Chuyển trọng tâm từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức xã hội” - Bước chuyển đột phá của công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

TS LÊ THI CHIÊN
Văn phòng Ban Chỉ đạo 35, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

1. Mở đầu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và bùng nổ của truyền thông số, thông tin ngày càng có vai trò quan trọng và là một “tư liệu sản xuất” đặc biệt, có thể mang lại giá trị gia tăng lớn. Khi thông tin trở thành một loại dữ liệu được khai thác và sử dụng trong các hoạt động xã hội, nó có tác động đến tư tưởng, nhận thức và hành vi của con người. Do đó, “quản lý thông tin” là một yêu cầu tất yếu nhằm xây dựng một môi trường thông tin lành mạnh, an toàn. Tuy nhiên, trong bối cảnh bùng nổ của truyền thông số và mạng xã hội, “quản lý thông tin” bộc lộ những bất cập rất lớn nên cần thiết phải có sự chuyển đổi từ các biện pháp thiên về hành chính sang định hướng, dẫn dắt để người dân có “bộ lọc” trước các luồng thông tin khác nhau.

2. Nội dung

2.1. Tính cấp thiết của việc chuyển từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức xã hội”

Có thể hiểu, “thông tin là điều được nói đến, được đánh giá, là tri thức, tin tức; là những cái mới khác với những điều đã biết, là những dữ liệu dưới những hình thức khác nhau như các số liệu, hình ảnh, sự kiện… đã được xử lý thành một dạng dữ liệu thích hợp và có ý nghĩa nhất định nào đó với người sử dụng nó”(Nguyễn Đức Lợi, Lưu Văn An, 2017, tr.21) … Thông tin tích cực sẽ giúp cho con người nâng cao nhận thức, mở rộng tầm nhìn cũng như hiểu biết về thế giới xung quanh; thông tin có nội dung tiêu cực, nó khiến con người có nhận thức sai lệch, phiến diện về các sự vật, hiện tượng. Do đó, “quản lý thông tin” ra đời như là một tất yếu khách quan nhằm kiểm soát, điều tiết, tạo ra một môi trường thông tin đúng đắn, lành mạnh.

“Quản lý thông tin” là quá trình điều tiết, kiểm soát thông tin đi đúng hướng, đến đúng đối tượng, đạt được đúng mục đích đề ra nhằm tạo ra một môi trường thông tin lành mạnh, tích cực. Trước các xu hướng biến đổi nhanh chóng của các dòng thông tin trên các phương tiện truyền thông đại chúng, Chính phủ đã ban hành một số nghị định liên quan đến quản lý thông tin như Nghị định 72/2013/NĐ-CP ngày 15/7/2013 quy định chi tiết việc quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet, thông tin trên mạng; Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 09/11/2024 về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Những nghị định này là căn cứ pháp lý quan trọng để quản lý, kiểm soát các dòng thông tin, góp phần định hình môi trường thông tin lành mạnh trên Internet.

Tuy nhiên, trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ và sự bùng nổ của mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI), phương thức quản lý thông tin truyền thống đang bộc lộ nhiều hạn chế, với những “điểm nghẽn” lớn trên những phương diện sau:

Một là, sự bất cân xứng về tốc độ và quy mô của thông tin. Công tác quản lý, thẩm định và ban hành thông tin chính thống thường đòi hỏi quy trình nhiều bước, tính kiểm chứng cao. Trong khi đó, thông tin trên không gian mạng lan truyền theo thời gian thực với tốc độ chóng mặt. Điều đó tất yếu tạo ra “độ trễ” đáng kể của quy trình kiểm soát thông tin. Đáng chú ý, thời gian gần đây, tình trạng tin giả, tin sai sự thật được phát tán từ hàng triệu tài khoản cá nhân, các hội nhóm kín hoặc trên các nền tảng xuyên biên giới khiến cơ quan quản lý thông tin khó kiểm soát, dễ rơi vào trạng thái “chạy theo” sự kiện hoặc xử lý tình huống thay vì chủ động kiểm soát từ gốc.

Hai là, hạn chế của tư duy quản lý hành chính trong môi trường số. Việc lạm dụng các biện pháp hành chính, gỡ bỏ tin, bài có dấu hiệu vi phạm hay xử phạt đôi khi chỉ giải quyết được bề nổi, thậm chí có thể tạo ra hiệu ứng ngược như vô tình kích thích tâm lý tò mò hoặc sự hoài nghi từ công chúng khiến tin, bài đó càng được quan tâm, chú ý nhiều hơn bởi lẽ không gian mạng vận hành bằng thuật toán và cảm xúc cộng đồng mạng. Nếu chỉ dùng công cụ quản lý mang tính khuôn mẫu, sẽ rất khó tạo ra sự đồng thuận tự nguyện.

Ba là, thách thức từ công nghệ và rào cản của không gian mạng xuyên biên giới. Gần đây, công nghệ tạo giả hình ảnh, âm thanh, video ngày càng tinh vi khiến việc nhận diện và quản lý thông tin thật - giả bằng mắt thường hay các bộ lọc kỹ thuật cơ bản trở nên vô cùng khó khăn. Hơn nữa, các nền tảng mạng xã hội xuyên quốc gia đặt máy chủ ngoài lãnh thổ nên việc phối hợp ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin độc hại đôi khi gặp rào cản về pháp lý quốc tế, chủ quyền số và cơ chế kỹ thuật.

Bốn là, giới hạn trong việc bồi đắp niềm tin xã hội. Quản lý thông tin thiên về kiểm soát dòng chảy là phương thức vận hành, điều tiết và giám sát sự di chuyển của thông tin nhằm bảo đảm dữ liệu đi đúng hướng, đến đúng đối tượng, vào đúng thời điểm và nằm trong giới hạn an toàn. Tuy nhiên, sự phát triển của mạng xã hội khiến thông tin được cung cấp từ nhiều hướng khác nhau. Nếu quá chú trọng vào việc siết chặt theo những quy định của các cơ quan quản lý mà quên đi việc cung cấp thông tin đa chiều, minh bạch, công chúng có thể tìm đến các nguồn tin không được kiểm chứng vì cho rằng thông tin chính thống thiếu sự cởi mở. Công chúng hiện đại, đặc biệt là thế hệ trẻ, có xu hướng thích tiếp cận thông tin theo dạng giải trí, trực quan, đa chiều. Thông tin khô khan, hình thức sẽ khó cạnh tranh được với sức hút của các luồng thông tin phi chính thống trên mạng xã hội.

Đó là những hạn chế, bất cập phổ biến của việc quản lý thông tin trong bối cảnh bùng nổ thông tin đa chiều. Điều này được Bộ Chính trị chỉ rõ trong Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới: “Phương thức chậm đổi mới, tư duy “quản lý thông tin” còn phổ biến, năng lực dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo đồng thuận xã hội còn hạn chế” (Bộ Chính trị, 2026). Nhận định này vừa phản ánh hạn chế, bất cập, vừa đặt ra yêu cầu cần phải đổi mới căn bản tư duy và phương thức tiến hành công tác tư tưởng đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới.

Một trong những giải pháp mang tính đột phá nhằm khắc phục những hạn chế trên là “chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội” đúng như theo tinh thần của Nghị quyết số 25-NQ/TW. Mục đích của sự thay đổi này là nhằm đòi hỏi tính chủ động cao hơn trên các phương diện: cung cấp thông tin chính thống từ sớm; giải thích rõ những vấn đề nhân dân quan tâm; nhận diện, dự báo diễn biến tình hình tư tưởng của nhân dân để chủ động định hướng trước những vấn đề mới, khó, nhạy cảm; đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia trao đổi, phản biện và giám sát các vấn đề nảy sinh trong đời sống xã hội. Từ đó góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội.

“Dẫn dắt nhận thức” có thể được hiểu là quá trình tác động một cách có chủ đích đến suy nghĩ, góc nhìn, niềm tin và cách đánh giá của một cá nhân hoặc cộng đồng về một vấn đề, sự việc, con người hoặc hiện tượng nào đó. Thay vì áp đặt chủ kiến, dẫn dắt nhận thức, hướng dòng suy nghĩ của người tiếp nhận theo một định hướng nhất định thông qua việc lựa chọn thông tin, cách diễn đạt, ngữ cảnh hoặc cảm xúc. Do đó, dẫn dắt nhận thức xã hội có các đặc điểm chính là tính chủ động, thuyết phục bằng lý lẽ sắc bén, thực tiễn sống động và sự thật hiển nhiên. Hiệu quả của việc dẫn dắt nhận thức xã hội thay cho “quản lý thông tin” là tạo cơ sở để người dân tiếp cận sự thật và hiểu đúng bản chất vấn đề, không để các thế lực xấu có cơ hội thao túng thông tin. Khi định hướng được nhận thức đúng đắn sẽ tạo được niềm tin vững chắc cho người dân, từ đó tạo ra sự đồng thuận xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý hành chính thuần túy sang dẫn dắt nhận thức xã hội không đồng nghĩa với việc phủ nhận hay xóa bỏ hoàn toàn vai trò của quản lý hành chính. Trái lại, đây là bước tiến nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập của tư duy quản lý áp đặt, mệnh lệnh vốn dễ tạo ra sự đối phó và trì trệ từ cơ sở. Theo đó, phương thức mới đòi hỏi một sự kết hợp linh hoạt và hài hòa: một mặt, vẫn duy trì sự nghiêm minh của kỷ cương, pháp luật thông qua công cụ hành chính song mặt khác, đặt trọng tâm vào việc định hướng, thuyết phục và dẫn dắt nhận thức để tạo sự đồng thuận tự giác từ mỗi cá nhân và cộng đồng. Do đó, việc chuyển trọng tâm từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức” là một bước chuyển mang tính đột phá của công tác tư tưởng trong bối cảnh mới. Nó không chỉ góp phần khắc phục những hạn chế của việc kiểm soát, định hình thông tin trong bối cảnh bùng nổ của truyền thông số và mạng xã hội mà còn thể hiện rõ quan điểm cốt lõi của Đảng: lấy người dân là trung tâm, là mục tiêu, là động lực của sự phát triển. Mục tiêu cốt lõi của việc “dẫn dắt nhận thức” là nhằm hướng đến trang bị cho người dân nhận thức đúng đắn, nâng cao “sức đề kháng” trước các thông tin xấu độc; tránh được xu hướng bị thao túng nhận thức bằng những thông tin chưa được kiểm chứng.

2.2. Cảnh giác với các luận điệu xuyên tạc và giải pháp thực hiện tốt bước chuyển trong công tác tư tưởng

Công tác tư tưởng là “bộ phận đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng” nên ngay khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TW về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới, trên không gian mạng đã xuất hiện một số luận điệu xuyên tạc, chống phá. Trên một số trang phản động của các lực lượng luôn có tư tưởng hằn thù, chống phá Việt Nam xuất hiện một số tin bài tấn công trực diện vào bước chuyển trong công tác tư tưởng của Đảng ta với các luận điệu như “dẫn dắt nhận thức” hay “dắt mũi nhân dân”? “Liệu có phải Việt Nam thất bại trong quản lý thông tin nên phải kiểm soát cả nhận thức, suy nghĩ của nhân dân?” (dẫn theo Đỗ Chí Nghĩa, 2026) Thậm chí, có đối tượng còn quy chụp sự dẫn dắt nhận thức là “điển hình của sự cai trị độc tài cả về nhận thức của nhân dân” (dẫn theo Phạm Văn Thiệu, 2026)… Những luận điệu kiểu như vậy lan tràn trên nhiều trang mạng nhằm gieo rắc sự mơ hồ, hoài nghi về những thay đổi trong công tác tư tưởng của Đảng ta, thậm chí nó còn tạo ra một loại kiểu “mồi nhử” để một số đối tượng vốn có tư tưởng chống đối, bất mãn có cơ hội “ném đá” vào những chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, hòng làm cản trở quá trình các chủ trương, chính sách đi vào cuộc sống.

Có thể thấy rõ nguồn cơn của những luận điệu xuyên tạc, chống phá trên là bắt nguồn từ lối “bẻ chữ” thường thấy mà nhiều đối tượng hay dùng. Có đối tượng lập luận rằng “dẫn dắt nhận thức” là Đảng đặt mình cao hơn nhân dân, hay Đảng muốn “kiểm soát” nhân dân phải theo định hướng mà Đảng đã vạch sẵn. “Dẫn dắt nhận thức xã hội” không phải là một sự áp đặt mà là yêu cầu gắn nhận thức với hành động, gắn công tác tư tưởng với hiệu quả của hoạt động thực tiễn. “Quản lý thông tin” về bản chất thường đặt trọng tâm vào việc thông tin nào được đưa ra, thông tin nào cần được xử lý, thông tin nào phải được định hướng, phản bác hoặc ngăn chặn.

Cách tiếp cận này vẫn cần thiết, nhất là trước những thông tin sai lệch, xuyên tạc, gây tác động tiêu cực đến xã hội nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì chưa đủ. Trong bối cảnh truyền thông số và mạng xã hội phát triển rất nhanh chóng, tốc độ lưu chuyển thông tin rất cao, khoảng trống thông tin thường xuyên xuất hiện và nhu cầu thông tin của người dân ngày càng cao. Họ không chỉ cần được biết một sự việc xảy ra như thế nào mà còn muốn biết tại sao nó xảy ra, cách thức giải quyết, xa hơn nữa là quyền lợi, trách nhiệm của mình với những thông tin có liên quan. Vì vậy, công tác tư tưởng không thể chỉ chạy theo xử lý thông tin đã xuất hiện mà phải chủ động tạo ra khả năng hiểu đúng bản chất sự việc ngay từ đầu.

“Dẫn dắt nhận thức xã hội” vì thế không phải là áp đặt nhận thức, càng không phải là tìm cách kiểm soát mọi tiếng nói khác biệt mà đó là chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có chiều sâu; giải thích những vấn đề phức tạp bằng ngôn ngữ dễ hiểu; đối thoại với những băn khoăn chính đáng; đồng thời tạo điều kiện để xã hội tiếp cận nguồn thông tin chính thống. Trên cơ sở đó, người dân có thể định hình được nhận thức, tư tưởng và hành vi của mình; tránh bị các đối tượng xấu thao túng cả về tư tưởng, nhận thức và lôi kéo tham gia những hành vi sai phạm.

Bước chuyển từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức” vì thế là một sự thay đổi mang tính đột phá trong cách thức quản trị thông tin hiện đại, lấy người dân là trung tâm, coi việc củng cố niềm tin của nhân dân và sự đồng thuận xã hội là thước đo cao nhất hiệu quả của công tác tư tưởng. Cách tiếp cận ấy đưa công tác tư tưởng trở lại với bản chất căn cốt của nó là không phải chỉ làm cho thông tin được truyền đạt mà làm cho thông tin trở thành một giá trị định hướng tư tưởng, nhận thức và hành vi của con người; từ đó tạo nên sự đồng thuận, đoàn kết, thống nhất trong Đảng và trong toàn xã hội.

Để thực hiện tốt bước chuyển từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức xã hội”, bài viết đề xuất một số giải pháp cơ bản như sau:

Một là, tích cực, chủ động cung cấp thông tin chính thống, công khai, minh bạch thông tin

Trong chiến tranh thông tin và không gian mạng hiện đại, khoảng trống thông tin chính là mảnh đất màu mỡ nhất cho tin giả, thông tin sai lệch và các luận điệu sai trái nảy sinh. Khi có các sự kiện nhạy cảm hoặc khủng hoảng truyền thông xảy ra, hệ thống thông tin chính thống phải có mặt nhanh chóng nhất để định hướng, cung cấp góc nhìn đa chiều, khách quan, triệt tiêu ngay “độ trễ” thông tin. Sự minh bạch kịp thời chính là “vũ khí sắc bén” nhất để vô hiệu hóa các chiến dịch bôi nhọ, xuyên tạc. Nếu cơ quan chức năng chậm trễ cung cấp thông tin, người dân sẽ tìm kiếm thông tin từ các nguồn không chính thống, dẫn đến việc bị dẫn dắt tâm lý theo chiều hướng tiêu cực.

Chủ động cung cấp thông tin không chỉ là “thông báo sự việc” mà là hành động giành thế chủ động chiến lược trên trận địa tư tưởng. Do đó, cần phải chuyển từ tư duy giữ thông tin sang cung cấp thông tin chủ động, thay vì đợi sự việc xảy ra, có dư luận phức tạp rồi mới đính chính; các cơ quan đảng, nhà nước và hệ thống truyền thông phải thiết lập cơ chế dự báo các vấn đề nhạy cảm có thể phát sinh để chuẩn bị sẵn thông điệp truyền thông. Việc công khai, minh bạch các chủ trương, chính sách, thậm chí cả những khó khăn, thách thức trước nhân dân sẽ tạo ra sự đồng thuận xã hội cao dựa trên niềm tin và trách nhiệm xã hội của nhân dân.

Ngoài ra, thông tin chính thống muốn dẫn dắt được nhận thức thì không thể khô khan, rập khuôn hay mang nặng tính văn bản hành chính. Cần phải “số hóa” thông tin, biến các nghị quyết, chỉ thị thành những sản phẩm dễ hiểu, dễ tiếp cận, có sức lan tỏa mạnh thông qua các sản phẩm truyền thông hiện đại như infographic, video ngắn, podcast, bài viết dạng câu chuyện truyền cảm hứng (storytelling).

Hai là, đổi mới phương thức nắm, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm tình hình tư tưởng, dư luận xã hội

“Dẫn dắt nhận thức xã hội” thành công đòi hỏi sự thấu hiểu sâu sắc tâm trạng xã hội. Nếu không nắm bắt chính xác dòng chảy tư tưởng, các giải pháp đưa ra sẽ rơi vào tình trạng “chữa ngọn”, áp đặt hoặc không trúng nhu cầu nhận thức của công chúng. Do đó, cần kết hợp cả phương pháp truyền thống và hiện đại trong dẫn dắt, định hướng thông tin. Về phương pháp truyền thống, cần tiếp tục phát huy vai trò của điều tra xã hội học định kỳ, các buổi sinh hoạt chi bộ, tiếp xúc cử nhân, đối thoại trực tiếp, nắm bắt tâm tư qua đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên sát cơ sở. Đây là nguồn thông tin có chiều sâu, mang tính định tính cao, phản ánh chân thực cảm xúc và thái độ của người dân. Về phương pháp hiện đại, cần triển khai mạnh mẽ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) thông qua các công cụ lắng nghe mạng xã hội. Các hệ thống này tự động quét, phân tích từ khóa, sắc thái cảm xúc trên các nền tảng mạng xã hội để đo lường dư luận theo thời gian thực.

Ngoài ra, cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm. Từ dữ liệu thu thập được từ cả hai kênh trên, công tác tư tưởng phải chuyển từ trạng thái “báo cáo hiện tượng” sang “cảnh báo sớm xu hướng”. Hệ thống dự báo phải trả lời được câu hỏi: Vấn đề gì đang manh nha? Đâu là bức xúc tiềm ẩn có nguy cơ bùng phát thành điểm nóng tư tưởng? Nhờ đó, các cơ quan lãnh đạo có thể chủ động hoạch định các kịch bản ứng phó, chuyển từ thế bị động sang chủ động kiến tạo cục diện tư tưởng từ xa, từ sớm.

Ba là, chủ động nắm, định hướng, xử lý kịp thời các vấn đề tư tưởng tại cơ sở gắn với công tác dân vận và chăm lo lợi ích thiết thực của nhân dân

Tư tưởng của con người không tách rời khỏi đời sống vật chất và quyền lợi thiết thực của họ. Do đó, công tác tư tưởng không thể chỉ dừng lại ở việc “nói cho thông tư tưởng” mà phải đi đôi với việc giải quyết dứt điểm các mâu thuẫn, bức xúc từ thực tiễn cuộc sống. Trước hết, cần thiết lập quy trình khép kín tại chỗ theo 5 bước: Nắm tình hình, Đối thoại công khai, Giải thích thấu đáo, Xử lý dứt điểm theo đúng thẩm quyền, Thông báo công khai kết quả cho nhân dân. Quy trình này giúp giải quyết khoảng trống về sự thiếu minh bạch, ngăn chặn tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, khiến bức xúc nhỏ tích tụ thành điểm nóng lớn.

Ngoài ra, cần gắn chặt công tác tư tưởng với công tác dân vận và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Phần lớn các điểm nóng tư tưởng xuất phát từ những bất cập trong thực thi chính sách đất đai, đền bù, ô nhiễm môi trường, hoặc nhũng nhiễu ở bộ phận hành chính cơ sở. Do đó, người làm công tác tư tưởng phải đồng hành cùng hệ thống dân vận, các cơ quan giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo; giải quyết thấu đáo quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người dân chính là cách tạo sự thống nhất về tư tưởng nhanh và hiệu quả nhất.

Bên cạnh đó, cần chú trọng chăm lo lợi ích thiết thực và tạo sinh kế cho nhân dân. Nhận thức tích cực, niềm tin vững chắc của người dân được nuôi dưỡng từ chất lượng cuộc sống thực tế. Khi người dân cảm nhận được sự quan tâm thiết thực của Đảng và Nhà nước thông qua các chính sách an sinh xã hội, cải cách hành chính, tạo việc làm và nâng cao chất lượng sống, hiệu quả của các chủ trương, chính sách được khẳng định; sức đề kháng trước các luận điệu kích động, lôi kéo sẽ tự động được củng cố vững chắc nhất.

Bốn là, xây dựng đội ngũ cán bộ tư tưởng “vừa hồng, vừa chuyên”, gần dân, sát dân, gương mẫu để việc “dẫn dắt nhận thức xã hội” một cách tự nhiên, thiết thực, hiệu quả

Trong mọi phương thức vận động xã hội, công nghệ, dữ liệu hay cơ chế, quy trình dù hiện đại đến đâu thì con người vẫn giữ vai trò quyết định. Công tác tư tưởng thực chất là công việc “làm việc với con người, chạm đến trái tim và khối óc của con người”. Do đó, khi chuyển từ phương thức “quản lý thông tin” (mang tính hành chính, một chiều) sang “dẫn dắt nhận thức xã hội” (đòi hỏi sự thấu cảm, thuyết phục và đồng hành), yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng càng trở nên khắt khe hơn. Một người làm công tác tư tưởng trong kỷ nguyên số phải thực sự là những hạt nhân tiêu biểu “vừa hồng, vừa chuyên”, gần dân, sát dân và gương mẫu, để qua đó việc dẫn dắt nhận thức diễn ra một cách tự nhiên, “mưa dầm thấm lâu”, thiết thực và hiệu quả cao.

Cán bộ tư tưởng không phải chỉ có bản lĩnh chính trị kiên định, tuyệt đối trung thành với lý tưởng của Đảng, nắm vững quan điểm, đường lối để làm “kim chỉ nam” trong mọi tình huống mà còn phải là sự am hiểu sâu sắc về công nghệ thông tin, tâm lý học truyền thông hiện đại; biết sử dụng thành thạo các công cụ số, làm chủ các nền tảng truyền thông mới để đối thoại bình đẳng và thuyết phục công chúng trên “mặt trận số”.

Ngoài ra, đội ngũ cán bộ tư tưởng phải thường xuyên bám nắm cơ sở, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân bằng thái độ cầu thị, chân thành. Phải biến việc nắm tình hình tư tưởng thành nhu cầu tự thân, coi những vướng mắc, bức xúc của người dân chính là yêu cầu thực tiễn để tìm lời giải thấu đáo. Cán bộ làm công tác tư tưởng cũng phải là những người đi đầu trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Sự liêm chính, tận tụy, tinh thần phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân trong công việc hằng ngày chính là minh chứng sinh động nhất để củng cố niềm tin của công chúng. Trong thời đại số, cán bộ tư tưởng không chỉ gương mẫu ở đời thực mà còn cần giữ gìn chuẩn mực, phát ngôn có trách nhiệm, lan tỏa những năng lượng tích cực trên chính trang cá nhân và mạng xã hội, xây dựng uy tín cá nhân trên không gian mạng để củng cố niềm tin của nhân dân.

3. Kết luận

Bước chuyển từ “quản lý thông tin” sang “dẫn dắt nhận thức” là một cuộc cách mạng về phương thức lãnh đạo tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số. Giải pháp này không chỉ giúp giải quyết những bất cập trong cách thức quản lý thiên về hành chính, ứng phó chủ động, kịp thời với thông tin xấu độc một cách hiệu quả hơn, mà còn là con đường ngắn nhất để củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước trong bối cảnh mới. Khi nhận thức được dẫn dắt bằng tri thức khoa học, lòng tin và sự thấu hiểu, công tác tư tưởng sẽ trở thành năng lực nội sinh của Đảng và của cả dân tộc, chủ động định hình nhận thức xã hội, vững vàng trước mọi biến động của môi trường thông tin như định hướng của Đảng về tầm nhìn của công tác tư tưởng đến năm 2045.

_________________

Ngày nhận bài: 25/9/2026; Ngày bình duyệt: 30/10/2026; Ngày quyết định đăng: 31/10/2026. Email tác giả: chienhcma@gmail.com

Tài liệu tham khảo:

Bộ Chính trị (2026). Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/nghi-quyet-so-25-nq-tw-cua-bo-chinh-tri-ve-chien-luoc-cong-tac-tu-tuong-trong-boi-canh-moi-119260829181747391.htm.

Đỗ Chí Nghĩa (10/9/2026). Nghị quyết số 25-NQ/TW về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới: Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội - Bài 1: Một bước chuyển trong tư duy công tác tư tưởng. Báo Quân đội nhân dân. https://www.qdnd.vn/chinh-tri/cac-van-de/nghi-quyet-so-25-nq-tw-ve-chien-luoc-cong-tac-tu-tuong-trong-boi-canh-moi-tu-quan-ly-thong-tin-den-dan-dat-nhan-thuc-xa-hoi-bai-1-mot-buoc-chuyen-trong-tu-duy-cong-tac-tu-tuong-1056412

Đỗ Chí Nghĩa (11/9/2026). Nghị quyết số 25-NQ/TW về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới: Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội - Bài 2: Đi trước - đi cùng - đi sau: Công tác tư tưởng trong vòng đời chính sách. Báo Quân đội nhân dân. https://www.qdnd.vn/chinh-tri/cac-van-de/nghi-quyet-so-25-nq-tw-ve-chien-luoc-cong-tac-tu-tuong-trong-boi-canh-moi-tu-quan-ly-thong-tin-den-dan-dat-nhan-thuc-xa-hoi-bai-2-di-truoc-di-cung-di-sau-cong-tac-tu-tuong-trong-vong-doi-chinh-sach-1056564

Nguyễn Đức Lợi, Lưu Văn An (2017). Thông tin báo chí với công tác lãnh đạo, quản lý. Nxb. Thông tấn.

Phạm Văn Thiệu (15/9/2026). “Nâng cao năng lực dẫn dắt nhận thức xã hội trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng”. Cổng thổng tin điện tử Học viện Cảnh sát nhân dân. https://hvcsnd.edu.vn/nang-cao-nang-luc-dan-dat-nhan-thuc-xa-hoi-trong-cong-tac-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-khong-gian-mang-14272