Thực hiện tốt quy định 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng là nhiệm vụ thường xuyên, bức thiết của các tổ chức đảng hiện nay

PGS, TS PHAN HỮU TÍCH
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
TS TẠ THÀNH CHUNG
Học viện Chính trị Công an Nhân dân

1. Mở đầu

Xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng là quá trình thiết lập, kiến tạo đường lối, quan điểm, mục tiêu cách mạng… làm cơ sở để tập hợp lực lượng, củng cố, phát triển tổ chức; nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng. Từ khi thành lập, Đảng ta luôn đặc biệt quan tâm công tác chính trị, tư tưởng. Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo là sự lựa chọn mang tính lịch sử, là quá trình phát triển toàn diện về tư duy, nhận thức lý luận, về đường lối lãnh đạo của Đảng trong xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc; là sự nghiệp vĩ đại mang tầm vóc lịch sử, có ý nghĩa to lớn mở ra kỷ nguyên mới, nâng tầm vị thế cho đất nước trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội của Việt Nam, do Nhân dân Việt Nam thực hiện. Những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong 40 năm đổi mới là kết quả của quá trình nỗ lực phấn đấu bền bỉ, liên tục, là kết tinh trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta; khẳng định đường lối đổi mới của Đảng ta là đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và xu thế thời đại” (ĐCSVN, 2026, tr.370-371).

Đại hội XIV đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng; nhấn mạnh kiên định nền tảng tư tưởng, chủ động đấu tranh bảo vệ Đảng trên mặt trận tư tưởng, lý luận, đổi mới mạnh mẽ phương thức công tác chính trị, tư tưởng trong môi trường số. Đại hội khẳng định mục tiêu chiến lược là giữ vững sự thống nhất trong Đảng về tư tưởng, hành động, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ, tạo đồng thuận trong xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Do đặc điểm lịch sử, chính trị - xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng chính trị duy nhất cầm quyền, Đảng lãnh đạo toàn xã hội được Hiến định. Đảng phân công đảng viên, cấp ủy viên giữ trọng trách trong hệ thống chính trị. Trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong thực hiện quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng cực kỳ quan trọng.

Nhằm nâng cao tính chính trị, đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên, Ban Chấp hàng Trung ương Đảng đã ban hành Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. Cùng với các văn bản về thi hành Điều lệ Đảng, về công tác tổ chức, cán bộ; về công tác kiểm tra, giám sát, đây là lần đầu tiên, Ban Chấp hàng Trung ương Đảng ban hành Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. Việc thực hiện hiệu quả Quy định này sẽ góp phần tăng cường công tác xây dựng, chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng. đây là mặt công tác quan trọng hàng đầu. Trên cơ sở đó, các cấp ủy, tổ chức đảng tổ chức phổ biến, quán triệt và tổ chức thực hiện để đạt kết quả các mục tiêu mà Đảng đã đề ra.

2. Nội dung

2.1. Quán triệt sâu sắc, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, của cấp ủy, đảng viên về công tác chính trị, tư tưởng

Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng là yêu cầu khách quan, một nội dung trọng yếu trong xây dựng Đảng, có ý nghĩa chiến lược trong lãnh đạo sự nghiệp cách mạng. Chương II, Quy định số 19-QĐ/TW về trách nhiệm của các cấp ủy đảng trong công tác chính trị, tư tưởng gồm, 2 nội dung: trách nhiệm của cấp ủy các cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện; và xây dựng ý thức tổ chức, kỷ luật, kỷ cương. Theo đó, yêu cầu đặt ra đối với các cấp ủy, tổ chức đảng, trước hết là người đứng đầu nhận thức đúng trách nhiệm trong việc thực hiện Quy định số 19-QĐ/TW, đồng thời, phổ biến, quán triệt nội dung, hướng dẫn thực hiện; nắm vững, hiểu sâu các quan điểm của Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong thời kỳ mới để cùng tập thể cấp ủy xây dựng chương trình, kế hoạch, chủ trương cụ thể hóa hóa đầy đủ, toàn diện các nội dung về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng bộ, cơ quan, địa phương, đơn vị.

Quy định số 19-QĐ/TW mang tính bao trùm, để xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam là một Đảng cách mạng chân chính, trong sạch, vững mạnh, tiêu biểu cho trí tuệ, đạo đức, danh dự và lương tâm của dân tộc Việt Nam. Quán triệt Quy định này để nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng; nâng cao nhận thức, trách nhiệm, bản lĩnh chính trị của mỗi đảng viên trong hoạt động, công tác; nhất là khả năng thích ứng, chủ động trước thay đổi của thực tiễn, những biến động phức tạp của tình hình quốc tế… để kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng, chủ động, sáng tạo trong hoạt động, công tác. Đồng thời, chủ động phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến,” “tự chuyển hóa”.

Quy định đã quán triệt sâu sắc các nội dung có tính nguyên tắc công tác chính trị, tư tưởng của Đảng, đó là “bốn kiên định”:

Một là, kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong quá trình chuẩn bị thành lập Đảng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã khẳng định trong tác phẩm “Đường Cách mệnh”: Bây giờ học thuyết nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Mác - Lênin (Hồ Chí Minh, 2011, tr.289). Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân ta đấu tranh giành chính quyền, kháng chiến giải phóng dân tộc thắng lợi, đất nước thống nhất, đi lên chủ nghĩa xã hội. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI mở đầu công cuộc đổi mới. Tiếp đó, tại Đại hội VII, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) xác định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản” (ĐCSVN, 2019, tr.441) thực tiễn 40 năm thực hiện đường lối đổi mới, 25 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 (bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định “Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” là đúng đắn.

Hai là, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng ta đã khẳng định: “Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử” (ĐCSVN, 2011, tr.24). Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) tiếp tục khẳng định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu khách quan, phù hợp với điều kiện Việt Nam. Kiên định mục tiêu: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong quá trình cách mạng của Đảng và nhân dân ta.

Ba là, kiên định đường lối đổi mới của Đảng

Đại hội XIV của Đảng đã thông qua Tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm ở Việt Nam. Đại hội đã khẳng định: “Sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, Đảng ta đã đúc kết được những bài học kinh nghiệm quý báu mang tầm lý luận, từng bước xây dựng và hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới, có giá trị định hướng thực tiễn cho sự nghiệp cách mạng của đất nước trong giai đoạn mới” (ĐCSVN, 2026, tr.371).

Bốn là, kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng

Nguyên tắc là điều “bất di, bất dịch”, nghĩa là tuân thủ tuyệt dối, chấp hành tuyệt đối, nghiêm túc, nghiêm minh. Trong các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các nguyên tắc: tập trung dân chủ; tự phê bình và phê bình; đoàn kết, thống nhất; gắn bó mật thiết với nhân dân; Đảng hoạt động trong khuôn khổ của Hiến pháp, pháp luật là cơ sở vững chắc để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Trong bài nói tại Lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh”, vì vậy, công tác tư tưởng phải coi trọng xây dựng văn hóa chính trị của Đảng, xây dựng chuẩn mực đạo đức của một đảng cách mạng chân chính; đề cao vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên; đẩy mạnh và thực hiện tốt học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; kế thừa, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đòi hỏi đổi mới phương thức công tác tư tưởng, đó là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu số để thực hiện các hoạt động truyền thông chính trị hiện đại; chủ động nắm dư luận xã hội, phân tích, dự báo diễn biến tư tưởng để kịp thời định hướng dư luận xã hội. Để chủ động, tích cực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cấp ủy, người đứng đầu cấp ủy cần luôn chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng trong cơ quan, địa phương, đơn vị, nhìn nhận, đánh giá sát thực tình hình để định hướng, chỉ đạo công tác tư tưởng bảo đảm chất lượng, hiệu quả. Kịp thời nắm bắt dư luận, chú ý những “thông tin” trái chiều, ngăn chặn và kiên quyết đấu tranh với các luận điệu, quan điểm sai trái, thù địch.

2.2. Thực hiện công tác chính trị, tư tưởng là của mỗi cán bộ, đảng viên

Quy định số 19-QĐ/TW đã dành một chương về trách nhiệm của cán bộ, đảng viên với 04 điều, quy định nhiều nội dung chi tiết đối với mỗi cán bộ, đảng viên. Trước hết, cán bộ, đảng viên phải giữ vững lập trường và bản lĩnh chính trị: Tuyệt đối tin tưởng, kiên định và bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân; luôn đặt lợi ích của Đảng, quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết. Cán bộ, đảng viên không dao động trước khó khăn, thách thức, vững vàng trước mọi cám dỗ vật chất và quyền lực; không để bị tác động, chuyển hoá, lôi kéo, làm tha hóa. Kịp thời nhận diện và chủ động lan toả thông tin tích cực; ngăn chặn thông tin xấu độc trên không gian mạng; phòng ngừa, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch phù hợp khả năng, điều kiện của mỗi người. Nhận thức sâu sắc bổn phận, trách nhiệm trước Đảng và nhân dân; tâm huyết, tận tụy với công việc; kiên trì, kiên quyết thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; sẵn sàng, nỗ lực hoàn thành mọi nhiệm vụ.

Với nhiệm vụ “Xây dựng ý thức kỷ luật”, cán bộ, đảng viên phải tuân thủ kỷ luật đảng, thực hiện nghiêm tu dưỡng đạo đức, rèn luyện tác phong của người cách mạng; thực hiện nghiêm quy định về trách nhiệm nêu gương, về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ; xây dựng lối sống trung thực, khiêm tốn, trong sáng, giản dị; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Nhiệm vụ “nghiên cứu, học tập và triển khai nghị quyết của Đảng” quy định rõ mỗi cán bộ, đảng viên có trách nhiệm tiếp thu đầy đủ, kịp thời các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng; nắm vững nghị quyết, chủ trương chỉ đạo của cấp ủy nơi công tác, cư trú. Đó là trách nhiệm, nhiệm vụ chính trị của người đảng viên. Trong thực tế, còn một số đảng viên chưa thực sự thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị quan trọng này, biểu hiện là khi nghe phổ biến, quán triệt nghị quyết, chủ trương của Đảng, còn tình trạng thiếu, vắng hoặc chưa thật sự chú ý lắng nghe để lĩnh hội đầy đủ nội dung; khi thảo luận thì ít ý kiến tham gia, nhanh chóng “đồng ý”… Rõ ràng, chỉ khi nào nghiên cứu, học tập và triển khai nghị quyết của Đảng đầy đủ, nghiêm túc mới có cơ sở, điều kiện để kiên định lập trường chính trị, tư tưởng và giữ vững bản lĩnh chính trị của người cán bộ, đảng viên.

Một nội dung quan trọng về chính trị, tư tưởng Quy định số 19-QĐ/TW là nghe, nói, viết và hành động theo nghị quyết. Theo đó, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên phải nghe, nói, viết và hành động theo nghị quyết. Cán bộ, đảng viên không được chia sẻ, bình luận thông tin đi ngược với đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Hiện nay, có hiện tượng bình luận theo thông tin trôi nổi trên mạng xã hội không kiểm chứng diễn ra khá nhiều nơi, đôi khi vào hùa với các thế lực chống đối, thù địch. Tình trạng này cần được chấn chỉnh. Khi tiếp nhận thông tin, cán bộ, đảng viên chủ động lắng nghe, xem xét, phân tích thông tin khách quan, nhiều chiều; không chạy theo dư luận; bình tĩnh xem xét, đánh giá đầy đủ, nghiêm túc sự việc, không nói một chiều và né tránh vấn đề phức tạp thường nhật; tăng cường ứng dụng công nghệ số và các nền tảng truyền thông số trong tiếp nhận, phân tích và xử lý thông tin. Khi nói, viết, cán bộ, đảng viên phải tuyệt đối tuân thủ kỷ luật và các quy định cung cấp và sử dụng thông tin. Thực hiện nghiêm túc nói và viết đúng quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Chân thành chia sẻ, góp ý với những cán bộ, đảng viên hay tỏ ra “hiểu biết”, hay “thể hiện chính kiến”… không đúng với quan điểm, chủ trương của Đảng.

Trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong thực hiện quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng là rất quan trọng. Gắn xây với chống, thực hiện tốt quy định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc khắc phục “bệnh cơ hội chính trị, vụ lợi”. Cơ hội chính trị là biểu hiện của sự suy thoái về chính trị, tư tưởng với việc có kỹ năng, khéo dùng nhiều thủ đoạn để lấy lòng người khác, xu nịnh cấp trên, mua chuộc, lấy lòng cấp dưới, các đồng sự, những người xung quanh và dân chúng… Kẻ cơ hội chính trị biết cách “điều hòa” quan hệ trong cơ quan, tổ chức khi có dấu hiệu chưa đoàn kết, thống nhất. Đôi khi cũng thể hiện là người “biết ăn nói” với những thủ thuật rất khôn khéo; biết cách tìm kiếm địa vị bằng cách “chạy” nhưng rất tinh vi. Với những người cơ hội này, hoạt động chính trị chỉ là phương tiện tiến thân, không phải mục đích phấn đấu vì lý tưởng, phục vụ nhân dân và xã hội. Do đó, trên lời nói, họ có thể nói những điều ra vẻ “nghiêm túc” nhất về chính trị; khi thì đao to búa lớn, luôn “quan trọng hóa” mọi vấn đề, chiếm được cảm tình của người nhẹ dạ... song trên thực tế, hành động thường xa lạ với những điều họ nói, lời nói không đi đôi với việc làm, nói một đường làm một nẻo… Phải xâu chuỗi toàn bộ quá trình, nhìn nhận toàn diện sự phấn đấu, rèn luyện của cán bộ, đảng viên, lúc làm việc nơi khó khăn; khi được giao trọng trách; đối với người ngay thẳng, với người xu nịnh… Phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn, tẩy trừ “bệnh cơ hội chính trị, vụ lợi” là yêu cầu bức thiết trong công tác chính trị, tư tưởng của Đảng hiện nay.

3. Kết luận

Công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ thường xuyên, bức thiết và có ý nghĩa chiến lược sống còn đối với sự nghiệp xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn hiện nay. Việc Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 đánh dấu một bước tiến mới, không chỉ là yêu cầu bắt buộc để nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực lãnh đạo mà còn là cơ sở để mỗi cán bộ, đảng viên kiên định "bốn trụ cột" về nền tảng tư tưởng, mục tiêu độc lập dân tộc và đường lối đổi mới, đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và giữ vững sự thống nhất ý chí trong toàn Đảng. Đồng thời, sự thống nhất giữa lời nói và việc làm, tuân thủ nghiêm kỷ luật phát ngôn và quyết tâm tẩy trừ “bệnh cơ hội chính trị, vụ lợi” chính là chìa khóa then chốt để xây dựng một Đảng thực sự trong sạch, văn minh, đủ sức dẫn dắt dân tộc hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

_________________

Ngày nhận bài: 17/4/2026; Ngày bình duyệt: 27/5/2026; Ngày quyết định đăng: 02/7/2026.

Email tác giả: phanhuu.tich@gmail.com

ĐCSVN (2011). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

ĐCSVN (2019). Văn kiện Đại hội đảng thời kỳ đổi mới (phần I). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

ĐCSVN (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập II). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

Hồ Chí Minh (2011). Toàn tập (Tập 2). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.