Học tập tấm gương Tổng Bí thư Hà Huy Tập xây dựng người cộng sản chân chính hiện nay

TS LÊ THỊ HẰNG
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

1. Mở đầu

Hà Huy Tập là một chiến sỹ cộng sản kiên cường, nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng và cách mạng Việt Nam. Đồng chí Hà Huy Tập hy sinh khi mới 35 năm tuổi đời, nhưng đồng chí đã có 16 năm hoạt động cách mạng liên tục, trong đó có gần 2 năm làm Tổng Bí thư của Đảng, đồng chí đã trở thành một tấm gương, một biểu tượng của tinh thần, ý chí, nhân cách người cộng sản xuất sắc, mẫu mực của Đảng và dân tộc Việt Nam.

Trước yêu cầu của sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, việc tiếp tục tiếp nối, khẳng định, xây dựng và bồi đắp giá trị cao đẹp của người cộng sản chân chính theo tinh thần, tấm gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư Hà Huy Tập và các đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng lại càng có ý nghĩa cấp thiết. Bởi chỉ với những người cộng sản chân chính như thế, Đảng mới thật sự là một Đảng cách mạng, mới đủ năng lực, phẩm chất để đủ sức lãnh đạo đất nước đạt được những thắng lợi to lớn hơn nữa trong bối cảnh hết sức phức tạp, khó lường, đan xen giữa thời cơ và thách thức của tình hình thế giới và trong nước hiện nay.

2. Nội dung

2.1. Tấm gương Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Thứ nhất, tấm gương của đồng chí Hà Huy Tập trước hết thể hiện ở lòng yêu nước nhiệt thành, sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, tận trung cho Tổ quốc

Đồng chí Hà Huy Tập sinh ngày 24-4-1906, quê quán xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Tiếp thu truyền thống yêu nước của gia đình và quê hương, với bản tính cương trực, thẳng thắn và lòng thương yêu sâu sắc với những con người cùng khổ, Đồng chí đã sớm nung nấu ý chí, quyết tâm đấu tranh giành lại độc lập cho dân tộc, với tư chất thông minh, tinh thần ham học hỏi và sự nỗ lực vượt bậc trong học tập, năm 13 tuổi, Hà Huy Tập thi đỗ thủ khoa tại trường tỉnh và được đặc cách vào Trường Quốc học Huế. Năm 1923, Hà Huy Tập tốt nghiệp với tấm bằng hạng ưu và được bổ nhiệm về dạy tại Trường Tiểu học Pháp - Việt thị xã Nha Trang.

Không cam tâm với cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, là thầy giáo, Hà Huy Tập vừa thông qua dạy học để truyền bá lòng yêu nước, ý thức tự tôn dân tộc đến học sinh, vừa tích cực tham gia các phong trào đấu tranh đang rất sôi nổi ở các thành phố lớn khi đó. Từ khi tham gia tổ chức Phục Việt ở Nha Trang, được tiếp xúc với sách báo tiến bộ từ Pháp, Trung Quốc và tri thức của các nhà yêu nước tiến bộ, Hà Huy Tập càng hăng say hoạt động và ngày càng tỏ ra là người có khả năng tổ chức, tuyên truyền, có sức lôi cuốn với quần chúng.

Do bị chính quyền thực dân, phong kiến xếp vào loại “cứng đầu”, “vô kỷ luật” và “kích động học sinh bãi khóa nhiều lần”, nên Hà Huy Tập liên tục bị chuyển trường rồi bị sa thải. Bị trục xuất khỏi Nha Trang, đồng chí Hà Huy Tập về Vinh (8-1926) rồi đi Sài Gòn (3-1927), ở đâu, đồng chí cũng tích cực hoạt động nhằm gây dựng cơ sở của Hội Phục Việt, mở các lớp huấn luyện chính trị cho công nhân, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Sau một thời gian hoạt động cách mạng trong nước, tháng 12-1928, nhận sự phân công của tổ chức, Hà Huy Tập rời Sài Gòn sang Quảng Châu (Trung Quốc) bàn việc hợp nhất Tân Việt Cách mạng Đảng với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và được giới thiệu sang Liên Xô, học trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản (1929-1932). Ở đây, đồng chí có điều kiện mở mang tầm nhìn, tiếp thu kiến thức, nghiên cứu lý luận mác xít một cách bài bản, học tập thêm kinh nghiệm của phong trào cách mạng thế giới.

Giữa năm 1933, Hà Huy Tập bí mật đến Trung Quốc, bắt liên lạc với Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai và một số đồng chí khác, lập ra Ban Chỉ huy ở ngoài, với nhiệm vụ trọng tâm là khôi phục lại các tổ chức Đảng trong nước bị địch phá vỡ sau cao trào cách mạng 1930-1931 và chuẩn bị mọi mặt cho Đại hội lần thứ nhất của Đảng.

Đại hội lần thứ nhất được tổ chức vào tháng 3-1935 có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu việc Đảng đã được khôi phục về tổ chức, chấm dứt thời kỳ khủng hoảng lãnh đạo kéo dài suốt 4 năm liền (1931-1935). Để có sự thành công đó, phải nói đến vai trò rất quan trọng của đồng chí Hà Huy Tập - là người chịu trách nhiệm chính tổ chức, chủ trì cũng như triển khai chủ trương, Nghị quyết Đại hội vào phong trào cách mạng sau đó. Qua quá trình không ngừng học tập, rèn luyện, đồng chí trở thành một cán bộ ưu tú.

Thứ hai, đồng chí Hà Huy Tập, tấm gương của tinh thần vượt khó, không ngừng nỗ lực, rèn luyện để từ một thầy giáo trở thành Tổng Bí thư của Đảng, cùng với Trung ương chèo lái con thuyền cách mạng qua giai đoạn đầy cam go, thử thách

Cuối năm 1936, sau Đại hội lần thứ nhất của Đảng, do sự chống phá điên cuồng của kẻ địch, hầu hết các đồng chí trong Ban Chấp hành Trung ương đều bị địch bắt, Ban Thường vụ và Trung ương thực tế không còn hoạt động, đồng chí Hà Huy Tập được phân công về nước tổ chức lại Ban Chấp hành Trung ương Đảng và đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư của Đảng. Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư Hà Huy Tập không quản ngại nguy hiểm, rời Trung Quốc về nước, bắt tay ngay vào việc khôi phục tổ chức đảng và lãnh đạo phong trào cách mạng.

Sau khi trở về nước, trên cương vị Tổng Bí thư, đồng chí đã triệu tập và chủ trì Hội nghị cán bộ Ban Chấp hành Trung ương lâm thời (10-1936), tại Bà Điểm, Hóc Môn (Gia Định), bầu ra Ban Chấp hành Trung ương lâm thời; Hội nghị mở rộng nhằm thống nhất các tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ (3-1937) xác định những chủ trương mới, thúc đẩy phong trào cách mạng phát triển; Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương (9-1937) kiểm điểm sự lãnh đạo của Đảng trong một năm qua, đề ra những nhiệm vụ cần kíp của Đảng trong điều kiện mới và bầu ra Ban Chấp hành Trung ương gồm 11 đồng chí, Ban Thường vụ gồm 5 đồng chí; Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương (3-1938), tại Bà Điểm quyết định nhiều nội dung quan trọng để củng cố tổ chức đảng và lãnh đạo phong trào cách mạng trong giai đoạn mới, đấu tranh cho những cải cách Dân chủ ở Đông Dương, cho việc thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương.

Những quyết sách được thông qua tại các Hội nghị quan trọng đó đã thể hiện tầm vóc trí tuệ, tư duy sáng tạo của đồng chí Hà Huy Tập, là một bước trưởng thành quan trọng trong nhận thức về lý luận của Đảng trước những biến chuyển của tình hình trong nước và thế giới.

Nắm vững nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, thâm nhập vào thực tiễn, vận dụng sáng tạo lý luận đã học để xem xét phong trào cách mạng Việt Nam, đồng chí Hà Huy Tập đã vượt qua những hạn chế nhất định trong việc nhìn nhận, đánh giá vấn đề dân tộc và giai cấp ở Việt Nam. Với các bút danh Hồng Thế Công, Hong Qui Vit, Thanh Hương, Xinhitrơkin… và với cương vị người phụ trách công tác tuyên truyền, cổ động của Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Bônsơvích, đồng chí Hà Huy Tập đã viết nhiều tác phẩm lý luận về việc vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện Việt Nam, nhất là lý luận về đấu tranh giai cấp, về Mặt trận, tổng kết kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng; đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc của bọn phản cách mạng... Những công trình mà đồng chí để lại, cũng như những hoạt động báo chí, xuất bản do Trung ương chỉ đạo thời kỳ đồng chí Hà Huy Tập là Tổng Bí thư cho thấy, đồng chí vừa là một nhà tổ chức thực tiễn tài năng, đồng thời là nhà lý luận, tư tưởng xuất sắc của Đảng.

Thứ ba, đồng chí Hà Huy Tập - cán bộ kiên trung, bất khuất trước sự tàn bạo, phi nhân tính của kẻ thù

Tháng 5-1938, đồng chí Hà Huy Tập bị chính quyền thực dân bắt tại Sài Gòn, rồi đưa về quản thúc tại quê nhà và đến tháng 3-1940 bị bắt trở lại. Tháng 11-1940, sau khi khởi nghĩa Nam Kỳ nổ ra, đồng chí bị thực dân Pháp bắt và khép vào tội tử hình vì phải “chịu trách nhiệm tinh thần về cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ”. Song sự tra tấn của kẻ thù không thể khuất phục được ý chí kiên cường của người cộng sản. Trước tòa, nêu cao khí tiết của người chiến sĩ cộng sản, đồng chí Hà Huy Tập tuyên bố: “Tôi chẳng có gì phải hối tiếc. Nếu còn sống, tôi vẫn sẽ tiếp tục hoạt động” (Nguyễn Thị Kim Dung, 2006, 246). Trong bức thư cuối cùng gửi về gia đình, đồng chí viết: “Gia đình và bạn hữu chớ xem tôi như người đã chết mà buồn, trái lại nên xem tôi như là người còn sống, nhưng đi vắng vô hạn… mà thôi” (Nguyễn Thị Kim Dung, 2006, 321).

Ngày 28-8-1941, đồng chí Hà Huy Tập bị thực dân Pháp xử bắn tại trường bắn Ngã tư Giếng nước, Hóc Môn, Gia Định. Cho đến khi ngã xuống trước mũi súng của kẻ thù, đồng chí vẫn giữ niềm tin sắt son vào thắng lợi tất yếu của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng.

2.2. Tiếp tục xây dựng và khẳng định giá trị của người cộng sản chân chính hiện nay

Trong suốt chiều dài lịch sử gần một thế kỷ từ khi Đảng ra đời, nhân dân đã luôn gọi Đảng bằng danh từ trìu mến là “Đảng ta”, đã luôn tin tưởng, ủng hộ, đồng cam cộng khổ, hy sinh, sát vai cùng các chiến sĩ cộng sản làm nên những thắng lợi vĩ đại đó. Sự ủng hộ của nhân dân xuất phát từ nhiều nguyên nhân, mà trước hết bởi chính từ nhân cách cao đẹp của những người cộng sản, mà như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr.284).

Trong Bài nói tại Lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng kết: “Ba mươi năm lịch sử Đảng là cả một pho lịch sử bằng vàng” (Hồ Chí Minh, 2011b, tr.404). Pho lịch sử bằng vàng đó là do các chiến sĩ cộng sản và nhân dân dày công xây đắp nên, bằng sự hy sinh và xương máu của biết bao thế hệ. Từ khi ra đời đến nay, trong mỗi giai đoạn cách mạng, trước những trọng trách mà nhân dân và dân tộc giao phó, Đảng đều có những nhà lãnh đạo tài năng, những tấm gương cộng sản mẫu mực, tận hiếu, tận trung với Đảng, với dân tộc.

Tổng Bí thư Hà Huy Tập thuộc lớp chiến sĩ cách mạng tiền bối, đã lãnh đạo phong trào thời dựng Đảng và chèo lái con thuyền cách mạng ở giai đoạn đầy cam go, thử thách; tạo nền tảng vững chắc cho sự thắng lợi ở những giai đoạn tiếp theo. Đồng chí hy sinh khi tuổi đời còn trẻ, nhưng đã để lại cho Đảng, cho dân tộc một biểu tượng cao đẹp của người cộng sản chân chính.

Nối tiếp sự nghiệp cách mạng vẻ vang của đồng chí và những bậc tiên liệt, Đảng đã lãnh đạo nhân dân làm nên những thắng lợi to lớn trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và trong công cuộc đổi mới, đưa đất nước với thế và lực mới để bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Tình hình thế giới và trong nước đang có những biến chuyển toàn diện, nhanh chóng và phức tạp; các cuộc chiến tranh, xung đột đang diễn ra đã cho thấy rõ nét hơn những mâu thuẫn không thể khắc phục của chủ nghĩa tư bản; các thế lực thù địch đang đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình” với những phương thức mới thì việc đẩy mạnh giáo dục lý tưởng cách mạng, khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần xả thân vì dân, vì nước cho cán bộ, đảng viên càng có ý nghĩa cấp bách. Thế hệ tiền bối như Tổng Bí thư Hà Huy Tập thông qua quá trình tự rèn luyện, học tập để đến với lý tưởng cách mạng thì các thế hệ cán bộ, đảng viên hiện nay cần tiếp tục giữ vững, làm cho lý tưởng cộng sản thấm sâu hơn và được cụ thể hóa thành mục tiêu sát hợp với thực tiễn, kiên định đi theo lý tưởng cộng sản cao đẹp, kế tục con đường cách mạng đã qua với những bước đi vững chắc hơn, mạnh mẽ hơn trong kỷ nguyên phát triển mới.

Nhìn lại lịch sử oanh liệt mà các thế hệ tiền bối như đồng chí Hà Huy Tập đã phải hy sinh xương máu, tính mạng để gây dựng nên, đòi hỏi các cán bộ, đảng viên càng phải có trách nhiệm để kế tục, vun đắp, làm giàu thêm truyền thống vẻ vang của Đảng, để giá trị của Đảng chân chính, để tinh thần Tổng Bí thư Hà Huy Tập và các bậc lãnh đạo tiền bối của Đảng tiếp tục tỏa sáng trong kỷ nguyên phát triển mới.

Phát huy tinh thần Hà Huy Tập trong giai đoạn hiện nay là kiên trì, tiếp tục cuộc đấu tranh với mọi thói hư, tật xấu trong cán bộ, đảng viên trong điều kiện Đảng cầm quyền. Việc thấm nhuần lý tưởng vì dân, vì nước sẽ tạo ra nền tảng vững chắc, kim chỉ nam định hướng cho mọi suy nghĩ và hành động của cán bộ, đảng viên hướng đích đến lợi ích chung của dân tộc. Đây là biện pháp hữu hiệu, tạo nên sức đề kháng mạnh mẽ từ sự giác ngộ, tự ý thức, nhu cầu tự thân của mỗi cán bộ, đảng viên khi đứng trước sự lựa chọn khắc nghiệt giữa tư lợi (lợi ích không chính đáng) cá nhân hay phụng sự cho lợi ích chung.

Từ khi đất nước đổi mới, chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa, mặt trái kinh tế thị trường tác động, đã gây nên những tiêu cực, suy thoái về đạo đức trong một bộ phận cán bộ, đảng viên. Bởi vậy, trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, Đảng đã xây dựng những quy định về chuẩn mực đạo đức trong giai đoạn mới, làm căn cứ để đánh giá phẩm chất, nhân cách của người đảng viên. Đó là Quy định số 08 - QĐi/TW, ngày 25-10-2018 của Ban Chấp hành Trung ương về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương với phương châm: cán bộ, đảng viên có chức vụ càng cao, càng phải gương mẫu; Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09-5-2024 về chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới, trong đó có 5 điều với 19 tiêu chí đánh giá việc thực hiện các chuẩn mực này, gắn với 5 mối quan hệ và các nghĩa vụ, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong các mối quan hệ đó.

Quy định 144-QĐ/TW có tính liên thông, gắn liền với nghị quyết của Trung ương về xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, các quy định về nêu gương và những điều đảng viên không được làm. Đó là sự tuyệt đối trung thành với Đảng, nhân dân và dân tộc; bản lĩnh, sáng tạo, đổi mới, hội nhập; cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư; đoàn kết, kỷ cương, tình thương, trách nhiệm; gương mẫu, khiêm tốn, tu dưỡng rèn luyện, học tập suốt đời. Đạt được những chuẩn mực đó, mỗi cán bộ đảng viên thật sự trở thành tấm gương sáng, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, nâng Đảng lên tầm cao mới, góp phần vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

Trong điều kiện Đảng mới ra đời, bị chính quyền thực dân khủng bố ác liệt, Tổng Bí thư Hà Huy Tập và những người chiến sĩ cộng sản đã đấu tranh, tôi luyện tinh thần thép để vượt qua sự khủng bố tàn bạo của kẻ thù.

Giai đoạn hiện nay, những người cộng sản phải đấu tranh với kẻ thù giấu mặt nguy hiểm không kém, thậm chí còn tinh vi, phức tạp hơn, lâu dài hơn; “kẻ thù nguy hiểm mà mỗi người chúng ta phải luôn luôn tỉnh táo đề phòng và kiên quyết tiêu diệt” (Hồ Chí Minh, 2011c, tr.469) đó là chủ nghĩa cá nhân. Khi nào chủ nghĩa cá nhân vẫn còn tồn tại, nó sẽ làm xói mòn, triệt tiêu những giá trị tốt đẹp, trở thành “lực cản” cho sự rèn luyện, phấn đấu, dẫn đến sự suy thoái, biến chất, đến hành vi vi phạm kỷ luật đảng và pháp luật của Nhà nước của cán bộ, đảng viên. Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân vì vậy cũng là nhằm bảo vệ, giữ vững, làm tỏa sáng giá trị cao đẹp của những cộng sản chân chính, để Đảng thật sự “là đạo đức, là văn minh” như Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng yêu cầu.

Trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, phẩm chất đạo đức hàng đầu mà các chiến sĩ cách mạng rèn luyện là ý chí vững vàng, tinh thần gan dạ, sẵn sàng đối diện với mọi nguy hiểm, sự trung kiên, kiên quyết trước kẻ thù; là tình yêu thương, đồng cảm với những người cùng khổ. Phát huy giá trị người cộng sản Hà Huy Tập trong giai đoạn hiện nay là tiếp tục xây dựng các chuẩn mực đạo đức cho cán bộ, đảng viên phù hợp điều kiện mới.

3. Kết luận

Thực tiễn hiện nay của cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới đang đặt ra những vấn đề cấp thiết, đòi hỏi Đảng phải nhận diện trúng, cũng như đưa ra những giải pháp phù hợp. Trong đó, vấn đề xây dựng bản lĩnh, nhân cách, năng lực của cán bộ, đảng viên có ý nghĩa quyết định đến sự nghiệp chung của cả dân tộc. Nhìn lại lịch sử Đảng, tri ân những đảng viên cộng sản ưu tú, mẫu mực như Tổng Bí thư Hà Huy Tập, mỗi người đảng viên thêm tin tưởng và có thêm quyết tâm, động lực để “tự soi, tự sửa”, tự hoàn thiện bản thân để khẳng định giá trị của một người cộng sản chân chính, để tiếp bước sự nghiệp cách mạng mà các thế hệ cha ông đã dày công khai phá, xây dựng.

_________________

Ngày nhận bài: 2-4-2026; Ngày bình duyệt: 27-4-2026; Ngày quyết định đăng: 01-5-2026.

Email tác giả: lehang1242003@yahoo.com

Hồ Chí Minh (2011a). Toàn tập (Tập 1). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

Hồ Chí Minh (2011b). Toàn tập (Tập 12). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

Hồ Chí Minh (2011c). Toàn tập (Tập 14). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

Nguyễn Thị Kim Dung (2006). Hà Huy Tập - Tiểu sử, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.