Đánh giá cán bộ theo sản phẩm, kết quả ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

PGS, TS LÊ HẢI BÌNH
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng,
Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

1. Mở đầu

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “cán bộ là cái gốc của mọi công việc” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.309). Cái gốc ấy vững hay không, trước hết phụ thuộc vào việc đánh giá cán bộ đúng hay không; chỉ khi đánh giá đúng mới lựa chọn đúng người, giao đúng việc. Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV đã đặt đánh giá cán bộ, vốn là khâu yếu qua nhiều nhiệm kỳ, vào vị trí đột phá, chuyển từ đánh giá nặng về hồ sơ, quy trình, thủ tục sang đánh giá bằng phẩm chất, năng lực, sản phẩm, kết quả, hiệu quả và uy tín (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b).

Chủ trương ấy đặt ra những vấn đề lý luận không đơn giản, bởi đánh giá bằng kết quả không có nghĩa là chỉ nhìn vào con số. Lượng hóa đến đâu, đo lao động trí tuệ bằng cách nào, kết quả công việc quan hệ ra sao với phẩm chất người cán bộ là những câu hỏi cần được luận giải. Với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các câu hỏi ấy mang ý nghĩa kép, bởi Học viện vừa thực hiện chủ trương đối với đội ngũ của mình, vừa đào tạo cán bộ và nghiên cứu lý luận chính trị cho cả hệ thống chính trị.

2. Nội dung

2.1. Cơ sở lý luận của đánh giá cán bộ theo sản phẩm, kết quả

a) Quan điểm của C.Mác, V.I.Lênin về lao động làm thước đo

Trong Phê phán Cương lĩnh Gô-ta, C.Mác chỉ ra rằng ở giai đoạn đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa, mọi người được đo bằng cùng một thước đo là lao động. Song, các cá nhân khác nhau về thể chất và tinh thần, nên quyền ngang nhau ấy thực chất vẫn là quyền không ngang nhau, một thiếu sót không tránh khỏi khi quyền chưa thể cao hơn trình độ kinh tế, văn hóa của xã hội (Mác và Ăngghen, 1995). Lấy lao động và kết quả lao động làm thước đo vì vậy là đòi hỏi khách quan, đối lập với chủ nghĩa bình quân; nhưng không bộ chỉ số nào xóa được khoảng cách giữa con số và con người cụ thể.

V.I.Lênin chỉ rõ hệ thống Tay-lo vừa chứa đựng sự bóc lột tinh vi kiểu tư sản, vừa có những thành tựu khoa học như việc “áp dụng những chế độ kiểm kê và kiểm soát hoàn thiện nhất”, và đề nghị nghiên cứu, thí nghiệm có hệ thống phương pháp ấy (Lênin, 1918, mục Nâng cao năng suất lao động). Thái độ đó chỉ dẫn cách tiếp thu các công cụ quản trị hiện đại như chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI): tiếp thu hạt nhân khoa học, loại bỏ việc dùng chỉ số để thâm canh lao động, đặt công cụ dưới mục tiêu của chế độ xã hội chủ nghĩa.

b) Quan hệ lượng - chất và lý luận phản ánh

Theo phép biện chứng duy vật, chất và lượng thống nhất trong độ; phải biết sự vật là gì rồi mới đo được nó bao nhiêu. Vận dụng vào đánh giá cán bộ, chuẩn của sản phẩm phải được xác định trước khi đếm sản phẩm. Với một quỹ thời gian lao động nhất định, khối lượng chỉ có thể tăng trong một giới hạn mà chất lượng chưa bị tổn hại; vượt qua điểm nút, lao động phức tạp bị giản đơn hóa, nghiên cứu bị thay bằng tổng thuật.

Lý luận phản ánh bổ sung một yêu cầu khác. Con người được đánh giá có ý thức, có thể chạy theo con số thay cho mục tiêu công việc, khiến chỉ số làm biến dạng chính hoạt động mà nó phản ánh (Campbell, 1979; Bevan và Hood, 2006). Nghị quyết số 30-NQ/TW đặt hai yêu cầu bên nhau: “lấy kết quả thực tiễn làm thước đo chủ yếu” và “Không tuyệt đối hoá chỉ số hoặc thành tích nhất thời” (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b). Chỉ số chỉ là một hình thức phản ánh kết quả thực tiễn, đúng hay lệch phải được thực tiễn kiểm nghiệm. Ở đây, nguyên lý thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý được vận dụng trực tiếp vào đánh giá cán bộ.

c) Tư tưởng Hồ Chí Minh về xem xét và kiểm soát cán bộ

Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Xem xét cán bộ, không chỉ xem ngoài mặt mà còn phải xem tính chất của họ. Không chỉ xem một việc, một lúc mà phải xem toàn cả lịch sử, toàn cả công việc của họ” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.318). Chỉ số của một kỳ mới phản ánh “một việc, một lúc”; con số làm đẹp để đối phó vẫn chỉ là “ngoài mặt”. Kết quả công việc chỉ nói lên tính chất người cán bộ khi được tích lũy qua nhiều kỳ và được tổ chức thẩm định.

Người cũng chỉ ra rằng con người luôn biến đổi, nên cách xem xét cán bộ “quyết không nên chấp nhất”; và muốn kiểm soát đúng thì “phải có quần chúng giúp” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.317, 327). Tinh thần ấy được Nghị quyết số 30-NQ/TW thể hiện ở yêu cầu đánh giá xuyên suốt, đa chiều, có phân hóa và kiểm chứng, gắn với phát huy quyền làm chủ, vai trò giám sát của Nhân dân trong đánh giá uy tín cán bộ (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b).

d) Quan điểm của Đảng tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV

Nghị quyết số 30-NQ/TW kiên định nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo trực tiếp, toàn diện công tác cán bộ. Trên nền tảng đó, phương thức đánh giá được đổi mới theo hướng kết hợp định tính với định lượng, quá trình với sản phẩm, kết quả và tác động; đặt kết quả trong tương quan với thẩm quyền, nguồn lực, điều kiện, hoàn cảnh và độ khó của nhiệm vụ (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b). Tinh thần ấy thống nhất với yêu cầu của Nghị quyết số 29-NQ/TW đánh giá tổ chức, người đứng đầu bằng sản phẩm, hiệu quả công việc và dữ liệu có kiểm chứng. Nghị quyết số 31-NQ/TW cũng xác định lấy kết quả đánh giá làm căn cứ bố trí, sử dụng, sàng lọc cán bộ (Ban Chấp hành Trung ương, 2026a, 2026c). Quy định số 227-QĐ/TW của Bộ Chính trị, áp dụng từ ngày 01/01/2027, chú trọng tiêu chí định lượng về chất lượng sản phẩm đầu ra, yêu cầu “sáu rõ”, “một việc - một đầu mối chịu trách nhiệm chính” và thiết lập cơ chế hậu kiểm kết quả đánh giá (Bộ Chính trị, 2026b).

Từ những cơ sở trên, có thể khái quát nguyên tắc phương pháp luận của đánh giá cán bộ theo sản phẩm, kết quả: đo đúng chất trước khi đếm lượng; giữ lượng trong độ; đặt con số dưới sự thẩm định của tổ chức và sự giám sát của quần chúng; xem xét cán bộ qua toàn bộ quá trình công tác.

2.2. Sự cần thiết đổi mới đánh giá cán bộ theo sản phẩm, kết quả ở Học viện

a) Yêu cầu khắc phục hạn chế trong đánh giá cán bộ

Như đồng chí Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc (2026, tr.12-13) chỉ rõ, hạn chế kéo dài của đánh giá cán bộ là tình trạng hình thức, bình quân, nể nang, né tránh. Có cán bộ nhiều năm liên tục được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhưng khi được giao việc khó lại chậm quyết định, đùn đẩy trách nhiệm, không tạo ra sản phẩm cụ thể. Khi kết quả xếp loại ít phân hóa, đánh giá mất giá trị làm căn cứ cho các quyết định về cán bộ: người làm tốt không được ghi nhận xứng đáng, người làm chưa tốt không được nhận diện kịp thời. Lấy đánh giá thực chất làm nền tảng để sử dụng đúng người, đúng việc (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b) do đó là đòi hỏi chung của cả hệ thống chính trị; với vị trí của mình, Học viện phải thực hiện nghiêm túc, gương mẫu.

b) Yêu cầu từ vị trí, chức năng và đặc thù lao động của Học viện

Học viện là cơ quan trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Bộ Chính trị, 2024a), làm ra hai loại sản phẩm đặc thù là sản phẩm lý luận chính trị và đội ngũ cán bộ được đào tạo, bồi dưỡng. Khi chỉ ra nguyên nhân chủ quan của những hạn chế trong công tác cán bộ, Nghị quyết số 30-NQ/TW nêu rõ “công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn chưa theo kịp yêu cầu” (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b). Với chức năng của mình, Học viện có trách nhiệm trực tiếp góp phần khắc phục nguyên nhân ấy, trước hết bằng việc luận giải cơ sở khoa học của phương pháp đánh giá cán bộ.

Lao động ở Học viện chủ yếu là lao động trí tuệ. Giảng viên, nghiên cứu viên, biên tập viên, chuyên viên tham mưu tạo ra những sản phẩm khác nhau về độ khó, thời gian tạo lập và phạm vi ảnh hưởng; giá trị của chúng thường bộc lộ chậm và hình thành từ lao động tập thể. Đội ngũ ấy thuộc chính những nhóm mà Nghị quyết yêu cầu quan tâm xây dựng là trí thức, chuyên gia, nhà khoa học và đội ngũ nghiên cứu, tham mưu chiến lược. Chủ trương hình thành hai hướng phát triển tương xứng giữa cán bộ lãnh đạo, quản lý và chuyên gia, cán bộ chuyên môn sâu (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b) chỉ trở thành hiện thực khi có phương pháp đánh giá đúng lao động chuyên môn sâu.

2.3. Những quan hệ cần xử lý khi đánh giá lao động trí tuệ

Nghị quyết số 30-NQ/TW chỉ ra việc giải quyết các mối quan hệ lớn trong công tác cán bộ chưa đồng bộ, kịp thời là một nguyên nhân của hạn chế. Tương ứng, Nghị quyết xác định quan điểm giải quyết hài hòa, đồng bộ các mối quan hệ, trong đó có quan hệ giữa vai trò tập thể với trách nhiệm cá nhân, giữa khuyến khích, bảo vệ cán bộ với kiểm soát quyền lực (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b). Trong đánh giá lao động trí tuệ, những quan hệ ấy có biểu hiện đặc thù; bản thân việc đo lường lại làm nảy sinh các quan hệ riêng giữa định lượng và định tính, giữa quá trình, kết quả và tác động.

a) Quan hệ giữa định lượng và định tính

Nghị quyết số 30-NQ/TW yêu cầu mỗi vị trí xác định rõ sản phẩm chủ yếu và yêu cầu năng lực, với tiêu chuẩn rõ ràng, thực chất, có khả năng kiểm chứng (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b). Căn cứ kiểm chứng chính là chuẩn chất lượng mà nguyên tắc đo đúng chất trước khi đếm lượng đòi hỏi. Khối lượng, tiến độ của bài giảng, công trình nghiên cứu, báo cáo tham mưu có thể đo đếm; chất lượng của chúng phải được nhận biết qua thẩm định chuyên môn. Giá trị của công trình khoa học không nằm ở số trang, số bài; giá trị của bài giảng không nằm ở số tiết; giá trị của báo cáo tham mưu không dừng ở việc văn bản được ban hành. Với sản phẩm lý luận chính trị, tiêu chí chất lượng là tính khoa học, tính đảng, tính chiến đấu và khả năng giải đáp những vấn đề thực tiễn đặt ra.

Cùng với chất lượng, độ khó của nhiệm vụ phải được tính đến. Theo C.Mác, muốn lấy lao động làm thước đo thì phải xác định thời gian và cường độ của nó (C.Mác và Ph.Ăngghen, 1995). Một chuyên đề xây dựng lần đầu, một đề tài về vấn đề mới, một báo cáo tham mưu chiến lược đòi hỏi thời gian và cường độ lao động lớn hơn nhiều so với công việc lặp lại. Nếu chỉ đếm số lượng, người làm nhiều việc đơn giản sẽ được đánh giá cao hơn người đảm nhận nhiệm vụ khó, có tính chiến lược. Sự khác biệt ấy cần được thừa nhận có căn cứ, công khai, được cấp có thẩm quyền chấp thuận và được thực tiễn kiểm nghiệm.

b) Quan hệ giữa cá nhân và tập thể

Phần lớn sản phẩm lý luận là kết quả của lao động tập thể. C.Mác phân biệt lao động phổ biến, dựa một phần vào sự hợp tác với người đương thời, một phần vào việc sử dụng lao động của người đi trước, với lao động chung là sự hợp tác trực tiếp giữa các cá nhân (C.Mác và Ph.Ăngghen, 1994). Trong một sản phẩm nghiên cứu vì vậy có hai lớp đóng góp: lớp kế thừa tri thức của xã hội, không thể quy cho cá nhân nào, và lớp hợp tác trực tiếp của nhóm, cần được phân định cho từng thành viên. Yêu cầu “một việc - một đầu mối chịu trách nhiệm chính” giúp xác định người chịu trách nhiệm, song đánh giá còn phải ghi nhận đúng phần đóng góp của những người cùng tham gia.

Một số nghiên cứu đề xuất đo giá trị sản phẩm tham mưu bằng tích của chất lượng, mức độ sử dụng, mức độ đóng góp và độ phức tạp nhiệm vụ (Ngô Thị Hải Anh, 2026). Cách tiếp cận ấy tích hợp được nhiều chiều đo; tuy nhiên, khi các chiều có chu kỳ bộc lộ khác nhau bị gộp vào một điểm số cá nhân, tác động dài hạn của sản phẩm dễ bị quy cho cá nhân trong chu kỳ ngắn. Đối với người đứng đầu, kết quả đánh giá cá nhân phải gắn với kết quả của cơ quan, đơn vị, chất lượng đội ngũ, năng lực sử dụng, phát triển cán bộ và chuẩn bị nguồn kế cận (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b).

c) Quan hệ giữa quá trình, kết quả và tác động

Yêu cầu kết hợp quá trình với sản phẩm, kết quả và tác động gợi mở cách tiếp cận theo tầng (Bảng 1). Quá trình thực hiện nhiệm vụ được theo dõi thường xuyên để phát hiện sớm nguy cơ chậm tiến độ, quá tải hay bất cập trong phối hợp. Kết quả trực tiếp và chất lượng sản phẩm là căn cứ của đánh giá hằng quý, được tổng hợp vào đánh giá năm theo Quy định số 227-QĐ/TW. Tác động đối với nhiệm vụ chính trị thường bộc lộ sau một độ trễ, nên cần được xem xét chủ yếu ở cấp tập thể trong đánh giá năm và trong chuỗi kết quả nhiều năm phục vụ quy hoạch, đề bạt. Cách tiếp cận theo tầng phù hợp với tinh thần chấp nhận độ trễ trong nghiên cứu khoa học của Nghị quyết số 57-NQ/TW (Bộ Chính trị, 2024b), đồng thời hiện thực hóa lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phải xem xét toàn cả lịch sử, toàn cả công việc của cán bộ.

Bảng 1. Các tầng đánh giá sản phẩm lao động trí tuệ

Ghi chú: Bảng là khung phân tích, không thay thế các mức xếp loại theo Quy định số 227-QĐ/TW; chủ thể nhận xét, đánh giá, đề xuất và quyết định thực hiện theo Quy định.

Nguồn: Tác giả hệ thống hóa trên cơ sở Nghị quyết số 30-NQ/TW và Quy định số 227-QĐ/TW.

d) Quan hệ giữa đổi mới sáng tạo và kỷ luật, trách nhiệm

Nghiên cứu vấn đề lý luận mới, thử nghiệm phương thức đào tạo mới luôn chứa đựng rủi ro. Nếu rủi ro hợp lý luôn dẫn đến kết quả đánh giá thấp, cán bộ sẽ ngại nhận việc khó, chọn việc dễ. Để khuyến khích, bảo vệ cán bộ mà không buông lỏng kiểm soát, Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu thực hiện nhất quán cơ chế giao quyền, giám sát thực thi, quản trị rủi ro, đánh giá bằng kết quả (Bộ Chính trị, 2026a). Trong đánh giá, Nghị quyết số 30-NQ/TW yêu cầu nhiệm vụ mới, khó, chưa có tiền lệ phải rõ mục tiêu, thẩm quyền, phạm vi và cơ chế kiểm soát. Khi có sai sót, phải phân biệt hành vi vụ lợi, cố ý làm trái với thiếu sót, rủi ro khách quan, xem xét trách nhiệm trong bối cảnh, thông tin và điều kiện thực tế tại thời điểm quyết định (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b).

Quy định số 220-QĐ/TW của Ban Bí thư về bảo vệ, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm đi liền với thái độ dứt khoát không chấp nhận việc không dám làm rồi đổ cho cơ chế, chính sách (Nguyễn Duy Ngọc, 2026, tr.14). Hai mặt ấy thống nhất trong cùng một yêu cầu về kỷ luật, trách nhiệm.

e) Quan hệ giữa kết quả công việc và phẩm chất

Nghị quyết số 30-NQ/TW xác lập bốn tầng trong quan điểm về cán bộ: sự trung thành với Đảng, Tổ quốc, nhân dân là giá trị cốt lõi; bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, liêm chính, khát vọng cống hiến là nền tảng; năng lực, thực tài, khả năng tổ chức thực hiện là trọng yếu; sản phẩm, kết quả, uy tín và sự hài lòng của Nhân dân là thước đo chủ yếu. Trên cơ sở đó, Nghị quyết khẳng định “đức là gốc, thực tài là trọng, sản phẩm, kết quả, hiệu quả và cống hiến là thước đo” (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b).

Thước đo không đồng nhất với cái được đo: sản phẩm, kết quả là hình thức bộc lộ ra thực tiễn của phẩm chất, năng lực, nhưng không phải toàn bộ phẩm chất, năng lực. Vì đức là gốc, điểm số công việc cao không thể bù đắp cho vi phạm về nguyên tắc, kỷ luật, đạo đức; ngược lại, phẩm chất tốt cũng không thay thế yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ. Những phẩm chất như sự trung thành hay bản lĩnh trước thử thách không phải lúc nào cũng bộc lộ trong sản phẩm của một kỳ, mà phải được nhận biết qua thẩm định của tổ chức, qua toàn bộ quá trình công tác và qua đánh giá của Nhân dân. Công nghệ và dữ liệu do đó chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế thẩm định của tổ chức và trách nhiệm quyết định của cấp có thẩm quyền (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b).

2.4. Một số yêu cầu đặt ra đối với Học viện

a) Về lãnh đạo và trách nhiệm

Trên cơ sở Chương trình hành động của Bộ Chính trị, Đảng ủy Học viện lãnh đạo cụ thể hóa các Nghị quyết Trung ương 4 khóa XIV phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Học viện. Trọng tâm là xây dựng kế hoạch thiết thực, khả thi, rà soát vị trí việc làm, kiện toàn đội ngũ, giao nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm. Kết quả thực hiện nghị quyết là căn cứ quan trọng để đánh giá chính cấp ủy, tập thể lãnh đạo và người đứng đầu (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b); Đảng ủy và lãnh đạo Học viện cũng tự đặt mình dưới thước đo kết quả ấy.

Đảng ủy, Ban Giám đốc gương mẫu đi đầu; cấp ủy và người đứng đầu các đơn vị phải nêu gương, dám chịu trách nhiệm và biết dùng người (Nguyễn Duy Ngọc, 2026, tr.17). Trách nhiệm của từng chủ thể trong đánh giá cán bộ phải được xác định rõ, đề cao trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu, không để trách nhiệm tập thể làm mờ trách nhiệm cá nhân hoặc ngược lại (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b). Người đứng đầu chịu trách nhiệm cả về chất lượng giao việc: nhiệm vụ không rõ sản phẩm, thời hạn hoặc không phù hợp với vị trí việc làm thì không thể quy toàn bộ trách nhiệm cho người thực hiện. Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Học viện kiểm tra, giám sát việc đánh giá, xếp loại cán bộ theo chức năng; việc hậu kiểm kết quả đánh giá thực hiện theo Quy định số 227-QĐ/TW.

b) Về thể chế và phương pháp đánh giá

Quy chế đánh giá cán bộ của Học viện cần được rà soát, ban hành đúng thẩm quyền, thống nhất với Quy định số 227-QĐ/TW và pháp luật về công chức, viên chức. Cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý được đánh giá theo quy định của Trung ương; những nội dung vượt thẩm quyền được báo cáo, xin ý kiến Ban Tổ chức Trung ương. Vị trí việc làm, được xây dựng theo kết luận chỉ đạo của Bộ Chính trị (Nguyễn Duy Ngọc, 2026, tr. 12), là nền tảng để xác định sản phẩm chủ yếu, yêu cầu năng lực và căn cứ kiểm chứng của từng vị trí.

Học viện cần thống nhất nguyên tắc, cấu trúc dữ liệu, cách xác định sản phẩm và quy trình kiểm chứng trong toàn hệ thống, đồng thời cho phép cụ thể hóa chỉ số theo từng nhóm vị trí. Không để mỗi đơn vị một triết lý đánh giá riêng, nhưng cũng không thể áp một công thức chung cho giảng viên, nghiên cứu viên, biên tập viên, chuyên viên và cán bộ lãnh đạo, quản lý. Chỉ số định lượng được kết hợp với thẩm định chuyên môn của hội đồng khoa học và chuyên gia trong, ngoài Học viện. Quy định số 227-QĐ/TW được thực hiện nghiêm từ ngày 01/01/2027; các công cụ bổ trợ đặc thù cho lao động trí tuệ chỉ được thử nghiệm, điều chỉnh trong khuôn khổ Quy định.

c) Về dữ liệu và sử dụng kết quả đánh giá

Hồ sơ, dữ liệu đánh giá cán bộ được xây dựng theo chuẩn thống nhất của Trung ương, liên thông với dữ liệu công việc để cán bộ không phải kê khai lại những gì hệ thống đã ghi nhận, bảo đảm tính kiểm chứng và bảo mật. Khi đó, đánh giá cuối kỳ trở thành quá trình xem xét dữ liệu hình thành ngay trong công việc.

Kết quả đánh giá phải được tích lũy, kiểm chứng và sử dụng thực chất, trực tiếp trong các quyết định về cán bộ. Cán bộ nổi trội được giao nhiệm vụ lớn, khó và tạo điều kiện phát triển; cán bộ không đáp ứng yêu cầu được kịp thời sắp xếp lại, cho từ chức, miễn nhiệm hoặc thay thế, không chờ hết nhiệm kỳ; cán bộ còn hạn chế nhưng có khả năng khắc phục được xác định rõ yêu cầu, thời hạn và tổ chức đánh giá lại (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b). Hướng thứ ba thống nhất với tư tưởng Hồ Chí Minh về cách xem xét cán bộ không chấp nhất: kết quả đánh giá vừa là căn cứ để sử dụng, vừa là điểm xuất phát để cán bộ tiến bộ. Việc xem xét đối với cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ thực hiện theo Quy định số 227-QĐ/TW.

d) Về vai trò của Học viện đối với hệ thống chính trị

Nghị quyết số 30-NQ/TW yêu cầu gắn đào tạo, bồi dưỡng với quy hoạch, bố trí, sử dụng và đánh giá, “không coi bằng cấp, chứng chỉ là căn cứ quyết định nhân sự”. Hình thức đào tạo chuyển từ truyền đạt kiến thức sang hình thành bản lĩnh chính trị, phương pháp tư duy, năng lực dự báo, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện; nội dung đào tạo, bồi dưỡng được xây dựng theo vị trí việc làm (Ban Chấp hành Trung ương, 2026b).

Khi bằng cấp, chứng chỉ không còn là căn cứ quyết định nhân sự, giá trị của sản phẩm đào tạo nằm ở năng lực được hình thành và kiểm chứng được ở người học. Nhận xét, đánh giá học viên gửi cơ quan cử đi học do đó phải thực chất, có phân hóa, trở thành một nguồn thông tin cho đánh giá cán bộ của cả hệ thống. Sản phẩm lao động của giảng viên cũng không chỉ là khối lượng giảng dạy mà còn là phần đóng góp vào năng lực được hình thành ở người học. Tại đây, các quan hệ giữa cá nhân và tập thể, giữa quá trình và tác động hội tụ ở mức phức tạp nhất, đòi hỏi tiếp tục nghiên cứu, tổng kết. Cùng với việc đưa nội dung đổi mới đánh giá cán bộ vào chương trình đào tạo, bồi dưỡng, Học viện hướng dẫn nội dung này trong hệ thống trường chính trị và cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác tham mưu của các cơ quan Trung ương.

3. Kết luận

Đánh giá cán bộ theo sản phẩm, kết quả là chủ trương lớn của Đảng, có cơ sở lý luận vững chắc trong chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Hạt nhân của chủ trương là lấy kết quả thực tiễn làm thước đo chủ yếu mà không tuyệt đối hóa chỉ số. Nguyên tắc đo đúng chất trước khi đếm lượng, giữ lượng trong độ, đặt con số dưới sự thẩm định của tổ chức và sự giám sát của quần chúng giúp tránh cả khuynh hướng cảm tính, bình quân lẫn khuynh hướng chạy theo con số.

Ở Học viện, thực hiện chủ trương đòi hỏi xử lý đúng các quan hệ giữa định lượng và định tính, cá nhân và tập thể, quá trình và tác động, đổi mới và kỷ luật, kết quả công việc và phẩm chất cán bộ. Thước đo cuối cùng của đổi mới không phải là số chỉ số, biểu mẫu hay điểm số được tạo ra, mà là đội ngũ cán bộ chủ động hơn, người đứng đầu quản trị tốt hơn, chất lượng đào tạo, nghiên cứu, tham mưu được nâng lên. Thực hiện đúng hướng, Học viện sẽ chuyển từ đánh giá để xếp loại sang đánh giá để sử dụng và phát triển cán bộ, từ đo sản lượng sang xem xét giá trị. Qua đó, khâu từng là khâu yếu sẽ thật sự trở thành khâu đột phá, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ xứng đáng là cái gốc của mọi công việc.

_________________

Ngày nhận bài: 23/9/2026; Ngày bình duyệt: 5/11/2026; Ngày quyết định đăng: 10/11/2026.

Email của tác giả: haibinhvn@gmail.com.

Tài liệu tham khảo:

Ban Chấp hành Trung ương. (2026a). Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 15-10-2026 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới. https://www.vietnamplus.vn/nghi-quyet-so-29-nqtw-ve-tiep-tuc-doi-moi-hoan-thien-phuong-thuc-lanh-dao-cam-quyen-cua-dang-trong-ky-nguyen-moi-post1142416.vnp

Ban Chấp hành Trung ương. (2026b). Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 15-10-2026 về tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. https://www.vietnamplus.vn/nghi-quyet-so-30-nqtw-ve-tiep-tuc-xay-dung-doi-ngu-can-bo-cac-cap-va-doi-moi-can-ban-toan-dien-cong-tac-can-bo-post1142417.vnp

Ban Chấp hành Trung ương. (2026c). Nghị quyết số 31-NQ/TW ngày 15-10-2026 về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. https://www.vietnamplus.vn/nghi-quyet-so-31-nqtw-ve-tang-cuong-xay-dung-chinh-don-dang-va-he-thong-chinh-tri-trong-sach-vung-manh-toan-dien-post1142428.vnp

Bevan, G., & Hood, C. (2006). What's measured is what matters: Targets and gaming in the English public health care system. Public Administration, 84(3), 517-538.

Bộ Chính trị. (2024a). Quyết định số 214-QĐ/TW ngày 28-12-2024 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Bộ Chính trị. (2024b). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Bộ Chính trị. (2026a). Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22-8-2026 về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Bộ Chính trị. (2026b). Quy định số 227-QĐ/TW ngày 19-10-2026 về kiểm điểm và đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị và trong toàn Đảng. https://lsvn.vn/ban-hanh-quy-dinh-ve-kiem-diem-va-danh-gia-xep-loai-chat-luong-doi-voi-tap-the-ca-nhan-a181327.html

Campbell, D. T. (1979). Assessing the impact of planned social change. Evaluation and Program Planning, 2(1), 67-90.

Hồ Chí Minh. (2011). Toàn tập (Tập 5). Nxb Chính trị quốc gia.

Lênin, V. I. (1918). Những nhiệm vụ trước mắt của Chính quyền Xô-viết [Bản tiếng Việt]. Marxists Internet Archive. https://www.marxists.org/vietnamese/lenin/1918/nhungviec/index.htm

C.Mác vàvà Ph.Ăngghen. (1994). Toàn tập (Tập 25, Phần I). Nxb Chính trị quốc gia.

C.Mác và Ph.Ăngghen. (1995). Toàn tập (Tập 19). Nxb Chính trị quốc gia.

Ngô Thị Hải Anh. (2026, ngày 22/9). Đổi mới đánh giá cán bộ tham mưu theo hiệu suất công việc: Từ đo lường nhiệm vụ đến nhận diện giá trị tham mưu. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/09/22/doi-moi-danh-gia-can-bo-tham-muu-theo-hieu-suat-cong-viec-tu-do-luong-nhiem-vu-den-nhan-dien-gia-tri-tham-muu/

Nguyễn Duy Ngọc. (2026, ngày 16/10). Những nội dung cốt lõi của ba Nghị quyết về xây dựng Đảng được thông qua tại Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV [Chuyên đề 1, 2, 3 trình bày tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai các nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Hà Nội].