Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - Thực trạng và giải pháp

TS PHÍ HỮU TOÀN
ThS TRỊNH THỊ TUYẾT MAI
Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

1. Mở đầu

Trong hoạt động quản lý, thanh tra, kiểm tra, giám sát là những khâu không thể thiếu nhằm bảo đảm chủ trương, chính sách, quy định và quyết định quản lý được thực hiện nghiêm túc, đúng mục tiêu, đúng đối tượng và đạt hiệu quả. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Chín phần mười khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu sự kiểm tra” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.637). Từ chỉ dẫn của Người cho thấy, kiểm tra không chỉ có ý nghĩa phát hiện sai phạm sau khi xảy ra mà còn là phương thức quan trọng để phòng ngừa, dự báo và hoàn thiện quá trình quản lý.

Đối với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Học viện), yêu cầu đó càng có ý nghĩa đặc biệt. Với vị thế là trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp, cán bộ khoa học lý luận chính trị của Đảng, Nhà nước (…) trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới (…) nghiên cứu khoa học chính trị, khoa học lãnh đạo, quản lý, khoa học hành chính, quản lý nhà nước, quản trị công… (Bộ Chính trị, 2024), Học viện thực hiện nhiều nhiệm vụ có phạm vi rộng, liên quan trực tiếp đến chất lượng đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị. Vì vậy, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát luôn đặt ra yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, đào tạo và nghiên cứu khoa học; chủ động phòng ngừa tham nhũng, lãng phí và tiêu cực; bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của cán bộ, giảng viên, học viên; đồng thời kịp thời cung cấp thông tin phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo.

Thanh tra Học viện có chức năng, nhiệm vụ tham mưu Ban Giám đốc thanh tra trên các lĩnh vực: Đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, kinh tế - xã hội, công vụ, hợp tác quốc tế; việc thực hiện các quy định pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng của các đơn vị, tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền quản lý của Giám đốc Học viện và Giám đốc các Học viện trực thuộc. Trong những năm qua, Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã thực hiện tốt chức năng tham mưu, giúp Giám đốc Học viện triển khai hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, qua đó góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương và nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ chính trị của toàn hệ thống.

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, tăng cường kỷ luật, kỷ cương và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát cần tiếp tục được đổi mới cả về nội dung, phương thức tổ chức và đội ngũ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.

2.1. Quá trình hình thành và phát triển của thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Trước năm 1996, Học viện chưa có cơ quan thanh tra chuyên trách mà chủ yếu có Ủy ban Kiểm tra và Thanh tra nhân dân để giải quyết các vấn đề phát sinh trong nội bộ. Một số Đoàn Thanh tra giáo dục được thành lập theo từng thời điểm, trong đó có Đoàn Thanh tra giáo dục học kỳ II năm học 1988-1989 được thành lập ngày 22/3/1989 (Ban Thanh tra Học viện, 2016a). Tuy nhiên, đây vẫn chủ yếu là hoạt động thanh tra theo vụ việc, chưa hình thành một cơ chế thanh tra thường xuyên, độc lập và chuyên nghiệp.

Ngày 30/12/1996, Giám đốc Học viện ban hành Quyết định số 426/QĐ-TCCB thành lập Ban Thanh tra giáo dục. Theo đó, Ban Thanh tra giáo dục được giao tham mưu cho Giám đốc Học viện về quản lý giáo dục; thanh tra hoạt động giáo dục tại Trung tâm Học viện và các phân viện; thanh tra việc thực hiện chương trình giáo dục lý luận chính trị tại các trường chính trị tỉnh, thành phố trong phạm vi quản lý; đồng thời xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến giáo dục, đào tạo.

Ban Thanh tra của Học viện hoạt động mang tính đặc thù (Học viện là cơ quan thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng), không thuộc hệ thống thanh tra ngành giáo dục, hệ thống thanh tra nhà nước, mà hoạt động mang tính chất thanh tra nội bộ, chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Giám đốc Học viện. Đây là mô hình phù hợp với đặc điểm tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của Học viện, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về tính chuyên nghiệp, bản lĩnh, trách nhiệm và khả năng tham mưu của đội ngũ cán bộ thanh tra.

Theo Quyết định số 412/QĐ-HV ngày 28/12/1999, từ ngày 01/01/2000, Ban Thanh tra giáo dục được đổi tên thành Thanh tra Học viện. Đây là cột mốc đánh dấu bước phát triển mới trong việc kiện toàn bộ máy tổ chức, mở rộng và nâng cao chức năng thanh tra nội bộ. Theo đó, phạm vi hoạt động từng bước được mở rộng sang thanh tra kinh tế - xã hội, nghiên cứu khoa học, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng.

Trong giai đoạn 2000-2006, công tác thanh tra tập trung vào các khâu then chốt của quá trình đào tạo. Ban Thanh tra đã kiểm tra hàng nghìn hồ sơ học viên trước khi tổ chức lớp, phát hiện nhiều trường hợp chưa đáp ứng điều kiện nhập học, như thiếu bằng cấp, chứng chỉ, hồ sơ không hợp lệ hoặc có dấu hiệu sử dụng văn bằng không hợp pháp. Hoạt động thanh tra giảng dạy, học tập, thi tốt nghiệp cũng phát hiện những bất cập về phương pháp giảng dạy, tình trạng “đạo văn”, nâng điểm và một số biểu hiện thiếu nghiêm túc trong học tập, thi cử. Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, thanh tra đã phát hiện 03 đề tài không nộp sản phẩm nghiệm thu (Ban Thanh tra Học viện, 2003).

Trong giai đoạn này, Ban Thanh tra đã triển khai 11 Đoàn Thanh tra kinh tế - xã hội liên quan đến quản lý kinh phí, mua sắm, kinh doanh, sử dụng vật tư và các chế độ thanh toán (Ban Thanh tra Học viện, 2006). Công tác tiếp công dân và giải quyết đơn thư được quan tâm thực hiện. Trong giai đoạn 2000-2006, Ban Thanh tra tiếp nhận và giải quyết 78 đơn thư liên quan đến cán bộ, viên chức và học viên.

Những kết quả trên cho thấy, công tác thanh tra đã từng bước chuyển từ phương thức xử lý vụ việc sang kiểm soát có hệ thống các hoạt động chủ yếu của Học viện. Thanh tra trở thành một kênh thông tin quan trọng giúp lãnh đạo nhận diện những hạn chế, bất cập trong quản lý, từ đó có biện pháp chấn chỉnh, hoàn thiện quy chế và nâng cao chất lượng hoạt động.

Sau những thay đổi về tổ chức Học viện trong giai đoạn 2007-2014, chức năng, nhiệm vụ của Thanh tra tiếp tục được điều chỉnh. Quyết định số 2927/QĐ-HVCTQG ngày 27/6/2014 xác định Ban Thanh tra là cơ quan tham mưu Giám đốc Học viện về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng đối với các đơn vị, tổ chức, cá nhân thuộc Học viện.

Ban Thanh tra tiến hành thanh tra các khâu của quá trình đào tạo tại Học viện, các Học viện trực thuộc và các trường chính trị; thanh tra công tác nghiên cứu khoa học trên cả hai phương diện quản lý và sản phẩm khoa học. Ban Thanh tra đã triển khai thanh tra tại 08 trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (Ban Thanh tra Học viện, 2015).

Trong giai đoạn 2007-2016, Ban Thanh tra đã tăng cường công tác thanh tra về kinh tế - xã hội. Ban Thanh tra triển khai 05 Đoàn Thanh tra kinh tế - xã hội độc lập và nhiều Đoàn Thanh tra phối hợp liên ngành (Ban Thanh tra Học viện, 2016b). Nội dung thanh tra ngày càng gắn với những lĩnh vực dễ phát sinh rủi ro trong quản lý như tài chính, tài sản, tổ chức cán bộ, quản lý đào tạo và thực hiện các quy định nội bộ.

Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng được chú trọng. Trong giai đoạn 2007-2016, Ban Thanh tra đã tiếp nhận và tham mưu Giám đốc Học viện giải quyết 141 đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh (Ban Thanh tra Học viện, 2016c). Đây không chỉ là hoạt động giải quyết hậu quả của những vấn đề phát sinh mà còn là nguồn thông tin quan trọng để nhận diện những lĩnh vực, khâu công tác có nguy cơ phát sinh sai phạm, từ đó định hướng nội dung thanh tra.

Đồng thời, Ban Thanh tra còn là lực lượng nòng cốt trong công tác phòng, chống tham nhũng, tham mưu tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật, xây dựng báo cáo về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và thực hiện một số nhiệm vụ liên quan đến kê khai tài sản, thu nhập. Điều này cho thấy phạm vi hoạt động của Thanh tra đã chuyển dần từ kiểm tra tính đúng đắn của từng hoạt động sang tham gia xây dựng cơ chế phòng ngừa và kiểm soát rủi ro trong quản lý.

Quyết định số 6565-QĐ/HVCTQG ngày 01/11/2018 tiếp tục mở rộng chức năng của Ban Thanh tra, bao gồm thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, kiểm định chất lượng đào tạo và một số nhiệm vụ pháp chế.

Trong giai đoạn này, hoạt động thanh tra giáo dục, đào tạo được triển khai thường xuyên, theo kế hoạch và đột xuất, bao quát hầu hết các khâu của quá trình đào tạo: Tuyển sinh; hồ sơ mở lớp, hồ sơ học viên; giảng dạy và học tập; học lại, học bổ sung; thi lại, thi bổ sung; thi tốt nghiệp; bảo vệ luận văn, luận án, đề án; ra đề, đáp án, làm phách, chấm thi, lên điểm và lưu giữ bài thi.

Trong giai đoạn 2018-2026, Ban Thanh tra đã thực hiện hàng trăm lượt thanh tra thường xuyên việc thực hiện nội quy, quy chế học tập, thi, kiểm tra đối với các hệ lớp, 280 lượt thanh tra việc thực hiện quy định về giảng dạy, học tập (Ban Thanh tra Học viện, 2026a). Phương thức giám sát đã có sự chuyển biến mạnh theo hướng ứng dụng công nghệ. Bên cạnh kiểm tra trực tiếp tại lớp, Thanh tra Học viện sử dụng hệ thống camera tại giảng đường, phối hợp kiểm tra điểm danh bằng vân tay, nhận diện khuôn mặt; trong thời gian dịch Covid-19, đã thực hiện 1.781 lượt giám sát trực tuyến qua Microsoft Teams (Ban Thanh tra Học viện, 2021).

Trong giai đoạn 2018-2026, Thanh tra Học viện đã thực hiện thanh tra, giám sát thi tốt nghiệp đối với các lớp cao cấp lý luận chính trị tập trung và không tập trung, 11 lớp đại học chính trị các chuyên ngành; tổ chức 19 Đoàn Thanh tra hồ sơ tuyển sinh và tổ chức kỳ thi tuyển sinh đào tạo trình độ thạc sĩ; đồng thời thực hiện nhiều đoàn thanh tra đột xuất và thanh tra việc thực hiện Bộ Quy chế quản lý đào tạo tại các trường chính trị tỉnh, thành phố (Ban Thanh tra Học viện, 2026b).

Đối với lĩnh vực kinh tế - xã hội, hằng năm, Ban Thanh tra tiến hành từ 1-2 đoàn thanh tra, tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ phát sinh bất cập như quản lý, sử dụng nhà ở học viên; nguồn vốn ODA và viện trợ; hoạt động báo chí, xuất bản và quảng cáo; quản lý xe công; mua sắm thiết bị, vật tư y tế; mua sắm tập trung thiết bị tin học (Ban Thanh tra Học viện, 2026c).

Trong giai đoạn 2016-2026, hoạt động thanh tra, kiểm tra giáo dục và đào tạo tại các Học viện trực thuộc được triển khai thường xuyên, khá toàn diện, bao quát hầu hết các khâu của quá trình đào tạo, trong đó tập trung vào các khâu dễ phát sinh tiêu cực như: tuyển sinh, giảng dạy, tổ chức thi, chấm thi, nhập điểm, xét tốt nghiệp và việc chấp hành các quy chế, như: Quy chế đào tạo cao cấp lý luận chính trị, Quy chế đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ… Đặc biệt, trong giai đoạn 2016-2026, các học viện trực thuộc đã thanh tra, kiểm tra : Học viện Hành chính Quốc gia - Học viện Hành chính và Quản trị công (369 cuộc), Học viện Báo chí và Tuyên truyền (331 cuộc), Học viện Chính trị khu vực I (248 cuộc) và Học viện Chính trị khu vực IV (162 cuộc).

Công tác pháp chế và phòng, chống tham nhũng được Ban Thanh tra quan tâm thực hiện. Từ năm 2018 đến tháng 6/2026, Ban Thanh tra đã triển khai việc tuyên truyền trên Cổng thông tin điện tử của Học viện; góp ý hàng trăm văn bản quy phạm pháp luật và văn bản quy phạm nội bộ; xây dựng, tổng hợp nhiều báo cáo về hoạt động tư pháp, phòng, chống tham nhũng; đồng thời xây dựng 5 quy chế, quy định liên quan đến tổ chức và hoạt động của đơn vị (Ban Thanh tra Học viện, 2026d). Những kết quả này cho thấy, công tác thanh tra ngày càng gắn với xây dựng thể chế, phòng ngừa sai phạm và hoàn thiện cơ chế quản lý.

Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tiếp tục được thực hiện theo hướng thận trọng, chặt chẽ, bảo đảm nguyên tắc và hạn chế tình trạng đơn thư tồn đọng, kéo dài. Từ năm 2018 đến tháng 6/2026, Ban Thanh tra đã tổ chức tiếp nhiều lượt cán bộ, công chức, viên chức, học viên và công dân; tiếp nhận, xử lý nhiều lượt đơn, thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.

2.2. Đánh giá thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện

Thứ nhất, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát ngày càng nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện. Từ hoạt động kiểm tra chủ yếu mang tính vụ việc, Học viện đã hình thành tổ chức thanh tra chuyên trách, góp phần kiểm soát nội bộ, từng bước xây dựng hệ thống quy chế, quy trình và cơ chế phối hợp. Sự thay đổi chức năng, nhiệm vụ qua các quyết định năm 1996, 1999, 2011, 2014 và 2025 phản ánh quá trình hoàn thiện và phát triển không ngừng của Thanh tra Học viện.

Thứ hai, phạm vi thanh tra ngày càng toàn diện, từ thanh tra giáo dục chuyển sang bao quát giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, kinh tế - xã hội, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, pháp chế và kiểm định chất lượng đào tạo. Điều đó ngày càng thể hiện vai trò quan trọng của thanh tra trong việc tham gia kiểm soát toàn diện các mặt hoạt động của Học viện.

Thứ ba, phương thức thanh tra, kiểm tra, giám sát có sự đổi mới rõ rệt. Việc sử dụng camera giám sát trực tuyến cho thấy, Thanh tra Học viện đã bước đầu thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số. Đặc biệt, 1.781 lượt giám sát trực tuyến trong thời gian dịch Covid-19 là minh chứng cho khả năng duy trì hoạt động kiểm tra trong điều kiện đặc biệt (Ban Thanh tra Học viện, 2021).

Thứ tư, với đặc thù là hoạt động thanh tra, kiểm tra nội bộ (thanh tra thủ trưởng), công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện định hướng theo mục tiêu nâng cao chất lượng quản lý nội bộ, phòng ngừa sai phạm và hỗ trợ các đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao. Qua thanh tra, kiểm tra, giám sát đã kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, thiếu sót trong trong công tác tuyển sinh, đào tạo, tổ chức thi, nghiên cứu khoa học, quản lý tài chính, tài sản. Vì vậy, kết quả của hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát không chỉ thể hiện ở việc phát hiện vi phạm mà còn cung cấp căn cứ thực tiễn góp phần thực hiện vai trò tham mưu Ban Giám đốc Học viện, Ban Giám đốc các Học viện trực thuộc nhận diện vấn đề và hoàn thiện quy định, quy chế quản lý nội bộ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện vẫn còn một số hạn chế, bất cập cần tiếp tục khắc phục.

Một là, hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát giáo dục đào tạo mới chỉ tập trung chủ yếu vào việc thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nội quy, quy chế đào tạo của giảng viên, học viên; giám sát hoạt động tổ chức thi… Chưa quan tâm đúng mức đến việc thanh tra chuyên đề về bảo đảm chất lượng đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học. Thanh tra thường xuyên việc thực hiện nội quy, quy chế đào tạo qua hình thức đào tạo trực tuyến và qua phần mềm Microsoft Teams gặp nhiều bất cập, chưa hiệu quả. Kết quả giám sát còn chưa được chú trọng ở khâu phối hợp xử lý. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động bồi dưỡng chưa được chú trọng triển khai, mới chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, giám sát trực tiếp hoặc qua camera truyền hình giảng đường tại một số lớp tập huấn, bồi dưỡng do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh mở.

Hai là, hoạt động thanh tra, kiểm tra về kinh tế - xã hội chưa được triển khai rộng rãi trên các mặt quản lý, chỉ tập trung vào một số nội dung cụ thể. Nội dung thanh tra kinh tế - xã hội còn dàn trải chưa mang tính chất chuyên sâu, trọng tâm, trọng điểm mà chỉ mới tập trung vào một số lĩnh vực quản lý, mua sắm tài sản, sử dụng tài sản công, công tác quản lý xuất bản, báo chí. Còn nhiều nội dung thanh tra chưa được đề cập, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến vấn đề quản lý, tiếp nhận và sử dụng nguồn tài chính như: quỹ phúc lợi, đầu tư xây dựng cơ bản, sửa chữa cơ sở vật chất, quản lý ký túc xá, thanh tra, kiểm tra cải cách hành chính, định mức, tiêu chuẩn, trách nhiệm của người đứng đầu…

Ba là, đội ngũ làm công tác thanh tra còn hạn chế về chuyên môn, nghiệp vụ, đặc biệt là về lĩnh vực kinh tế - xã hội. Đa số cán bộ thanh tra Học viện chưa có nhiều kinh nghiệm công tác, kinh nghiệm xử lý tình huống và các kỹ năng giải quyết công việc còn đang trong quá trình tích lũy, học hỏi. Ở một số Học viện trực thuộc, việc thiếu ổn định nhân sự do luân chuyển đã làm giảm tính chuyên nghiệp của đội ngũ này.

Bốn là, công tác phối hợp trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát chưa thực sự hiệu quả. Việc huy động, điều động cán bộ từ các đơn vị khác tham gia các đoàn thanh tra gặp nhiều khó khăn do yêu cầu chuyên môn đặc thù của công tác thanh tra. Đồng thời, cán bộ được cử tham gia vẫn phải kiêm nhiệm công việc chuyên môn tại đơn vị, làm hạn chế khả năng tập trung thời gian, nguồn lực cho nhiệm vụ thanh tra, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị.

Năm là, công tác hậu kiểm sau thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện vẫn chưa được thực hiện một cách thường xuyên, chặt chẽ và hiệu quả. Việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các kết luận, kiến nghị và quyết định xử lý sau thanh tra còn thiếu tính chủ động, chưa có cơ chế giám sát xuyên suốt để đánh giá đầy đủ mức độ chấp hành của các đơn vị, cá nhân có liên quan.

Sáu là, một số hoạt động thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch phải tạm dừng hoặc lùi thời hạn do bối cảnh khách quan như đại dịch Covid -19, quá trình sáp nhập, chia tách, sắp xếp tổ chức, bộ máy Học viện theo yêu cầu. Do đó cũng ảnh hưởng tới hiệu quả của công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện.

2.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện đối với công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát

Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện cần tiếp tục quán triệt tới cấp ủy và lãnh đạo các đơn vị trực thuộc về vị trí, vai trò của công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát nội bộ; đồng thời, tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện, Ban Giám đốc Học viện trực thuộc trong việc xây dựng định hướng, chương trình, kế hoạch thanh tra, kiểm tra, giám sát hằng năm, bảo đảm bám sát yêu cầu quản lý và những nhiệm vụ trọng tâm của Học viện.

Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện tiếp tục quan tâm hơn nữa đến công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, coi đây là công cụ quan trọng để thực hiện kỷ cương, kỷ luật, phòng chống tiêu cực và góp phần hoàn thành các nhiệm vụ chính trị của Học viện. Chú trọng thực hiện kết luận thanh tra để những nội dung chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện phát huy hiệu lực, hiệu quả trong thực tế.

Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện quán triệt và triển khai thực hiện đúng nguyên tắc, quy trình, trình tự, thủ tục giải quyết các vấn đề liên quan đến công tác quản lý trên các mặt hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học...; xây dựng lề lối làm việc khoa học; phát huy vai trò tham mưu của các đơn vị trực thuộc trong công tác chỉ đạo, quản lý, điều hành tại Học viện. Chú trọng lựa chọn cán bộ có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, gương mẫu, có có năng lực chuyên môn, nghiệp vụ tốt để phân công, bố trí làm công tác thanh tra.

Việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác tác thanh tra cần bảo đảm tính chủ động, khách quan, đúng quy định, đồng thời phát huy trách nhiệm của người đứng đầu trong toàn bộ quá trình từ xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện đến theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận thanh tra.

Hai là, hoàn thiện hệ thống quy định, quy chế nội bộ của Học viện là cơ sở để tiến hành công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát

Những hạn chế trong thực tiễn cho thấy, một số quy định, quy trình thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát cần tiếp tục được rà soát, bổ sung để phù hợp hơn với yêu cầu quản lý trong tình hình mới. Do đó, Học viện cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy chế nội bộ trên cơ sở các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và đặc thù tổ chức, hoạt động của Học viện. Việc rà soát hệ thống quy chế, quy định nội bộ theo hướng thống nhất với các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và phù hợp với mô hình tổ chức, hoạt động của Học viện cần được tiến hành thường xuyên. Đặc biệt, Ban Giám đốc Học viện cần sớm ban hành, phê duyệt, tiếp tục hoàn thiện các quy định về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của đơn vị thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra; phê duyệt Quy chế hoạt động kiểm tra của Học viện, là căn cứ pháp lý quan trọng để tiến hành hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện Trung tâm và các Học viện trực thuộc.

Ba là, kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát

Trong bối cảnh Ban Thanh tra tại các Học viện trực thuộc đã kết thúc hoạt động từ tháng 3/2025 và sáp nhập về Ban Tổ chức Cán bộ (theo Công văn số 417- CV/HVCTQG ngày 6/3/2025) và Học viện đang nghiên cứu phương án kết thúc hoạt động và chuyển giao chức năng, nhiệm vụ của Ban Thanh tra cho các đơn vị: Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Học viện; Vụ Quản lý đào tạo, bồi dưỡng; Vụ Tổ chức cán bộ; Văn phòng Học viện, Viện Nghiên cứu phát triển chương trình và bảo đảm chất lượng (theo Tờ trình số 836 -TTr/HVCTQG ngày 15/6/2026). Do đó, đề xuất sắp xếp chuyển giao nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra là một bộ phận của Vụ Tổ chức cán bộ hoặc một phòng trực thuộc Văn phòng Học viện là hoàn toàn phù hợp và vẫn bảo đảm tính quản lý hệ thống của công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của Học viện. Bên cạnh việc kiện toàn tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ là nhân tố quyết định chất lượng và hiệu quả của công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát. Trong bối cảnh Học viện đang thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, chức năng thanh tra, kiểm tra, giám sát có thể được phân công cho nhiều đơn vị tham mưu khác nhau, yêu cầu đặt ra không chỉ là xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao mà còn phải bảo đảm tính kế thừa, tính chuyên nghiệp và khả năng thực hiện nhiệm vụ trong mô hình tổ chức mới.

Bốn là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và các nguồn lực cho công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát

Học viện cần quan tâm đầu tư cơ sở vật chất phục vụ hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát theo hướng đồng bộ, hiện đại và đáp ứng yêu cầu bảo mật thông tin. Do đặc thù của hoạt động thanh tra liên quan đến việc quản lý hồ sơ, tài liệu mật, thông tin về tổ chức, cán bộ và các vụ việc khiếu nại, tố cáo, cần bố trí khu vực làm việc độc lập, phòng lưu trữ hồ sơ chuyên dụng và các điều kiện kỹ thuật bảo đảm an toàn, bảo mật theo quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Việc đầu tư cơ sở vật chất không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thực hiện nhiệm vụ mà còn góp phần bảo đảm tính khách quan, bí mật và an toàn của hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát. Bên cạnh đó cần quan tâm bảo đảm nguồn lực tài chính và chính sách đối với đội ngũ cán bộ thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát.

Năm là, nâng cao nhận thức về vai trò của công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Nhận thức của cấp ủy, lãnh đạo quản lý, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, học viên và sinh viên là yếu tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả của công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện. Thực tiễn cho thấy, mặc dù công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát đã được triển khai trong hoạt động quản lý của Học viện, song ở một số đơn vị, một bộ phận cấp ủy, cán bộ, viên chức và học viên, sinh viên vẫn chưa nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò và ý nghĩa của hoạt động này. Một số ý kiến cho rằng, thanh tra, kiểm tra chủ yếu nhằm phát hiện sai phạm, xử lý trách nhiệm, dẫn đến tâm lý e ngại, đối phó hoặc chưa chủ động phối hợp trong quá trình thực hiện. Điều này ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả của hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát, nhất là trong việc phát hiện sớm những hạn chế, phòng ngừa vi phạm và nâng cao chất lượng quản lý.

3. Kết luận

Có thể khẳng định, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã được chú trọng củng cố, đổi mới toàn diện và khẳng định vai trò then chốt trong công tác quản lý; góp phần quan trọng vào việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương, chủ động phòng ngừa sai phạm, thúc đẩy nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học và các nhiệm vụ chính trị của Học viện. Trong bối cảnh mới, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại Học viện cần tiếp tục chuyên nghiệp hóa, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, kiện toàn về tổ chức, mở rộng phạm vi, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động để tiếp tục khẳng định vai trò là “tai mắt” của lãnh đạo Học viện, đồng thời là công cụ quan trọng hỗ trợ lãnh đạo Học viện nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao.

_________________

Ngày nhận bài: 24/8/2026; Ngày bình duyệt: 23/9/2026; Ngày quyết định đăng: 30/9/2026.

Email tác giả: phihuutoan9999@gmail.com

Tài liệu tham khảo

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2003). Đề cương Báo cáo tổng kết hoạt động thanh tra của hệ thống Học viện từ năm 2001 đến 2003.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2006). Tổng hợp Báo cáo thanh tra kinh tế - xã hội các năm từ 2000 đến 2006.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2015). Báo cáo công tác thanh tra các năm 2011-2015.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2016a). Kỷ yếu Ban Thanh tra Học viện, 20 năm xây dựng và phát triển (1996-2016).

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2016b). Báo cáo công tác thanh tra các năm 2007-2016.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2016c). Báo cáo công tác giải quyết đơn, thư các năm 2007-2016.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2021). Báo cáo các mặt công tác của Ban Thanh tra Học viện năm 2020, 2021.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2026a). Báo cáo các mặt công tác của Ban Thanh tra Học viện các năm từ 2018 đến 2026.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2026b). Báo cáo, số liệu tổng hợp công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát giai đoạn 2018-2026.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2026c). Tổng hợp các đoàn thanh tra kinh tế - xã hội giai đoạn 2018-2026.

Ban Thanh tra Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2026d). Báo cáo hoạt động pháp chế, phòng, chống tham nhũng và xây dựng quy chế giai đoạn 2018-2026.

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2023). Kết luận của Giám đốc Học viện tại buổi làm việc với Ban Thanh tra ngày 09/6/2023.

Bộ Chính trị (2024). Quyết định số 214-QĐ/TW ngày 28/12/2024 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2025). Quyết định số 1088-QĐ/HVCTQG ngày 21-3-2025 của Giám đốc Học viện về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu, tổ chức của Ban Thanh tra.

Hồ Chí Minh (2011). Toàn tập (Tập 5). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.