin cho người dân và doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn.

Công tác tổ chức cán bộ ngành tài chính - ngân hàng là khâu then chốt trong phương thức lãnh đạo của Đảng. Những năm qua, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã sắp xếp lại nhân sự cấp cao: một số cán bộ lãnh đạo kinh tế không hoàn thành nhiệm vụ đã được thay thế. Trong nhiệm kỳ 2021-2025, chức vụ Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lào và Bộ trưởng Tài chính đều được giao cho các Ủy viên Trung ương Đảng có năng lực và tư duy đổi mới, dám đột phá. Đảng cũng tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tài chính - ngân hàng thông qua hợp tác quốc tế (như cử cán bộ sang Việt Nam, Trung Quốc học tập về quản lý ngân hàng, chính sách tiền tệ). Nhờ vậy, đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế dần nâng cao trình độ chuyên môn lẫn bản lĩnh chính trị, đáp ứng tốt hơn yêu cầu hội nhập.

Những hạn chế, bất cập

Mặc dù đạt những kết quả đáng ghi nhận, thực tiễn lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng giai đoạn 2010-2025 vẫn còn một số hạn chế, bất cập, như: hiệu quả chính sách chưa cao, tốc độ tăng trưởng tín dụng đã giảm mạnh vài năm gần đây, cho thấy khả năng dẫn dắt dòng vốn của hệ thống ngân hàng còn yếu. Kỷ luật tài khóa chưa nghiêm dẫn đến thâm hụt ngân sách kéo dài, nợ công tăng cao, đặt Đảng trước thách thức về uy tín lãnh đạo kinh tế. Việc phối hợp giữa các cơ quan đảng - nhà nước đôi khi thiếu đồng bộ, dẫn đến phản ứng chính sách chưa kịp thời khi thị trường biến động. Cùng với đó, tình trạng tham nhũng, tiêu cực trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng (cán bộ ngân hàng nhận hối lộ, thất thoát vốn tại các dự án đầu tư công) ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân…

Nguyên nhân hạn chế

Về khách quan, Lào là quốc gia có quy mô nền kinh tế còn nhỏ, độ mở kinh tế lớn và mức độ phụ thuộc tương đối cao vào thị trường bên ngoài. Do đó, những biến động của kinh tế thế giới, giá cả hàng hóa quốc tế, biến động tỷ giá và các cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đều có tác động mạnh đến hệ thống tài chính - ngân hàng trong nước. Quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng làm gia tăng áp lực cạnh tranh và yêu cầu phải nhanh chóng thích ứng với các chuẩn mực quốc tế.

Về chủ quan, một số nội dung lãnh đạo của Đảng chưa được cập nhật kịp thời trước những thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh tế và công nghệ. Năng lực nghiên cứu chiến lược, dự báo và tham mưu chính sách trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng vẫn còn hạn chế. Chất lượng một bộ phận cán bộ lãnh đạo, quản lý chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới, đặc biệt là năng lực quản trị hiện đại và tư duy hội nhập quốc tế. Mặt khác, cơ chế phối hợp giữa các chủ thể trong hệ thống chính trị đôi khi chưa thật sự hiệu quả. Việc phân định chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm giữa các cơ quan liên quan còn chưa rõ ràng, làm giảm tính chủ động và trách nhiệm trong quá trình thực thi chính sách.

Do vậy, việc tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống tài chính - ngân hàng là một đòi hỏi khách quan, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bền vững của đất nước Lào trong giai đoạn tới. Đây cũng là cơ sở thực tiễn để nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng trong bối cảnh mới.

Những thách thức đặt ra đối với Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong lãnh đạo lĩnh vực tài chính - ngân hàng

Một là, chưa phân định rõ vai trò giữa Đảng, Nhà nước và thị trường. Sự thiếu phân định rạch ròi giữa vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và thị trường đang tạo ra điểm nghẽn lớn trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng tại Lào, làm suy giảm hiệu quả phân bổ nguồn lực và gây khó khăn trong việc kiểm soát rủi ro vĩ mô. Mặc dù đã có nhiều đổi mới, nhưng cơ chế lãnh đạo kinh tế ở Lào vẫn còn tình trạng chồng chéo chức năng hoặc buông lỏng trách nhiệm ở một số khâu. Thách thức đặt ra là Đảng phải tìm được điểm cân bằng: vừa bảo đảm chỉ đạo thống nhất, vừa phát huy tính năng động của cơ quan quản lý và doanh nghiệp tài chính. Việc thiếu ranh giới rõ ràng có thể dẫn đến hoặc là Đảng sa vào “bao biện, làm thay” (kém hiệu quả, quan liêu), hoặc ngược lại buông lỏng để thị trường tự do quá mức (dễ gây rủi ro mất kiểm soát).

Hai là, hạn chế về nguồn nhân lực và năng lực chuyên môn. Lĩnh vực tài chính - ngân hàng đòi hỏi trình độ quản lý cao, cập nhật liên tục kiến thức kinh tế - tài chính hiện đại. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý kinh tế của Lào chưa được đào tạo bài bản về lĩnh vực tài chính - ngân hàng nên rất khó nắm bắt những vấn đề chuyên môn sâu. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đứng trước thách thức phải đào tạo thế hệ cán bộ có chuyên môn tài chính, ngoại ngữ, công nghệ... đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Ba là, áp lực ổn định kinh tế vĩ mô. Nền kinh tế Lào có quy mô nhỏ, độ mở cao, phụ thuộc nhiều vào tài trợ và nhập khẩu, do đó dễ chịu tác động ngoại cảnh (biến động giá nhiên liệu, tỷ giá đồng USD, khủng hoảng khu vực...). Năm 2022-2023, Lào hứng chịu lạm phát cao kỷ lục và mất giá tiền tệ, phần lớn do cú sốc ngoại sinh. Thách thức với Đảng là làm sao tăng sức chống chịu cho hệ thống tài chính - ngân hàng trước các cú sốc. Việc này đòi hỏi các quyết sách nhạy bén, kịp thời, ví dụ: có quỹ dự trữ ngoại hối đủ mạnh, chính sách lãi suất linh hoạt, hoặc dự phòng kịch bản khẩn cấp. Nếu xử lý không tốt, khủng hoảng tài chính có thể dẫn đến bất ổn xã hội, khi đó uy tín lãnh đạo của Đảng sẽ bị thách thức.

Bốn là, áp lực nợ công và nghĩa vụ tài chính quốc gia. Lào đang gánh mức nợ công/GDP cao (ước tính trên 60%) và nợ nước ngoài lớn, bao gồm nợ dự án hạ tầng và vay ưu đãi. Áp lực trả nợ và thâm hụt ngân sách khiến dư địa tài khóa hạn hẹp, ảnh hưởng đến khả năng Đảng thực hiện các chương trình phát triển. Nếu không có chiến lược tài chính công bền vững, có thể dẫn đến việc phải cắt giảm chi tiêu xã hội, hoặc phụ thuộc hơn vào viện trợ bên ngoài. Điều này vừa tác động tiêu cực tới dân sinh, vừa tạo điểm yếu an ninh kinh tế mà các thế lực thù địch có thể lợi dụng để gây áp lực chính trị.

Năm là, yêu cầu hiện đại hóa và chuyển đổi số. Thách thức mang tính dài hạn là làm sao đưa hệ thống tài chính - ngân hàng Lào bắt kịp xu thế thời đại. Các nước ASEAN đang tiến rất nhanh về fintech, ngân hàng số, thanh toán không tiền mặt... Nếu Lào không bứt phá, nguy cơ tụt hậu sẽ rõ rệt. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào chịu áp lực lãnh đạo chuyển đổi số ngành ngân hàng trong khi hạ tầng công nghệ và nhân lực IT trong nước còn hạn chế. Mặt khác, chuyển đổi số cũng đi kèm rủi ro (tấn công mạng, lộ lọt dữ liệu). Đây là thách thức kép: vừa phải tiến hành đổi mới, vừa bảo đảm an ninh tài chính quốc gia trong không gian mạng.

2.3. Một số giải pháp đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với hệ thống tài chính - ngân hàng trong giai đoạn hiện nay

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, đảng viên về vai trò lãnh đạo tài chính - ngân hàng

Cần nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng từ trung ương đến địa phương về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của lĩnh vực tài chính - ngân hàng đối với sự nghiệp phát triển đất nước. Mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy và cơ quan, đơn vị, cần nhận thức đầy đủ rằng lãnh đạo lĩnh vực tài chính - ngân hàng không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế mà còn gắn trực tiếp với việc bảo đảm ổn định chính trị, giữ vững an ninh tài chính và an ninh quốc gia. Nhận thức đúng đắn và đầy đủ sẽ là cơ sở quan trọng để hình thành quyết tâm chính trị, trách nhiệm và hành động hiệu quả trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ.

Để thực hiện yêu cầu đó, cần thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn và hội nghị chuyên đề nhằm trang bị, cập nhật kiến thức về tài chính, tiền tệ, ngân hàng cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp; đồng thời tăng cường sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý trong việc trao đổi, phân tích những xu hướng phát triển mới của kinh tế và tài chính quốc tế. Bên cạnh đó, cần đưa các nội dung về lãnh đạo phát triển kinh tế, quản lý tài chính và bảo đảm an ninh tài chính quốc gia vào chương trình sinh hoạt định kỳ của cấp ủy, tổ chức đảng. Qua đó, nâng cao trách nhiệm chính trị, năng lực lãnh đạo và ý thức chủ động của mỗi tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên trong việc thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến lĩnh vực tài chính - ngân hàng.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế hoạch định và thực thi nghị quyết của Đảng về tài chính - ngân hàng

Đảng cần đổi mới quy trình xây dựng nghị quyết chuyên đề và chỉ thị liên quan đến kinh tế - tài chính theo hướng khoa học, sát thực tiễn. Khi ban hành nghị quyết, phải xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu định lượng, lộ trình và phân công trách nhiệm. Nghị quyết của Đảng về tài chính - ngân hàng nên ngắn gọn, tập trung vào những vấn đề như: chiến lược phát triển hệ thống ngân hàng 10 năm, định hướng chính sách tài khóa an toàn, kiểm soát nợ công... Tránh chung chung, dàn trải khó triển khai. Sau khi ban hành, cần lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa kịp thời bằng luật pháp, tránh tình trạng nghị quyết “treo”. Quá trình thực thi, các cấp ủy cần cụ thể hóa nghị quyết phù hợp tình hình địa phương, đơn vị mình. Đề xuất Đảng có thể thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về cải cách tài chính - ngân hàng, do một Ủy viên Bộ Chính trị làm Trưởng ban, để theo dõi và đôn đốc thực hiện các chủ trương lớn, tương tự cách Việt Nam lập Ban Chỉ đạo cải cách tiền tệ những năm 1990. Việc này giúp bảo đảm các nghị quyết của Đảng thực sự đi vào cuộc sống, khắc phục độ trễ từ chủ trương đến hành động.

Thứ ba, xây dựng và kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý tài chính - ngân hàng vững mạnh

Đây là giải pháp thuộc nội dung lãnh đạo quan trọng. Đảng cần lãnh đạo Chính phủ tái cơ cấu các cơ quan quản lý nhà nước về tài chính theo hướng tinh gọn, hiệu lực. Tách bạch rõ chức năng: Ngân hàng Nhà nước tập trung ổn định tiền tệ, các bộ ngành chịu trách nhiệm quản lý tài chính công, thị trường vốn... Tránh chồng chéo hoặc bỏ trống nhiệm vụ. Bổ sung hoặc nâng cấp những đơn vị còn thiếu, chẳng hạn thành lập Ủy ban giám sát tài chính quốc gia để hợp nhất giám sát ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, nhằm phát hiện sớm rủi ro hệ thống. Ở cấp địa phương, kiện toàn các Sở Tài chính và chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, bảo đảm đủ năng lực thực thi chính sách. Đặc biệt, chú trọng công tác cán bộ ngành tài chính - ngân hàng: Đảng cần chỉ đạo quy hoạch, luân chuyển các cán bộ trẻ có năng lực vào vị trí lãnh đạo chủ chốt ở Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Lào, các ngân hàng thương mại quốc doanh. Kết hợp tuyển dụng chuyên gia giỏi từ ngoài Đảng (trí thức kiều bào, du học sinh kinh tế) vào làm việc, tạo nguồn cán bộ kỹ trị. Cùng với đó, Đảng phải tăng cường giáo dục bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng cho đội ngũ này, để họ vừa hồng vừa chuyên. Khi bộ máy quản lý tài chính đủ mạnh và trong sạch, sự lãnh đạo của Đảng được triển khai hiệu quả.

Thứ tư, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, đề cao kỷ luật và hiệu quả

Phương thức lãnh đạo cần chuyển biến theo hướng “tư duy kinh tế, hành động kỷ luật”. Cụ thể, Đảng cần tiếp tục thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ trong lãnh đạo kinh tế - tài chính: lắng nghe ý kiến chuyên gia, cơ sở trước khi quyết định, tránh áp đặt chủ quan; đã quyết thì thống nhất thực hiện nghiêm. Giảm thiểu các chỉ đạo miệng, tăng văn bản hóa, minh bạch chủ trương. Đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho cấp dưới trong những vấn đề kỹ thuật, Đảng chỉ giữ vai trò giám sát, định hướng. Đặc biệt, cần hoàn thiện quy chế phối hợp giữa tổ chức đảng và chính quyền trong các cơ quan tài chính - ngân hàng. Ranh giới trách nhiệm phải rõ: Đảng lãnh đạo về đường lối, tổ chức, cán bộ; chính quyền chịu trách nhiệm quản lý, điều hành cụ thể. Quy chế phối hợp ban hành sẽ ngăn ngừa tình trạng chồng chéo hoặc né tránh. Cùng với đó, Đảng cần đổi mới phong cách làm việc của cấp ủy theo hướng gần gũi cơ sở, sâu sát thị trường. Chẳng hạn, lãnh đạo Đảng nên định kỳ gặp gỡ doanh nghiệp tài chính, ngân hàng thương mại để nắm bắt khó khăn vướng mắc; từ đó chỉ đạo tháo gỡ kịp thời, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” cần được cụ thể hóa sinh động trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Khi phương thức lãnh đạo phù hợp, Đảng vừa giữ vai trò hạt nhân, vừa khơi dậy được động lực của toàn hệ thống, hiệu suất lãnh đạo sẽ cao hơn.

Thứ năm, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và kiểm soát rủi ro trong tài chính - ngân hàng

Đảng phải nâng tầm hoạt động kiểm tra, giám sát như một phương thức lãnh đạo quan trọng để phòng ngừa sai phạm và chấn chỉnh kịp thời. Ủy ban Kiểm tra Trung ương cần xây dựng chương trình kiểm tra định kỳ đối với đảng bộ các ngân hàng lớn, Bộ Tài chính, tập trung vào việc chấp hành nghị quyết của Đảng về tài chính - ngân hàng. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm (ví dụ: thất thoát ngân sách, cán bộ ngân hàng cho vay sai quy định), cần kiên quyết kiểm tra làm rõ và xử lý nghiêm, “không có vùng cấm”. Bên cạnh xử lý kỷ luật, phải chú trọng khắc phục hậu quả về kinh tế, thu hồi tài sản thất thoát để răn đe và lập lại kỷ cương. Cùng với đó, Đảng cần lãnh đạo xây dựng hệ thống giám sát rủi ro tài chính quốc gia theo thời gian thực: áp dụng công nghệ thông tin trong thu thập dữ liệu ngân hàng, thị trường; thiết lập nhóm chuyên gia cảnh báo sớm nguy cơ (như nợ xấu tăng đột biến, biến động tỷ giá, dòng vốn bất thường...). Để làm tốt việc này, cần đầu tư nâng cấp hạ tầng dữ liệu tài chính và đào tạo nhân lực phân tích - đây vừa là nghiệp vụ nhà nước, vừa phục vụ trực tiếp cho công tác lãnh đạo của Đảng. Thiết lập Trung tâm Thông tin kinh tế - tài chính trực thuộc Ban Kinh tế Trung ương (hoặc Ban Chỉ đạo kinh tế Đảng), quy tụ chuyên gia giỏi, có nhiệm vụ tham mưu cho Đảng về các vấn đề tài chính - ngân hàng, giúp Đảng giám sát tốt hơn, nâng cao chất lượng quyết sách.

Thứ sáu, phát huy vai trò của Mặt trận, đoàn thể và sự tham gia của toàn xã hội

Sự lãnh đạo của Đảng sẽ hiệu quả hơn nếu huy động được sức mạnh tổng hợp từ hệ thống chính trị và nhân dân. Do đó, Đảng cần tăng cường lãnh đạo Mặt trận Lào xây dựng đất nước, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Công đoàn... tham gia tích cực vào giám sát, phản biện các chính sách tài chính - ngân hàng. Mặt trận và các đoàn thể có thể tổ chức lấy ý kiến nhân dân về dự thảo chính sách thuế, phí; giám sát việc giải ngân các quỹ phúc lợi, tín dụng ưu đãi để đảm bảo đúng mục đích. Sự giám sát này vừa giúp phát hiện kẽ hở chính sách, vừa hạn chế tiêu cực từ sớm. Các hiệp hội ngành nghề tài chính - ngân hàng, các nhà nghiên cứu kinh tế cần tích cực đóng góp ý kiến xây dựng cơ chế, chính sách. Thông qua kênh phản biện xã hội, Đảng sẽ có thêm thông tin nhiều chiều, giúp lãnh đạo sát thực tế hơn. Mặt khác, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục quần chúng về chủ trương của Đảng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nhất là những vấn đề nhạy cảm như điều chỉnh tỷ giá, cắt giảm trợ cấp... Khi người dân hiểu và đồng thuận, chính sách mới triển khai thuận lợi. Đảng chỉ đạo đổi mới nội dung tuyên truyền kinh tế trên các phương tiện truyền thông đại chúng, bảo đảm dễ hiểu, minh bạch, phản bác hiệu quả luận điệu xuyên tạc. Như vậy, phương thức lãnh đạo bằng thuyết phục, vận động sẽ phát huy tác dụng, tạo đồng thuận xã hội cao dưới sự lãnh đạo của Đảng.

3. Kết luận

Đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống tài chính - ngân hàng không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài nhằm nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng trong lĩnh vực kinh tế trọng yếu. Qua nghiên cứu lý luận và phân tích thực tiễn, có thể khẳng định rằng: để lãnh đạo hiệu quả lĩnh vực tài chính - ngân hàng trong bối cảnh mới, Đảng cần hiểu đúng, làm đúng chức năng lãnh đạo của mình.

Phân tích thực tiễn giai đoạn 2010-2025 cho thấy, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong lãnh đạo quá trình cải cách và phát triển hệ thống tài chính - ngân hàng. Hệ thống thể chế từng bước được hoàn thiện; năng lực quản lý nhà nước về tài chính - ngân hàng được nâng lên; tiến trình hội nhập tài chính quốc tế được thúc đẩy; công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, quá trình đổi mới vẫn còn bộc lộ một số hạn chế như năng lực dự báo chiến lược chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới, chất lượng nguồn nhân lực còn bất cập, cơ chế phối hợp giữa các chủ thể trong hệ thống chính trị chưa thật sự đồng bộ và hiệu quả kiểm tra, giám sát còn có những mặt hạn chế.

Trong thời gian tới, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào cần tiếp tục phát huy tinh thần tự đổi mới, tự chỉnh đốn, coi việc nâng cao chất lượng lãnh đạo kinh tế là một nội dung trọng yếu của công tác xây dựng Đảng cầm quyền. Việc đổi mới phải toàn diện cả về nội dung lẫn phương thức: từ khâu ban hành chủ trương đến tổ chức thực hiện, từ việc bố trí cán bộ đến kiểm tra giám sát. Các nhóm giải pháp đề xuất - từ nâng cao nhận thức, hoàn thiện cơ chế nghị quyết, kiện toàn tổ chức, đến đổi mới phương pháp công tác, tăng cường kiểm tra, huy động sức dân và học hỏi quốc tế cần được tiến hành đồng bộ, kiên trì, có trọng tâm trọng điểm.

Khi nội dung lãnh đạo được xác định đúng đắn, phương thức lãnh đạo trở nên khoa học, hiệu quả, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào sẽ nâng cao được vai trò, uy tín của mình trong công cuộc phát triển kinh tế nói chung và lĩnh vực tài chính - ngân hàng nói riêng. Một hệ thống tài chính - ngân hàng phát triển ổn định, lành mạnh dưới sự lãnh đạo của Đảng sẽ tạo tiền đề vững chắc để Lào thực hiện thắng lợi các mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

_________________

Ngày nhận bài: 18/5/2026; Ngày bình duyệt: 15/6/2026; Ngày quyết định đăng: 28/6/2026.

Email tác giả: Somsavanh.dsv@gmail.com