Đảng Nhân dân Cách mạng Lào phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường

SENGPANYA RATTANAVONG
NCS Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

1. Mở đầu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ tài nguyên và môi trường ngày càng trở thành vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Từ đó, yêu cầu kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội và bảo vệ môi trường đặt ra những đòi hỏi mới đối với phương thức lãnh đạo và quản lý trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường.

Việc huy động và phát huy vai trò của nhân dân được xem là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên và môi trường. Với vai trò lãnh đạo toàn diện hệ thống chính trị, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào định hướng việc tổ chức, điều phối và bảo đảm sự tham gia của nhân dân vào các hoạt động liên quan đến bảo vệ, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và gìn giữ môi trường sống. Sự tham gia này không chỉ mang ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, mà còn phản ánh bản chất của Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Việc phân tích quan điểm của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường gắn với thực tiễn triển khai có ý nghĩa làm rõ cơ sở chính trị - xã hội của các chủ trương, đồng thời góp phần khẳng định vai trò chủ thể của nhân dân trong quá trình hướng tới phát triển xanh và bền vững.

2. Nội dung

2.1. Quan điểm của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường

Đảng Nhân dân Cách mạng Lào xác định, phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường là tổng thể các hoạt động, trong đó Đảng Nhân dân Cách mạng Lào nói chung và các tổ chức đảng nói riêng khuyến khích, tạo điều kiện, phát huy vai trò của nhân dân trong công tác tuyên truyền, truyền thông; đóng góp nguồn lực; tham gia bảo vệ, giám sát việc thực hiện công tác tài nguyên, môi trường, qua đó góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và nguồn tài nguyên thiên nhiên, gắn với bảo đảm sinh kế cho nhân dân, đồng thời tạo nguồn lực cho công cuộc bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước Lào theo hướng bền vững.

Trải qua các thời kỳ lịch sử, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã không ngừng lớn mạnh và phát triển. Đảng giữ vai trò lãnh đạo toàn diện hệ thống chính trị, lãnh đạo xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; qua đó từng bước đạt được nhiều thành tựu vẻ vang trên các lĩnh vực trọng yếu của đất nước, trong đó có ngành tài nguyên và môi trường nói chung và công tác bảo vệ tài nguyên, môi trường nói riêng. Để đạt được những thành tựu này, Đảng đã chú trọng phát huy vai trò của nhân dân cả nước đóng góp vào công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường. Trong đó, ngay từ Đại hội I - Đại hội thành lập Đảng Nhân dân Cách mạng Lào năm 1955, Cương lĩnh chính trị 12 điểm của Đảng đã xác định rõ những quan điểm phát huy vai trò của nhân dân, nhấn mạnh yêu cầu “đại đoàn kết, phát triển kinh tế thương nghiệp, cải thiện đời sống của mọi tầng lớp nhân dân” trong sứ mệnh xây dựng và bảo vệ đất nước.

Sau Đại hội IV, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tiếp tục đề ra và từng bước hoàn thiện quan điểm về xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Đảng nhấn mạnh yêu cầu quán triệt nguyên tắc “Nhà nước và nhân dân cùng làm, trung ương và địa phương cùng làm”⁽¹⁾ trong mọi mặt công tác. Trên cơ sở đó, trong lĩnh vực bảo vệ tài nguyên và môi trường, Đảng luôn coi trọng việc phát huy vai trò của người dân các dân tộc trên cả nước và kiều bào Lào tại nước ngoài, khuyến khích sự tham gia và đóng góp tích cực vào thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên và môi trường, sử dụng bền vững các nguồn lực tự nhiên.

Đặc biệt, tại Đại hội IX, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã đề ra định hướng huy động sự tham gia của toàn hệ thống chính trị cũng như quần chúng nhân dân nhằm “phát triển đất nước chuyển dịch theo hướng bền vững, phát triển văn hóa - xã hội đi đôi với phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, tích cực tham gia chống biến đổi khí hậu; đi đầu trong hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới, giảm sự phụ thuộc về tăng trưởng kinh tế dựa vào các ngành, lĩnh vực khai thác khoáng sản, xuất khẩu tài nguyên làm nguyên liệu”⁽²⁾.

Đến Đại hội XI, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan, tổ chức cũng như toàn dân tham gia thực hiện quan điểm “sử dụng, bảo vệ và tận dụng nguồn lực về tài nguyên và môi trường để phát triển đất nước theo hướng xanh và bền vững cũng như đưa đất nước thoát khỏi danh sách các nước kém phát triển vào năm 2026”⁽³⁾.

Đặc biệt, Đảng luôn chỉ đạo, lãnh đạo hệ thống chính trị thực hiện công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường theo nguyên tắc phục vụ lợi ích của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân; hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ, chia sẻ trách nhiệm, xây dựng pháp luật nhằm bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá của đất nước, quyền, lợi ích và nghĩa vụ của nhân dân lao động các dân tộc. Qua đó, Đảng khẳng định: “Mối quan hệ giữa Đảng và quần chúng là mối quan hệ hữu cơ, trường tồn” và điều này đặc biệt được thể hiện trong quá trình nhân dân tham gia công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường cùng với Đảng và các cơ quan khác trong hệ thống chính trị.

2.2. Nội dung phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường

Đảng Nhân dân Cách mạng Lào phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường tập trung vào các nội dung sau đây:

Một là, Đảng phát huy vai trò của nhân dân trong công tác đóng góp ý kiến, tham gia xây dựng, sửa đổi Hiến pháp, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chính sách, cũng như hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy các cơ quan chuyên môn liên quan đến lĩnh vực tài nguyên và môi trường nói chung, đặc biệt là công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường nói riêng.

Hai là, Đảng phát huy vai trò của nhân dân trong công tác giám sát các dự án đầu tư của doanh nghiệp, phản ánh, cung cấp thông tin trực tiếp hoặc thông qua các đại biểu Quốc hội khu vực bầu cử của mình về những vấn đề liên quan đến công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Ba là, Đảng phát huy vai trò của nhân dân trong thực hiện các chiến lược lớn như Chiến lược bảo vệ tài nguyên nước và Quy hoạch quản lý lưu vực sông lớn, Quy hoạch tổng thể giao đất giao rừng toàn quốc đến năm 2030 theo hướng giao đất theo mục tiêu (70% đất được bảo tồn, phát triển và 30% đất được sử dụng và phát triển), tầm nhìn về khai thác và sử dụng khoáng sản đến năm 2030…

Bốn là, Đảng phát huy vai trò của nhân dân, đặc biệt là các chủ thể trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Lào trong thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên và giảm thiểu các vấn đề về chất thải. Đồng thời, tăng cường khả năng phục hồi và thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua việc thực hiện các nghiên cứu rủi ro, kế hoạch phòng ngừa, ứng phó và phục hồi thiên tai phù hợp với tình hình.

Năm là, Đảng phát huy vai trò của nhân dân trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng xanh, cũng như việc thực hiện các điều ước quốc tế mà Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào là thành viên, đặc biệt là các nghĩa vụ theo Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), COP29, Hiệp định Mê Kông 1995.

2.3. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường đạt được nhiều thành tựu

Một là, trong công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi về bảo vệ tài nguyên và môi trường

Trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã phát huy vai trò của nhân dân thông qua việc tăng cường phối hợp giữa quần chúng nhân dân với các cơ quan chuyên môn về tài nguyên và môi trường, Mặt trận, các tổ chức quần chúng và phương tiện truyền thông trong hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi cộng đồng. Điều này không chỉ góp phần phổ biến kiến thức về bảo vệ rừng, nước, đất, khoáng sản và môi trường, mà còn hình thành trách nhiệm xã hội trong việc quản lý, sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên, bảo vệ đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu. Sự tham gia của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, các già làng và trưởng bản, đã giúp thông điệp về bảo vệ môi trường lan tỏa rộng rãi và tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng.

Trong lĩnh vực bảo vệ rừng, nhân dân tham gia tuyên truyền về vai trò quan trọng của rừng đối với sinh kế, hệ sinh thái và nguồn nước, đồng thời khuyến khích việc trồng, bảo vệ rừng và giám sát khai thác trái phép. Hoạt động này được triển khai tại nhiều địa phương, trong đó có dự án bảo vệ rừng và cải thiện sinh kế tại tỉnh Luang Namtha, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về mối liên hệ giữa bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó biến đổi khí hậu.

Đối với tài nguyên nước, nhân dân, đặc biệt là các già làng và trưởng bản, tuyên truyền và hướng dẫn cộng đồng thực hiện khai thác bền vững, nghiêm cấm sử dụng chất độc, chất nổ, vũ khí và các công cụ nguy hại để bảo vệ thủy sản, đặc biệt là các loài có nguy cơ tuyệt chủng. Thí dụ, tại tỉnh Xayabouly, cộng đồng tham gia dự án cải thiện quản lý môi trường và biến đổi khí hậu, bảo vệ khu vực sinh trưởng của thủy sản non và mùa sinh sản, đồng thời ngăn chặn các hành vi khai thác thủy sản trái phép.

Trong lĩnh vực đất đai và nông nghiệp, nhân dân tích cực tuyên truyền và thực hiện Nghị quyết số 026/BCHTWĐ ngày 03-8-2017 về quản lý, phát triển đất đai, cùng với Quy hoạch tổng thể phân bổ đất đai quốc gia đến năm 2030 số 098/QH ngày 28-6-2018. Qua đó, cộng đồng nắm được các mục tiêu, chiến lược và nhiệm vụ trọng tâm về quản lý, phát triển đất nông nghiệp, đồng thời tham gia đóng góp vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội quốc gia và các chương trình về an ninh lương thực, sản xuất hàng hóa phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Ngoài ra, nhân dân còn tham gia các chiến dịch bảo vệ khoáng sản và môi trường thông qua giáo dục, giám sát khai thác khoáng sản, quản lý chất thải và trồng cây xanh. Hoạt động này được triển khai tại nhiều địa phương với các dự án cụ thể như: dự án thích ứng biến đổi khí hậu tại Luang Namtha, quản lý môi trường và biến đổi khí hậu tại Xayabouly, quản lý và bảo vệ rừng tại Khu bảo tồn quốc gia Phou Hai, cải thiện sinh kế có sự tham gia tại Khammuan, dự án quản lý chất thải tại các bệnh viện quân đội, dự án “Xanh, sạch và đẹp” có sự tham gia của phụ huynh và học sinh, cũng như chương trình giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế tại các trường tiểu học và trung học. Những nỗ lực này nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, khuyến khích hành vi bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, đồng thời hỗ trợ thực hiện các chính sách và chiến lược phát triển bền vững của quốc gia.

Hai là, trong đóng góp nguồn lực và thực hiện các hoạt động bảo vệ tài nguyên và môi trường

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, những năm qua, nhân dân các dân tộc trên cả nước đã tham gia ngày càng tích cực vào việc đóng góp nguồn lực và trực tiếp thực hiện các hoạt động bảo vệ tài nguyên và môi trường. Sự tham gia này không chỉ thể hiện vai trò chủ thể của nhân dân mà còn bổ sung nguồn lực quan trọng trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường ngày càng đặt ra cấp thiết.

Trước hết, nhân dân tích cực đóng góp công sức, thời gian và vật chất trong các hoạt động trồng rừng, phục hồi và bảo tồn rừng theo các chủ trương, chương trình của Đảng và Nhà nước. Người dân có đất trống được khuyến khích trồng cây gây rừng, qua đó đóng góp vào việc gieo trồng ít nhất 20.000kg hạt giống và hơn 34 triệu cây giống trên diện tích khoảng 42.000ha trên phạm vi cả nước. Những đóng góp này góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu nâng độ che phủ rừng lên 70% tổng diện tích đất quốc gia, tương ứng khoảng 16,5 triệu ha vào năm 2030, bao gồm rừng bảo tồn, rừng phòng hộ, rừng sản xuất và diện tích rừng phục hồi, đồng thời góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, bảo vệ hệ sinh thái và đa dạng sinh học⁽⁴⁾.

Bên cạnh đó, nhân dân cũng tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản. Thông qua việc hưởng ứng Ngày thả cá và thủy sản Quốc gia vào ngày 13-7 hằng năm, nhân dân phối hợp với các cơ quan, tổ chức từ trung ương đến địa phương tổ chức thả cá tại các nguồn nước tự nhiên và khu vực trọng yếu. Tiêu biểu, năm 2024, nhân dân đã cùng với ngành nông, lâm nghiệp thả tổng cộng 64 triệu con cá và các loài thủy sinh⁽⁵⁾, góp phần phục hồi và phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản phục vụ sinh kế lâu dài của cộng đồng.

Trong lĩnh vực bảo vệ tài nguyên đất, nhân dân đóng góp công sức đáng kể vào việc bảo vệ đất nông nghiệp, đặc biệt là đất lúa và các vùng đất ngập nước, nhằm bảo đảm an ninh lương thực và phát triển sản xuất hàng hóa. Đồng thời, người dân tại các địa phương phối hợp với cơ quan nhà nước trong công tác khảo sát, đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất phục vụ các dự án phát triển, xây dựng hạ tầng, bến tàu, khu hậu cần và bảo vệ, phục hồi bờ sông dọc các tuyến sông biên giới, quốc lộ và các trục giao thông quan trọng. Qua đó, đất đai được sử dụng ngày càng hiệu quả hơn, góp phần nâng cao giá trị sinh kế và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Ngoài ra, tại các khu vực giàu tài nguyên khoáng sản, nhân dân đã đóng góp công sức, thời gian và phương tiện cùng với chính quyền và các cơ quan chuyên môn tham gia các chương trình, dự án bảo vệ tài nguyên khoáng sản. Song song với đó, nhân dân trên cả nước còn tham gia nhiều hoạt động bảo vệ môi trường thông qua việc đóng góp nguồn lực về thời gian, tinh thần và vật chất, góp phần cải thiện môi trường sống, nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Ba là, trong tham gia quản lý, bảo vệ tài nguyên và thực thi pháp luật về tài nguyên và môi trường

Trong quá trình lãnh đạo công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã phát huy ngày càng rõ vai trò của nhân dân trong việc tham gia trực tiếp vào quản lý, bảo vệ và thực thi pháp luật, thông qua sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn và việc thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Trước hết, trong lĩnh vực bảo vệ tài nguyên rừng, nhân dân đã phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác điều tra, quy hoạch, giao rừng, trồng rừng, quản lý khai thác, theo dõi, kiểm tra, bảo vệ và phục hồi rừng theo quy định của pháp luật. Đảng và Nhà nước đã thể chế hóa rõ trách nhiệm của nhân dân trong bảo vệ tài nguyên rừng, trong đó Luật quy định nghĩa vụ của nhân dân trong việc tham gia bảo vệ, kịp thời thông báo, báo cáo các hành vi vi phạm, cũng như phòng ngừa những tác động tiêu cực đối với rừng và động vật rừng⁽⁶⁾. Việc nhân dân trực tiếp tham gia các hoạt động này góp phần quan trọng vào bảo vệ hệ sinh thái rừng và môi trường sinh thái nói chung.

Trong lĩnh vực bảo vệ tài nguyên nước, nhân dân tham gia phối hợp với các cơ quan chuyên môn và các tổ chức quốc tế trong bảo vệ, phát triển bền vững nguồn nước và nguồn lợi thủy sản, bảo tồn đa dạng sinh học và duy trì cân bằng hệ sinh thái. Nhân dân tham gia bảo vệ các khu bảo tồn động vật thủy sinh, khu vực cư trú và sinh sản, đồng thời thực hiện các quy định hạn chế những hoạt động sinh hoạt gây tác động tiêu cực đến môi trường nước. Sự tham gia này góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, đặc biệt là SDG 6.5 về quản lý tổng hợp tài nguyên nước và SDG 11.5 về giảm nhẹ rủi ro thiên tai liên quan đến nước, qua đó nâng cao năng lực ứng phó với an ninh nguồn nước của Lào.

Đối với tài nguyên đất, nhân dân tích cực phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh trong công tác thống kê, điều tra, giám sát việc sử dụng đất nhằm bảo đảm sử dụng tài nguyên đất hợp lý, hiệu quả và bền vững. Đồng thời, nhân dân tham gia các hoạt động bảo vệ đất nông nghiệp, ngăn ngừa xói mòn, suy thoái đất, duy trì chất lượng đất phù hợp với từng mục đích sử dụng, góp phần hạn chế các tác động tiêu cực đối với môi trường tự nhiên và xã hội.

Trong lĩnh vực tài nguyên khoáng sản, nhân dân phối hợp với Sở Năng lượng và Mỏ trong các hoạt động thăm dò, khai thác, cho thuê, nhượng quyền và giám sát việc thực hiện các hợp đồng theo đúng quy định pháp luật. Thông qua các đại biểu Quốc hội tại 18 khu vực bầu cử trên cả nước, nhân dân chủ động cung cấp thông tin, phản ánh thực trạng khai thác khoáng sản tại địa phương, góp phần giúp các cơ quan chức năng kịp thời nắm bắt tình hình và có biện pháp quản lý phù hợp.

Bên cạnh đó, nhân dân còn tham gia trực tiếp vào công tác bảo vệ môi trường và các khu bảo tồn thiên nhiên. Tiêu biểu tại các tỉnh Attapeu và Savannakhet, việc huy động sự tham gia của nhân dân nông thôn vào các chiến lược dài hạn ứng phó với biến đổi khí hậu đã góp phần giảm gánh nặng tài chính cho Nhà nước, đồng thời nâng cao ý thức bảo tồn môi trường và di sản thiên nhiên. Đặc biệt, người dân địa phương được tham gia bảo vệ Khu bảo tồn Quốc gia Xe-Pian Xe-Namnoy ở miền Nam Lào - khu vực giữ vai trò quan trọng đối với lưu vực nhiều con sông và là nguồn nước chính cho nhà máy thủy điện Xe-Pian Xe-Namnoy⁽⁷⁾. Từ những nỗ lực đó, huyện Xamneua (tỉnh Huaphan) đã được trao Giải thưởng ESC ASEAN năm 2021 về chất lượng không khí và phát triển thân thiện với môi trường; thành phố Kaysone Phomvihane (tỉnh Savannakhet) cũng được công nhận là Thành phố bền vững về môi trường năm 2021 theo mô hình phát triển bền vững môi trường của ASEAN⁽⁸⁾.

Bốn là, trong tham gia giám sát công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường

Xuất phát từ quan điểm xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào luôn coi trọng vai trò giám sát của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường. Nhận thức rõ tầm quan trọng của lĩnh vực này, trong thời gian qua, nhân dân đã tham gia ngày càng tích cực và chủ động vào hoạt động giám sát cùng với các cơ quan chức năng và cơ quan chuyên môn, góp phần bảo đảm việc khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên đúng quy định pháp luật và phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.

Thông qua việc theo dõi, phản ánh và cung cấp thông tin từ thực tiễn cơ sở, nhân dân góp phần kịp thời phát hiện những biểu hiện khai thác không hợp lý, nguy cơ suy giảm tài nguyên, tổn hại đến đa dạng sinh học và môi trường tự nhiên. Hoạt động giám sát của nhân dân không chỉ góp phần bảo vệ, phục hồi và nâng cao chất lượng các nguồn tài nguyên hiện có, mà còn tạo cơ sở để các cơ quan quản lý điều chỉnh chính sách, phân bổ nguồn lực hợp lý, hài hòa giữa yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường.

Việc phát huy vai trò giám sát của nhân dân trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường góp phần bảo đảm sử dụng tài nguyên theo các nguyên tắc khoa học và kỹ thuật, duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định, từng bước nâng cao đời sống nhân dân, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững lâu dài của đất nước.

Nguyên nhân của những kết quả đạt được

Những kết quả đạt được của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường thời gian qua xuất phát từ các nguyên nhân chính sau đây:

Một là, Đảng luôn quan tâm, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, quyền và lợi ích hợp pháp của đồng bào các dân tộc. Bên cạnh việc tập trung xây dựng, phát triển thôn, bản, xã, huyện, Đảng chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối đến nhân dân trong từng thời kỳ, từng giai đoạn. Nội dung tuyên truyền được điều chỉnh phù hợp với sự phát triển và đường lối đổi mới của Đảng, qua đó giúp nhân dân hiểu rõ, nắm vững và tham gia tích cực vào quá trình thực hiện các chủ trương, chính sách⁽⁹⁾.

Hai là, Chính phủ và các cơ quan chuyên môn về tài nguyên và môi trường đã phát huy vai trò, trách nhiệm cũng như tăng cường huy động, phối hợp với quần chúng nhân dân 50 dân tộc tại 18 tỉnh, thành trên cả nước. Qua đó, phát huy được sự đồng thuận, ủng hộ và nguồn lực to lớn trong nhân dân, góp phần vào công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường, phục vụ sứ mệnh lịch sử mà Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đề ra trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước thịnh vượng.

Ba là, nhân dân cả nước nói chung, những người có uy tín trong xã hội và các già làng, trưởng bản nói riêng đã tin tưởng tuyệt đối, ủng hộ và tham gia tích cực vào việc đóng góp ý kiến thông qua các cơ quan đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân. Qua đó, Đảng và Nhà nước kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của quần chúng nhân dân, làm cơ sở để giải quyết các vấn đề dư luận xã hội, những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Bốn là, sự tăng cường phối hợp giữa chính quyền trung ương và địa phương, cộng đồng và các đối tác phát triển đã tạo nền tảng quan trọng cho hiệu quả và tính bền vững của công tác thực thi chính sách bảo vệ tài nguyên và môi trường. Việc trao quyền và đặt niềm tin vào chính quyền, cộng đồng địa phương cùng tinh thần trách nhiệm cao được phát huy rõ nét trong quá trình triển khai.

Năm là, Mặt trận Lào xây dựng đất nước và các cơ quan tổ chức quần chúng đã phát huy vai trò hỗ trợ, tập hợp và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để nhân dân hiểu và tham gia tích cực vào công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường.

2.4. Giải pháp tiếp tục phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường

Thứ nhất, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào cần tiếp tục chú trọng bồi dưỡng nhận thức cho các tổ chức Đảng và đội ngũ đảng viên, đặc biệt là trong các cơ quan tài nguyên và môi trường về yêu cầu phát huy vai trò của nhân dân trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường. Trên cơ sở các quy định của Hiến pháp Lào năm 2025 và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, các tổ chức Đảng, cơ quan nhà nước, đội ngũ cán bộ lãnh đạo và công chức cần quán triệt vị trí, quyền hạn và trách nhiệm của nhân dân, đồng thời chủ động tạo điều kiện, coi trọng và khuyến khích sự tham gia của người dân vào các hoạt động bảo vệ tài nguyên và môi trường, tại các sự kiện như Ngày Môi trường Quốc gia cũng như trong công tác hằng ngày.

Thứ hai, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tiếp tục củng cố, phát huy tinh thần đoàn kết của người dân trong thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng xanh. Cần phát huy vai trò của Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong thực hiện 7 mục tiêu chiến lược, qua đó vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân đóng góp công sức, trí tuệ, tích cực, chủ động tham gia vào công tác trồng rừng, bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn nước, giám sát khai khoáng, xây dựng các công trình bảo vệ tài nguyên và môi trường... Điều này vừa khẳng định vai trò làm chủ của nhân dân, đồng thời huy động được sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân trong công cuộc bảo vệ tài nguyên và môi trường, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới.

Thứ ba, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào coi trọng phát huy vai trò của già làng, trưởng bản tại 148 huyện trên cả nước, đặc biệt là ở các khu vực có đông người dân tộc thiểu số sinh sống. Đây được xem là giải pháp đột phá quan trọng trong bối cảnh phần lớn nguồn tài nguyên thiên nhiên và các dự án về bảo vệ tài nguyên, môi trường nằm ở các khu vực liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Trên cơ sở định hướng đó, các tổ chức Đảng và đội ngũ cán bộ ở địa phương chú trọng củng cố sự đồng thuận và ủng hộ của già làng, trưởng bản - những người có ảnh hưởng lớn đến cộng đồng dân cư trong các bản. Đồng thời, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào quan tâm tạo điều kiện để đội ngũ này tham gia các khóa bồi dưỡng, tập huấn và các hoạt động thực tiễn bảo vệ tài nguyên, môi trường nhằm nâng cao nhận thức và năng lực thực hiện. Qua đó, gián tiếp tận dụng vị trí, vai trò trong cộng đồng các dân tộc của già làng, trưởng bản để thực hiện công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các quy định về bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, hạn chế khai thác khoáng sản không bền vững, cũng như tham gia tích cực vào các chương trình, dự án về bảo vệ tài nguyên và môi trường của các đối tác triển khai tại địa phương.

Thứ tư, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào phát huy vai trò, nâng cao năng lực, trách nhiệm của tổ chức Đảng, cán bộ, công chức trong các cơ quan như Quốc hội, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin, kiến nghị của nhân dân về công tác giám sát hoạt động bảo vệ tài nguyên và môi trường. Nhân dân được xác định là lực lượng phản ánh kịp thời thực tiễn ở cơ sở, cung cấp những ý kiến và thông tin quan trọng về các vấn đề tài nguyên và môi trường đang phát sinh tại địa phương, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực này. Thông qua tổ chức Đảng trong các cơ quan như Quốc hội, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Mặt trận Lào xây dựng đất nước - ba chủ thể giữ vai trò nòng cốt trong việc tiếp nhận, tổng hợp ý kiến của nhân dân thông qua các hoạt động tiếp xúc cử tri, đối thoại và giải quyết kiến nghị ở cơ sở - Đảng cần tạo điều kiện, cơ chế thuận lợi, rõ ràng, minh bạch để nhân dân đóng góp ý kiến về các vấn đề trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường. Qua đó, kịp thời nắm bắt và xử lý những vấn đề đang được xã hội quan tâm tại các địa phương.

Thứ năm, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tiếp tục đẩy mạnh huy động nguồn lực từ nhân dân trong nước cũng như nhân dân đang sinh sống, làm việc tại nước ngoài vào công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường. Thực tiễn hơn 70 năm Đảng lãnh đạo cách mạng cho thấy nhân dân luôn là nền tảng và nguồn lực quan trọng của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, đúng như tinh thần “khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Vì vậy, trong giai đoạn bên cạnh việc sử dụng ngân sách nhà nước và tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, Đảng và Chính phủ cần tiếp tục coi trọng việc huy động sức dân với các hình thức phù hợp, phát huy hiệu quả nguồn lực về công sức, trí tuệ và vật chất sẵn có trong xã hội. Việc phát huy tốt các nguồn lực này sẽ góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước, đồng thời đặt ra yêu cầu các tổ chức Đảng và chính quyền các cấp quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về vai trò chủ thể của nhân dân trong lĩnh vực này.

Thứ sáu, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào chú trọng chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin điện tử nhằm tiếp nhận kịp thời các thông tin phản ánh từ nhân dân về công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường. Trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, Đảng cần giao các cơ quan chuyên môn về tài nguyên và môi trường, cùng các cơ quan liên quan, triển khai các kênh tiếp nhận thông tin hiện đại, thuận tiện và an toàn. Hệ thống này tạo điều kiện để người dân cung cấp thông tin, phản ánh ý kiến và đóng góp một cách nhanh gọn, bảo đảm tính bảo mật, hạn chế các khâu trung gian, giúp các vấn đề phát sinh trong thực tiễn sớm được chuyển đến cơ quan, tổ chức có trách nhiệm xử lý. Việc triển khai hiệu quả giải pháp này không chỉ phát huy vai trò giám sát và tham gia của nhân dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường, qua đó củng cố niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng trong lĩnh vực này và trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền dân chủ nhân dân.

3. Kết luận

Trải qua 70 năm kể từ khi thành lập, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã khẳng định vai trò nòng cốt, kiên định và khoa học trong việc định hướng và dẫn dắt sự nghiệp cách mạng, đưa đất nước không ngừng phát triển trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại. Trong quá trình đó, Đảng ngày càng nhận thức sâu sắc và chú trọng phát huy vai trò chủ thể của nhân dân 50 dân tộc trong thực hiện các mục tiêu phát triển, đặc biệt là trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường. Việc huy động sự tham gia tích cực của nhân dân đã góp phần quan trọng vào quản lý, khai thác hợp lý, bảo tồn và phát huy hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững và định hướng phát triển xanh của đất nước trong giai đoạn tới.

_________________

Ngày nhận bài: 4-11-2025; Ngày bình duyệt: 13-01-2026: Ngày duyệt đăng: 05-3-2026.

Email tác giả: sengpanya14071981@gmail.com

(1) Kita-Aikham: Đảng lãnh đạo nhân dân xây dựng Nhà nước do nhân dân, vì nhân dân, Thông tấn xã Lào, 2025, https://kpl.gov.la/detail.aspx?id=89465.

(2) Ban Tổ chức Trung ương: Tóm lược các nội dung trọng yếu trong các kỳ đại hội Đảng, Thông tấn xã Lào, 2025, http://kpl.gov.la/Page/Political/Party.aspx.

(3) Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nxb Quốc gia:Viêng Chăn, 2021, tr.67.

(4) Times Reporters. Forestry ministry sets target to plant 34 million trees this year, Vientiane Times, May 30, 2023.

(5) Khauchannam: Cộng đồng chung tay đóng góp bảo vệ tài nguyên nước, Thông tấn xã Lào, https://kpl.gov.la/detail.aspx?id=84389.

(6) Quốc hội: Luật động vật rừng, Nxb Quốc gia, Viêng Chăn, 2023, tr.4.

(7) Somsack Pongkhao: Xe-Pian Xe-Namnoy Protected area to become a national park, Vientiane Times, 2021, p.25.

(8) Times Reporters: Two Lao towns win Asean Environmentally Sustainable Cities awards, Vientiane Times, 2022, p.18.

(9) Datong: Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Bản Nậm Mô đã phát triển tốt hơn, Thông tấn xã Lào, 2025 https://kpl.gov.la/detail.aspx?id=89839.