Chính quyền thành phố Bắc Ninh phát huy vai trò kiến tạo, điều phối, kết nối trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử

ThS NGUYỄN THỊ THÙY LINH
Tạp chí Lý luận chính trị,
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

1. Mở đầu

Trong bối cảnh chuỗi sản xuất điện tử toàn cầu ngày càng chuyên môn hóa và phân tầng, năng lực cạnh tranh của một địa phương không chỉ phụ thuộc vào khả năng thu hút đầu tư mà còn gắn với sự phát triển của hệ thống doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. Đối với những địa bàn tập trung nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), việc thúc đẩy liên kết cung ứng và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển công nghiệp theo chiều sâu và gia tăng giá trị trong chuỗi sản xuất.

Với vị thế là một trung tâm sản xuất điện tử lớn của Việt Nam, Bắc Ninh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt từ nhu cầu cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia đang hoạt động trên địa bàn. Những năm qua, chính quyền thành phố đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất, cải tiến công nghệ và kết nối doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu xem xét một cách hệ thống vai trò của chính quyền địa phương, không chỉ ở việc xây dựng và triển khai chính sách mà còn ở khả năng tạo lập điều kiện phát triển, điều phối nguồn lực và thúc đẩy liên kết nhằm nâng cao năng lực của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử.

2. Nội dung

2.1. Cơ sở lý luận về vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử

Công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử bao gồm các hoạt động sản xuất, gia công vật liệu, linh kiện, phụ tùng và các sản phẩm trung gian phục vụ sản xuất, lắp ráp sản phẩm điện tử hoàn chỉnh. Với đặc trưng chuyên môn hóa cao, cấu trúc cung ứng nhiều tầng và yêu cầu nghiêm ngặt về công nghệ, chất lượng, phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử không chỉ đòi hỏi mở rộng năng lực sản xuất mà còn gắn với quá trình nâng cấp công nghệ, quản trị và khả năng tham gia chuỗi giá trị.

Vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử được lý giải từ nhiều cách tiếp cận lý thuyết, trong đó nổi bật là lý thuyết về vai trò kinh tế của Nhà nước, Nhà nước kiến tạo phát triển, lợi thế cạnh tranh và chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ góc độ kinh tế học, sự tham gia của Nhà nước xuất phát từ yêu cầu khắc phục những hạn chế của cơ chế thị trường, đặc biệt là bất cân xứng thông tin, chi phí giao dịch và các ngoại ứng liên quan đến đào tạo, đổi mới công nghệ và chuyển giao tri thức. Đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử, chi phí đầu tư lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và sự thiếu chắc chắn về thị trường có thể làm suy giảm động lực đầu tư, hạn chế khả năng nâng cấp năng lực sản xuất. Trong bối cảnh đó, chính quyền địa phương có vai trò tạo lập các điều kiện phát triển thông qua đầu tư hạ tầng, cung cấp thông tin, hỗ trợ tiếp cận nguồn lực và thúc đẩy liên kết doanh nghiệp. Sự can thiệp này hướng đến khắc phục những điểm nghẽn mang tính hệ thống, nâng cao hiệu quả vận hành của thị trường.

Tiếp cận từ lý thuyết Nhà nước kiến tạo phát triển, Johnson (1982), Amsden (1989) và Wade (1990) nhấn mạnh vai trò chủ động của Nhà nước trong định hướng phát triển công nghiệp, huy động nguồn lực và thúc đẩy nâng cấp năng lực sản xuất. Evans (1995) cho rằng hiệu quả quản trị phát triển phụ thuộc vào sự kết hợp giữa năng lực tổ chức của bộ máy nhà nước với khả năng thiết lập quan hệ hợp tác với doanh nghiệp, đồng thời duy trì tính độc lập trong hoạch định và thực thi chính sách. Rodrik (2004) tiếp tục đề cao quá trình trao đổi giữa khu vực công và khu vực tư nhằm nhận diện, tháo gỡ những trở ngại đối với phát triển công nghiệp. Vận dụng vào cấp địa phương, cách tiếp cận này cho thấy vai trò kiến tạo không chỉ thể hiện ở việc ban hành chính sách mà còn ở năng lực xác định ưu tiên phát triển, điều phối nguồn lực và tổ chức thực thi chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Dưới góc độ năng lực cạnh tranh, Porter (1990) xác định lợi thế cạnh tranh của một ngành được hình thành từ sự tương tác giữa điều kiện các yếu tố sản xuất, điều kiện cầu, các ngành hỗ trợ và liên quan, cùng chiến lược, cấu trúc và mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo đó, chính quyền có thể tác động đến những điều kiện hình thành lợi thế cạnh tranh thông qua phát triển hạ tầng, nguồn nhân lực, khoa học và công nghệ, cũng như thúc đẩy liên kết ngành. Đối với công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử, điều này nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ thu hút đầu tư và mở rộng quy mô sản xuất sang củng cố năng lực công nghiệp nội sinh, nâng cao chất lượng hệ thống nhà cung ứng và giá trị gia tăng được tạo ra tại địa phương.

Bên cạnh đó, lý thuyết chuỗi giá trị toàn cầu góp phần làm rõ vai trò của chính quyền địa phương trong thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Javorcik (2004) cung cấp bằng chứng về tác động lan tỏa năng suất từ doanh nghiệp FDI đến doanh nghiệp nội địa thông qua liên kết cung ứng. Tuy nhiên, sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia không mặc định bảo đảm khả năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước, bởi quá trình này còn phụ thuộc vào năng lực công nghệ, quản trị và mức độ đáp ứng tiêu chuẩn của nhà cung cấp. Vì vậy, chính quyền địa phương có vai trò thúc đẩy kết nối cung cầu, giảm bất cân xứng thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu của chuỗi giá trị.

Từ các cách tiếp cận lý thuyết trên, có thể khái quát vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử trên ba phương diện chủ yếu. Thứ nhất, hoạch định chính sách và kiến tạo môi trường thể chế, thông qua cụ thể hóa định hướng phát triển công nghiệp, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Thứ hai, tạo lập điều kiện phát triển và hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp, tập trung vào phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực, hỗ trợ đổi mới công nghệ, cải tiến sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Thứ ba, điều phối và thúc đẩy liên kết, thông qua kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo, tổ chức khoa học và công nghệ nhằm phát triển nguồn nhân lực và nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Ba phương diện này có mối quan hệ chặt chẽ, trong đó năng lực tổ chức thực thi, phối hợp liên ngành và đánh giá kết quả chính sách là những yếu tố xuyên suốt, quyết định hiệu quả thực hiện vai trò của chính quyền địa phương.

2.2. Thực trạng phát huy vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử tại Bắc Ninh

Quá trình phát triển ngành điện tử tại thành phố Bắc Ninh gắn với việc mở rộng hệ thống khu công nghiệp, thu hút các tập đoàn đa quốc gia và từng bước hình thành mạng lưới doanh nghiệp cung ứng trong nước. Đến tháng 9/2026, Bắc Ninh có khoảng 550 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thuộc các ngành ưu tiên, trong đó hơn 250 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện tử (Thế Đại, 2026). Sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung, Canon, Foxconn, Amkor và Luxshare đã tạo ra thị trường tiềm năng cho doanh nghiệp nội địa, đồng thời thúc đẩy nhu cầu phát triển các ngành sản xuất linh kiện điện tử, cơ khí chính xác, khuôn mẫu và nhựa kỹ thuật. Trên nền tảng đó, vai trò của chính quyền địa phương được thể hiện thông qua việc xây dựng cơ chế, chính sách; phát triển hạ tầng và hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp; thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng và phát triển nguồn nhân lực.

a) Xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử

Bắc Ninh đã từng bước xác lập phát triển công nghiệp hỗ trợ là một nội dung quan trọng trong định hướng phát triển công nghiệp địa phương, gắn với các ngành có lợi thế về thị trường, trong đó điện và điện tử giữ vị trí chủ đạo. Quyết định số 229/QĐ-UBND ngày 30/6/2015 phê duyệt Quy hoạch phát triển công nghiệp hỗ trợ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đã xác định ba nhóm ngành ưu tiên gồm điện - điện tử, cơ khí chế tạo và chế biến nông sản, thực phẩm công nghệ cao. Định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa tại Quyết định số 295/QĐ-UBND ngày 31/8/2021 phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2021-2025, xác định đến năm 2025 có khoảng 800 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó 70% áp dụng hệ thống quản lý đáp ứng yêu cầu của các chuỗi sản xuất quốc tế; đồng thời đưa giá trị sản xuất công nghiệp hỗ trợ chiếm khoảng 15% giá trị sản xuất công nghiệp ngành chế biến, chế tạo (Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, 2021). Việc xác lập các ngành ưu tiên và mục tiêu cụ thể cho thấy sự chuyển biến trong định hướng chính sách, từ chú trọng thu hút dự án sản xuất sang quan tâm phát triển năng lực cung ứng của doanh nghiệp trong nước.

Bên cạnh việc xác định định hướng phát triển, Bắc Ninh đã ban hành các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn điện tử. Quyết định số 396/QĐ-UBND ngày 26/8/2020 phê duyệt Đề án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2020-2025 đã xác định các nội dung hỗ trợ về mặt bằng sản xuất, công nghệ và phát triển doanh nghiệp. Nghị quyết số 14/2020/NQ-HĐND ngày 11/12/2020 quy định chính sách hỗ trợ mặt bằng sản xuất, trong đó doanh nghiệp đáp ứng điều kiện sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển cung ứng cho Tổ hợp Samsung và doanh nghiệp FDI được hỗ trợ 70% giá thuê mặt bằng trong ba năm đầu, tối đa 2 tỷ đồng/dự án (Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh, 2020).

Bên cạnh đó, Bắc Ninh đã hình thành cơ chế tài chính phục vụ triển khai các hoạt động phát triển công nghiệp hỗ trợ. Quyết định số 02/2020/QĐ-UBND ngày 14/1/2020 quy định việc quản lý kinh phí và mức chi cho các hoạt động phát triển công nghiệp hỗ trợ; Chương trình giai đoạn 2021-2025 có tổng kinh phí gần 154 tỷ đồng từ ngân sách và các nguồn huy động khác (Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, 2021). Các chính sách này góp phần tạo điều kiện về nguồn lực và giảm chi phí đầu tư cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, tập trung vào các hoạt động tư vấn, cải tiến sản xuất, đổi mới công nghệ.

Đồng thời, địa phương đã triển khai các biện pháp cải cách thủ tục hành chính, trong đó có cơ chế “Luồng xanh 24 giờ”, “Luồng xanh 60%” đối với các dự án hạ tầng trọng điểm, khoa học công nghệ và sản xuất công nghiệp quy mô lớn (Chung Thắng, 2025). Việc kết hợp chính sách hỗ trợ tài chính với cải thiện môi trường đầu tư đã góp phần tạo lập các điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong quá trình đầu tư và mở rộng sản xuất.

Tiếp nối các chính sách đã triển khai, thành phố Bắc Ninh ban hành Quyết định số 1229/QĐ-UBND ngày 8/10/2026 phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Đề án tiếp tục xác định điện tử và bán dẫn là lĩnh vực ưu tiên, chú trọng phát triển nhà cung cấp nội địa, nâng cao năng lực công nghệ và tăng cường liên kết với các tập đoàn đa quốc gia. Đồng thời, việc giao Sở Công Thương làm cơ quan đầu mối tổ chức thực hiện và xây dựng cơ sở dữ liệu số về công nghiệp hỗ trợ cho thấy định hướng tăng cường điều phối, quản lý và kết nối các nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp theo (Cục Công nghiệp, 2026).

b) Phát triển hạ tầng công nghiệp và thúc đẩy nâng cao năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử điện tử

Sự hình thành và phát triển của các khu công nghiệp Yên Phong, Quế Võ, Đại Đồng - Hoàn Sơn cùng hệ thống khu, cụm công nghiệp trên địa bàn đã tạo nền tảng quan trọng để thu hút các dự án sản xuất điện tử và hình thành mạng lưới doanh nghiệp cung ứng. Trong quá trình đó, chính quyền địa phương thực hiện vai trò quy hoạch, quản lý đầu tư hạ tầng và phối hợp bảo đảm các điều kiện về mặt bằng, giao thông, điện, nước và môi trường sản xuất. Bên cạnh hạ tầng khu, cụm công nghiệp, Bắc Ninh đã chú trọng phát triển hệ thống giao thông liên vùng, trung tâm logistics và cảng cạn (ICD), nổi bật là cảng cạn Tân Chi được công bố mở giai đoạn một vào tháng 3/2025. (Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh, 2026b). Việc triển khai Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối với Thủ đô Hà Nội cho thấy định hướng tăng cường liên kết giữa các trung tâm công nghiệp với hệ thống vận tải và logistics khu vực. Điều này thể hiện vai trò của chính quyền trong tạo lập các điều kiện hạ tầng phục vụ sản xuất, đồng thời hình thành nền tảng kết nối giữa các khu công nghiệp, trung tâm cung ứng và thị trường tiêu thụ.

Trong hoạt động hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử, chính quyền thành phố Bắc Ninh đã chú trọng huy động sự tham gia của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan nhằm hỗ trợ cải tiến sản xuất, nâng cao năng lực công nghệ và quản trị doanh nghiệp. Trong đó, chương trình hợp tác giữa chính quyền địa phương, Bộ Công Thương và Samsung Electronics Việt Nam từ năm 2020 là một trường hợp tiêu biểu về kết hợp vai trò điều phối của chính quyền với nguồn lực, chuyên môn kỹ thuật và kinh nghiệm quản trị sản xuất của doanh nghiệp đầu chuỗi. Các bên đã triển khai chương trình tư vấn cải tiến sản xuất, phát triển nhà cung ứng và hỗ trợ xây dựng nhà máy thông minh. Giai đoạn 2020-2021, chương trình tư vấn cải tiến hiện trường sản xuất được thực hiện tại 7 doanh nghiệp (Samsung Việt Nam, 2024). Theo đó, năng suất lao động bình quân của các doanh nghiệp tham gia tăng 22%, hiệu suất thiết bị tăng 22,5% và tỷ lệ lỗi công đoạn giảm 55,2% (An Trân, 2024). Những kết quả này cho thấy tác động của hoạt động hỗ trợ kỹ thuật đối với việc cải thiện năng suất, chất lượng và phương thức tổ chức sản xuất tại doanh nghiệp.

Trên cơ sở kết quả cải tiến hiện trường, chương trình hợp tác tiếp tục chuyển sang hỗ trợ phát triển nhà máy thông minh. Giai đoạn 2022-2025, chương trình thực hiện 19 lượt tư vấn cho 16 doanh nghiệp tại Bắc Ninh. Nhờ đó, phần lớn doanh nghiệp tham gia đã nâng mức độ ứng dụng công nghệ và quản trị sản xuất từ cấp độ 1 lên cấp độ 2 hoặc 3 theo thang đánh giá 5 cấp độ, từng bước chuyển từ thu thập dữ liệu thủ công sang quản lý và giám sát sản xuất theo thời gian thực (Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh, 2026a). Hoạt động hợp tác tiếp tục được triển khai trong năm 2026 thông qua các dự án phát triển nhà máy thông minh và tư vấn khuôn mẫu thông minh, hỗ trợ 16 doanh nghiệp khu vực phía Bắc, trong đó có 9 doanh nghiệp tại Bắc Ninh (Thông tấn xã Việt Nam, 2026). Vai trò của chính quyền trong mô hình hợp tác này được thể hiện ở việc tổ chức chương trình, lựa chọn và kết nối các chủ thể tham gia, tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa tiếp cận phương pháp quản trị và công nghệ sản xuất hiện đại.

Bên cạnh đó, Bắc Ninh đã triển khai hoạt động tư vấn áp dụng công cụ cải tiến liên tục Kaizen nhằm hỗ trợ doanh nghiệp rà soát quy trình, giảm lãng phí và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Năm 2025, Sở Công Thương tổ chức thực hiện đề án tư vấn Kaizen tại 5 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thuộc các lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử, cơ khí chính xác và một số ngành sản xuất liên quan, với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 1,28 tỷ đồng. Sau ba tháng triển khai, năng suất lao động tại các doanh nghiệp tham gia tăng ước tính 2-5%, trong khi chi phí giảm 7-15% so với trước cải tiến (Thế Đại, 2025). Việc triển khai các hoạt động cải tiến sản xuất, kết hợp hỗ trợ kỹ thuật với ứng dụng công nghệ số, cho thấy chính quyền địa phương đã từng bước mở rộng phương thức hỗ trợ từ tạo lập điều kiện đầu tư sang trực tiếp tổ chức các chương trình nâng cao năng lực sản xuất của doanh nghiệp.

c) Thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng và phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử

Cùng với việc tạo lập điều kiện sản xuất và hỗ trợ kỹ thuật, chính quyền thành phố Bắc Ninh đã từng bước thực hiện vai trò điều phối liên kết giữa doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước với các tập đoàn điện tử có vốn đầu tư nước ngoài. Thông qua sự phối hợp với Bộ Công Thương, các doanh nghiệp FDI đầu chuỗi và các tổ chức liên quan, địa phương đã triển khai hoạt động tư vấn phát triển nhà cung ứng, giới thiệu năng lực sản xuất và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các yêu cầu của khách hàng trong chuỗi cung ứng. Tính đến năm 2024, có 39 doanh nghiệp Việt Nam tại Bắc Ninh tham gia chuỗi cung ứng Samsung, gồm 5 nhà cung ứng cấp một, 17 nhà cung ứng cấp hai và 17 doanh nghiệp cung ứng dịch vụ, vật tư tiêu hao (An Trân, 2024). Kết quả này phản ánh sự hình thành các mối quan hệ cung ứng giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp đầu chuỗi, đồng thời cho thấy tác dụng của các chương trình hỗ trợ trong mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp trong nước.

Song song với các chương trình hợp tác trực tiếp, Sở Công Thương Bắc Ninh đã triển khai xây dựng cẩm nang công nghiệp hỗ trợ, giới thiệu thông tin về doanh nghiệp và các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ tiêu biểu của địa phương. Đây là một hình thức cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ đối tác tìm kiếm doanh nghiệp có năng lực sản xuất phù hợp và mở rộng cơ hội kết nối cung - cầu (Chung Thắng, 2025). Bên cạnh đó, việc cho phép thành lập Hiệp hội sản xuất công nghiệp Bắc Ninh đã tạo thêm một tổ chức liên kết doanh nghiệp trong nước. Hiệp hội hướng tới thực hiện các hoạt động kết nối hội viên, xúc tiến thương mại, chuyển giao công nghệ và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp FDI. Sự tham gia của các tổ chức đại diện doanh nghiệp góp phần mở rộng phương thức điều phối, kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các chủ thể trong hệ thống sản xuất công nghiệp.

Bên cạnh liên kết thị trường, việc phát triển nguồn nhân lực cũng được Bắc Ninh quan tâm trong quá trình hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử. Thông qua các chương trình hợp tác với doanh nghiệp FDI, đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viên kỹ thuật tại doanh nghiệp trong nước tham gia được tiếp cận các phương pháp tổ chức sản xuất, quản trị chất lượng, cải tiến năng suất và ứng dụng công nghệ số. Hoạt động đào tạo được thực hiện gắn với quá trình tư vấn trực tiếp tại doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ chuyển giao kinh nghiệm quản trị và kỹ năng vận hành phù hợp với đặc điểm của từng dây chuyền sản xuất. Đồng thời, chính quyền địa phương đã chú trọng thúc đẩy sự tham gia của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường đại học, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nhân lực phục vụ công nghiệp công nghệ cao. Sự kết hợp giữa đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và hợp tác doanh nghiệp góp phần tạo điều kiện phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực quản trị chất lượng, tự động hóa, vận hành thiết bị và quản lý sản xuất.

Nhìn chung, chính quyền thành phố Bắc Ninh đã từng bước mở rộng vai trò từ tạo lập môi trường đầu tư sang tổ chức hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp, thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng và phát triển nguồn nhân lực. Những kết quả đạt được thể hiện ở việc hình thành hệ thống chính sách chuyên biệt, phát triển hạ tầng phục vụ sản xuất, triển khai các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và thiết lập cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp đầu chuỗi. Đây là những nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử, đồng thời tạo điều kiện tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp nội địa vào các chuỗi sản xuất công nghiệp trên địa bàn.

Những hạn chế trong phát huy vai trò của chính quyền địa phương

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy vai trò của chính quyền Bắc Ninh trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử vẫn còn một số hạn chế. Trước hết, công tác tổ chức thực hiện và điều phối chính sách chưa thực sự đồng bộ; việc thu thập, cập nhật dữ liệu, theo dõi và đánh giá kết quả hỗ trợ doanh nghiệp còn thiếu tính hệ thống. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và tổ chức hỗ trợ chưa hình thành được cơ chế liên kết đủ chặt chẽ để xác định nhu cầu, phân bổ nguồn lực và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp theo từng nhóm sản phẩm, trình độ công nghệ.

Thứ hai, các hoạt động hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển theo chiều sâu. Các chương trình tư vấn cải tiến sản xuất, chuyển đổi số và phát triển nhà máy thông minh mới tiếp cận được một bộ phận doanh nghiệp, trong khi hoạt động hỗ trợ nghiên cứu, phát triển sản phẩm, chuyển giao công nghệ và tiếp cận các dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu chưa được triển khai trên diện rộng.

Thứ ba, vai trò điều phối liên kết chuỗi cung ứng và phát triển nguồn nhân lực chưa được phát huy đầy đủ. Hoạt động kết nối giữa doanh nghiệp nội địa với các doanh nghiệp đầu chuỗi còn thiếu tính thường xuyên; cơ chế chia sẻ thông tin về nhu cầu cung ứng và năng lực nhà cung cấp chưa hoàn thiện. Đồng thời, sự phối hợp giữa chính quyền, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong phát triển nhân lực kỹ thuật chất lượng cao chưa thực sự gắn chặt với yêu cầu đổi mới công nghệ và nâng cấp vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị điện tử.

2.3. Giải pháp phát huy vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử tại Bắc Ninh

Từ những kết quả và hạn chế trong thực tiễn, việc phát huy vai trò của chính quyền thành phố Bắc Ninh cần hướng tới chuyển đổi phương thức hỗ trợ doanh nghiệp từ các hoạt động riêng lẻ sang tổ chức hệ thống chính sách và nguồn lực có tính liên kết, lấy năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp nội địa làm thước đo hiệu quả. Theo đó, cần tập trung vào một số giải pháp chủ yếu sau:

Một là, hoàn thiện vai trò kiến tạo phát triển của chính quyền địa phương

Chính quyền thành phố Bắc Ninh cần tiếp tục xay dựng, hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử theo hướng có trọng tâm, gắn thu hút đầu tư với nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa. Thay vì chú trọng số lượng dự án và quy mô sản xuất, chính sách cần hướng tới hình thành các doanh nghiệp cung ứng có năng lực công nghệ, quản trị và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Việc xác định lĩnh vực ưu tiên cần dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp đầu chuỗi, năng lực sản xuất hiện có và triển vọng tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao. Trong đó, các lĩnh vực linh kiện điện tử, cơ khí chính xác, khuôn mẫu, nhựa kỹ thuật và dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu cần được xem xét theo từng phân khúc sản phẩm, làm cơ sở xây dựng chương trình hỗ trợ phù hợp, tránh phân tán nguồn lực.

Cùng với định hướng chính sách, cần chú trọng hoàn thiện các điều kiện phát triển doanh nghiệp, đặc biệt là mặt bằng sản xuất, hạ tầng logistics và dịch vụ kỹ thuật phục vụ công nghiệp điện tử. Đối với những dịch vụ đòi hỏi vốn đầu tư lớn như đo lường, kiểm nghiệm, thử nghiệm sản phẩm và nghiên cứu phát triển, chính quyền địa phương cần thúc đẩy phát triển các cơ sở cung cấp dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu thông qua hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tiếp cận các dịch vụ này với chi phí hợp lý.

Đồng thời, cần duy trì cơ chế đối thoại thường xuyên với cộng đồng doanh nghiệp để kịp thời nhận diện nhu cầu, điều chỉnh chính sách và bảo đảm sự phù hợp giữa định hướng phát triển công nghiệp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Hai là, tăng cường chức năng điều phối và kết nối chuỗi cung ứng

Bắc Ninh cần hoàn thiện cơ chế điều phối thống nhất giữa các cơ quan quản lý, ban quản lý khu công nghiệp, hiệp hội ngành nghề, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp đầu chuỗi. Trong đó, cần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong cung cấp thông tin, đánh giá năng lực nhà cung cấp, tổ chức hỗ trợ và theo dõi kết quả kết nối. Trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu công nghiệp hỗ trợ có khả năng cập nhật thường xuyên, phản ánh thực chất năng lực doanh nghiệp về sản phẩm, công nghệ, thiết bị, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng đáp ứng đơn hàng. Đây không chỉ là công cụ phục vụ quản lý mà còn là nền tảng kết nối thông tin cung - cầu, góp phần giảm chi phí tìm kiếm đối tác và nâng cao hiệu quả phát triển nhà cung cấp nội địa.

Trên cơ sở đó, hoạt động kết nối chuỗi cung ứng cần chuyển từ xúc tiến thương mại mang tính giới thiệu sang kết nối theo nhu cầu và tiêu chuẩn cụ thể của doanh nghiệp đầu chuỗi. Các chương trình gặp gỡ, đánh giá nhà cung cấp cần gắn với hoạt động tư vấn, hỗ trợ hoàn thiện năng lực đối với những doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Đồng thời, chính quyền cần phát huy vai trò của hiệp hội ngành nghề và tổ chức trung gian trong thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, chia sẻ nguồn lực kỹ thuật và hợp tác thực hiện đơn hàng. Qua đó, từng bước hình thành mạng lưới cung ứng có tính chuyên môn hóa và liên kết chặt chẽ hơn trong hệ sinh thái công nghiệp điện tử địa phương.

Ba là, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử

Hiệu quả chính sách không chỉ phụ thuộc vào nội dung chính sacsh mà còn ở phương thức tổ chức thực hiện. Vì vậy, Bắc Ninh cần tăng cường phối hợp liên ngành, bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu, nguồn lực, đối tượng thụ hưởng và trách nhiệm của cơ quan triển khai. Các chương trình hỗ trợ cần được xây dựng theo kế hoạch cụ thể, xác định rõ đầu mối thực hiện, tiến độ và kết quả đầu ra; đồng thời đơn giản hóa thủ tục tiếp cận chính sách, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ và theo dõi tiến độ hỗ trợ. Đặc biệt, việc triển khai cần phù hợp với chu kỳ đầu tư, đổi mới công nghệ và yêu cầu đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp, tránh tình trạng chính sách được thực hiện chậm so với nhu cầu thị trường.

Cùng với đó, cần chuyển trọng tâm đánh giá chính sách từ kết quả thực hiện hoạt động sang mức độ cải thiện năng lực của doanh nghiệp thụ hưởng. Bên cạnh kinh phí giải ngân và số lượt doanh nghiệp được hỗ trợ, cần chú trọng các chỉ tiêu phản ánh thay đổi về năng suất, chất lượng sản phẩm, trình độ công nghệ, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và duy trì quan hệ cung ứng. Việc xây dựng cơ chế theo dõi trước, trong và sau hỗ trợ sẽ tạo cơ sở đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực công, kịp thời điều chỉnh chương trình và nhân rộng những mô hình có tác động thực chất đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bốn là, đẩy mạnh hỗ trợ phi tài chính nhằm nâng cao năng lực nhà cung cấp

Bên cạnh các chính sách tài chính, chính quyền cần ưu tiên những hình thức hỗ trợ trực tiếp cải thiện năng lực công nghệ, quản trị và khả năng đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp đầu chuỗi. Trên cơ sở kinh nghiệm từ các chương trình tư vấn cải tiến sản xuất và phát triển nhà máy thông minh, hoạt động hỗ trợ cần được thiết kế theo trình độ và nhu cầu của từng nhóm doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp mới tham gia chuỗi cung ứng, cần tập trung vào quản trị chất lượng, cải tiến quy trình, kiểm soát chi phí và tổ chức sản xuất. Với doanh nghiệp đã có năng lực cung ứng tương đối ổn định, nội dung hỗ trợ nên hướng tới chuyển đổi số, tự động hóa, nghiên cứu phát triển sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên sâu.

Đồng thời, cần tăng cường kết nối doanh nghiệp với các cơ sở nghiên cứu, tổ chức thử nghiệm, kiểm định và cơ sở đào tạo nhằm nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ kỹ thuật và nguồn nhân lực chất lượng cao. Hoạt động đào tạo cần xuất phát từ nhu cầu vị trí việc làm và lộ trình đổi mới công nghệ của doanh nghiệp, chú trọng các lĩnh vực quản trị chất lượng, tự động hóa, thiết kế sản phẩm và quản lý sản xuất. Đặc biệt, hỗ trợ nâng cao năng lực cần gắn với tiếp cận thị trường, thông qua việc hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ năng lực, tham gia đánh giá nhà cung cấp và tiếp cận đơn hàng phù hợp. Sự kết hợp giữa hỗ trợ kỹ thuật, phát triển nhân lực và kết nối đầu ra sẽ tạo động lực để doanh nghiệp duy trì quá trình nâng cấp và từng bước cải thiện vị trí trong chuỗi giá trị.

Năm là, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về công nghiệp và chuỗi cung ứng

Chất lượng đội ngũ cán bộ có ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực tham mưu, điều phối và tổ chức thực hiện chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ. Vì vậy, Bắc Ninh cần chú trọng bồi dưỡng kiến thức chuyên ngành cho đội ngũ cán bộ quản lý, nhất là về cấu trúc chuỗi cung ứng điện tử, tiêu chuẩn lựa chọn nhà cung cấp, công nghệ sản xuất và những yêu cầu mới trong quản trị công nghiệp. Hoạt động bồi dưỡng cần kết hợp kiến thức quản lý nhà nước với khảo sát thực tiễn tại doanh nghiệp, trao đổi chuyên gia và nghiên cứu các mô hình hỗ trợ có hiệu quả, qua đó nâng cao khả năng nhận diện nhu cầu và lựa chọn công cụ chính sách phù hợp.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, cần tăng cường năng lực phân tích dữ liệu, dự báo thị trường, đánh giá tác động chính sách và phối hợp liên ngành. Cán bộ phụ trách công nghiệp hỗ trợ phải có khả năng khai thác thông tin về năng lực nhà cung cấp, nhu cầu của doanh nghiệp đầu chuỗi và kết quả thực hiện chương trình để phục vụ quá trình tham mưu, điều chỉnh chính sách. Đồng thời, cần gắn công tác đào tạo, bồi dưỡng với đánh giá kết quả thực thi nhiệm vụ và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan. Phát triển đội ngũ cán bộ có hiểu biết chuyên sâu về công nghiệp, năng lực quản trị dựa trên dữ liệu và kỹ năng kết nối các chủ thể sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phát huy vai trò kiến tạo, điều phối của chính quyền địa phương trong phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử.

3. Kết luận

Phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình nâng cao năng lực công nghiệp nội sinh và thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị toàn cầu. Kết quả nghiên cứu cho thấy, chính quyền thành phố Bắc Ninh đã từng bước phát huy vai trò kiến tạo, điều phối thông qua hoàn thiện cơ chế, chính sách, phát triển hạ tầng, hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp và thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng. Những hoạt động này góp phần cải thiện điều kiện sản xuất và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp nội địa.

Tuy nhiên, việc phát huy vai trò của chính quyền địa phương vẫn còn những hạn chế trong tổ chức thực thi chính sách, điều phối nguồn lực và kết nối giữa các chủ thể. Vì vậy, Bắc Ninh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi và tăng cường liên kết, hỗ trợ nâng cấp năng lực doanh nghiệp. Trọng tâm là chuyển từ các hoạt động hỗ trợ riêng lẻ sang phương thức hỗ trợ có tính hệ thống, lấy năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp nội địa làm thước đo hiệu quả, góp phần phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử theo chiều sâu và bền vững.

_________________

Ngày nhận bài: 30/10/2026; Ngày bình duyệt: 02/11/2026; Ngày quyết định đăng: 9/11/2026.

Email tác giả: thuylinh722766@gmail.com

Tài liệu tham khảo

Amsden, A. H. (1989). Asia's next giant: South Korea and late industrialization. Oxford University Press.

An Trân (26/6/2024). Tăng tỷ lệ nội địa của doanh nghiệp Bắc Ninh vào chuỗi giá trị toàn cầu. https://nhandan.vn.

Chung Thắng (29/7/2025). Bắc Ninh: Đột phá chiến lược trong thu hút đầu tư công nghiệp hỗ trợ. Tạp chí Công Thương. https://tapchicongthuong.vn.

Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh (2026a). Bắc Ninh tổng kết Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2020-2025. https://bacninh.gov.vn.

Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh (2026b). Cảng cạn ICD Tân Chi - Động lực mới thúc đẩy phát triển logistics và kinh tế Bắc Ninh. https://bacninh.gov.vn.

Cục Công nghiệp (11/10/2026). Bắc Ninh phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp hỗ trợ đến năm 2035, ưu tiên điện tử, bán dẫn. https://via.gov.vn.

Evans, P. B. (1995). Embedded autonomy: States and industrial transformation. Princeton University Press.

Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2020). Nghị quyết số 14/2020/NQ-HĐND ngày 11/12/2020 quy định chính sách hỗ trợ mặt bằng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2020-2025.

Johnson, C. A. (1982). MITI and the Japanese miracle: The growth of industrial policy, 1925–1975. Stanford University Press.

Porter, M. E. (1990). The competitive advantage of nations. Free Press.

Rodrik, D. (2004). Industrial policy for the twenty-first century (KSG Faculty Research Working Paper No. RWP04-047). Harvard University. https://www.hks.harvard.edu.

Samsung Việt Nam (26/6/2024). Samsung Việt Nam sơ kết 3 năm triển khai Dự án Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh và khởi động chương trình Phát triển nhà máy thông minh tại tỉnh Bắc Ninh năm 2024. https://news.samsung.com.

Samsung Việt Nam (2/7/2026). Bắc Ninh tổng kết Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp giai đoạn 2020-2025 và ký kết hợp tác giai đoạn 2026–2030 với Samsung Việt Nam. https://news.samsung.com/vn

Thế Đại (13/10/2025). Tổng kết đề án hỗ trợ kỹ thuật để doanh nghiệp áp dụng công cụ cải tiến liên tục trong sản xuất. Báo Bắc Ninh. https://baobacninhtv.vn.

Thế Đại (8/9/2026). Bắc Ninh thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2030. Báo Bắc Ninh. https://baobacninhtv.vn

Thông tấn xã Việt Nam (29/10/2026). Hợp tác nâng cao năng lực sản xuất thông minh. https://vietnam.vnanet.vn.

Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2015). Quyết định số 229/QĐ-UBND ngày 30/6/2015 về việc phê duyệt Quy hoạch phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2020). Quyết định số 02/2020/QĐ-UBND ngày 14/1/2020 ban hành Quy chế quản lý kinh phí phát triển công nghiệp hỗ trợ và quy định mức chi cụ thể các hoạt động phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2021). Quyết định số 295/QĐ-UBND ngày 31/8/2021 phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2021-2025.

Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh (2026). Quyết định số 1229/QĐ-UBND ngày 08/10/2026 về việc phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn thành phố Bắc Ninh giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035.

Wade, R. (1990). Governing the market: Economic theory and the role of government in East Asian industrialization. Princeton University Press.