PGS, TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương dự và chủ trì Hội thảo. Cùng chủ trì có PGS, TS Nguyễn Thắng Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị và PGS, TS Hoàng Anh, Phó Tổng Biên tập Tạp chí.

Tham dự Hội thảo có PGS, TS Nguyễn Viết Thảo, nguyên Phó Giám đốc Học viện, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị; đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Học viện; các thành viên Hội đồng Biên tập Tạp chí; các thế hệ cán bộ, viên chức Tạp chí qua các thời kỳ, cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia và cộng tác viên.

Khẳng định những giá trị được bồi đắp qua nửa thế kỷ

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS, TS Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, Tạp chí Lý luận chính trị đã có những đóng góp quan trọng vào công tác nghiên cứu, phát triển lý luận, tổng kết thực tiễn; tuyên truyền, giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và thực hiện các nhiệm vụ chính trị, khoa học của Học viện. Những thành tựu đó là kết quả của sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp, cùng những đóng góp tâm huyết, trí tuệ của nhiều thế hệ cán bộ, viên chức, cộng tác viên và các nhà khoa học qua các thời kỳ.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, trước sự biến đổi sâu sắc của tình hình thế giới, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng Tạp chí đang đứng trước những yêu cầu mới về chất lượng học thuật, năng lực nghiên cứu, phương thức hoạt động, tổ chức đội ngũ và khả năng hội nhập quốc tế.

Trên tinh thần đó, đồng chí đề nghị Hội thảo tập trung đánh giá khách quan những thành tựu, dấu ấn nổi bật, bài học kinh nghiệm và những hạn chế trong quá trình xây dựng, phát triển Tạp chí; làm rõ yêu cầu đổi mới nội dung, nâng cao chất lượng khoa học, tính chiến đấu, tính định hướng và sức lan tỏa; đồng thời đề xuất các giải pháp về tổ chức, nhân lực, cơ chế hoạt động, chuyển đổi số, phát triển các nhóm nghiên cứu và mở rộng mạng lưới cộng tác viên khoa học.

Đặc biệt, đồng chí nhấn mạnh yêu cầu gắn việc tổng kết chặng đường đã qua với tư duy đổi mới và tầm nhìn dài hạn; các kiến nghị, đề xuất cần có căn cứ khoa học, xuất phát từ thực tiễn và có tính khả thi, góp phần xác định rõ vị trí, vai trò và định hướng phát triển Tạp chí trong tổng thể Chiến lược phát triển Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Kế thừa truyền thống, kiến tạo động lực phát triển mới

Trình bày báo cáo đề dẫn Hội thảo, PGS, TS Nguyễn Thắng Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị nhấn mạnh: “Năm mươi năm là một chặng đường có ý nghĩa đặc biệt đối với sự hình thành, phát triển của một tạp chí khoa học. Trong hành trình đó, Tạp chí Lý luận chính trị đã trải qua những giai đoạn lịch sử, gắn bó chặt chẽ với quá trình phát triển của Học viện, với những yêu cầu của công tác lý luận, tư tưởng, nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn của Đảng”.

Từ Tạp chí Thông tin lý luận ra số đầu tháng 9/1976 và Nội san Nghiên cứu ra số đầu tháng 6/1977, sau đó phát triển thành Tạp chí Nghiên cứu, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, đến tháng 01/2001, hai tạp chí hợp nhất thành Tạp chí Lý luận chính trị. Trải qua các giai đoạn, những giá trị, truyền thống, bản sắc nghiên cứu và vai trò diễn đàn khoa học của Tạp chí được bồi đắp bởi nhiều thế hệ cán bộ, biên tập viên, cộng tác viên và các nhà khoa học.

PGS, TS Nguyễn Thắng Lợi nhấn mạnh, với vị trí là cơ quan ngôn luận, diễn đàn khoa học của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Tạp chí luôn bám sát tôn chỉ, mục đích, góp phần nghiên cứu, tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng; công bố và lan tỏa các kết quả nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và phát triển đất nước. Qua đó, Tạp chí ngày càng khẳng định vai trò trong công tác lý luận của Đảng, trong hoạt động nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Học viện, đồng thời trở thành diễn đàn trao đổi học thuật thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, cán bộ lãnh đạo, quản lý và hoạt động thực tiễn.

Trước những yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, Tạp chí cần tiếp tục nâng cao chất lượng và giá trị khoa học của các công trình công bố, chú trọng phát hiện những vấn đề mới, thúc đẩy tranh luận học thuật, cung cấp luận cứ khoa học có sức thuyết phục cho việc giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra. Cùng với đó, cần kết hợp chặt chẽ giữa thực hiện nhiệm vụ chính trị và bảo đảm chuẩn mực học thuật; đổi mới mô hình hoạt động trong môi trường số, phát triển đội ngũ cán bộ, biên tập viên và mạng lưới cộng tác viên; nâng cao uy tín, sức ảnh hưởng và từng bước mở rộng hội nhập quốc tế.

Phát huy vai trò diễn đàn khoa học, gắn nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn

Với 41 bài viết được tuyển chọn trong Kỷ yếu, Hội thảo đã thu hút sự quan tâm, đóng góp trí tuệ của các nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ nghiên cứu, giảng dạy. Các tham luận và ý kiến trao đổi tập trung đánh giá những đóng góp của Tạp chí trên các lĩnh vực khoa học lý luận chính trị, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục đổi mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại Hội thảo, PGS, TS Nguyễn Viết Thảo, nguyên Phó Giám đốc Học viện, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục thực hiện sứ mệnh của một tạp chí lý luận chính trị trong giai đoạn mới. Đồng chí khẳng định, Tạp chí cần chủ động tổ chức các chuyên mục, tuyến bài nghiên cứu chuyên sâu về những vấn đề lý luận mới, nhất là những nội dung được bổ sung, phát triển trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng; đồng thời mở rộng các chuyên mục giới thiệu những vấn đề lý luận về phát triển trên thế giới; xây dựng diễn đàn trao đổi, thảo luận về những vấn đề mới, phức tạp, còn có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Qua đó, góp phần thúc đẩy nghiên cứu, phát triển tư duy lý luận, nâng cao chất lượng và tính định hướng của Tạp chí.

Đề cập đến mối quan hệ giữa tính đảng và tính khoa học trong hoạt động báo chí lý luận, GS, TS Phạm Văn Đức, Chủ tịch Hội Triết học Việt Nam, Ủy viên Hội đồng biên tập Tạp chí đánh giá cao vai trò tiên phong của Tạp chí trong phổ biến kết quả nghiên cứu, hình thành diễn đàn trao đổi học thuật, tổng kết thực tiễn và cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện đường lối, chính sách. Theo đồng chí, để tiếp tục khẳng định vai trò của một tạp chí lý luận chính trị, cần kết hợp chặt chẽ giữa tính đảng và tính khoa học, phát huy tinh thần tranh biện học thuật, coi trọng thực tiễn trong nghiên cứu lý luận, đồng thời đẩy mạnh hội nhập quốc tế và phát triển xuất bản điện tử nhằm nâng cao khả năng phổ biến, lan tỏa tri thức.

Từ góc độ nghiên cứu triết học, TS Đinh Văn Thụy, Phó Viện trưởng Viện Triết học, Tổng Biên tập Tạp chí Triết học và Đời sống khẳng định vai trò của Tạp chí Lý luận chính trị với tư cách là diễn đàn khoa học quan trọng, góp phần kết nối hoạt động nghiên cứu và giảng dạy triết học Mác - Lênin. Đồng chí đánh giá cao sự phát triển của Tạp chí cả về số lượng ấn phẩm, phương thức xuất bản và việc từng bước tiếp cận các chuẩn mực công bố khoa học hiện đại; đồng thời ghi nhận vai trò ngày càng rõ nét của Tạp chí trong hệ thống các tạp chí khoa học của Học viện và Việt Nam.

Ở lĩnh vực quốc phòng, an ninh, PGS, TS Lê Trọng Tuyến, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng tham luận khẳng định những đóng góp của Tạp chí trong tuyên truyền, nghiên cứu và làm rõ quan điểm, đường lối của Đảng về quốc phòng, an ninh. Đồng chí kiến nghị tiếp tục xây dựng các tuyến nghiên cứu có tính chiến lược, nâng cao chất lượng tổng kết thực tiễn, nghiên cứu so sánh quốc tế và dự báo chiến lược; phát triển mạng lưới chuyên gia, cộng tác viên chuyên sâu, đồng thời đổi mới phương thức tuyên truyền, nâng cao tính chủ động, sắc bén và sức thuyết phục trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực quốc phòng, an ninh.

Cùng với những vấn đề về nội dung và chất lượng nghiên cứu, các đại biểu tham dự Hội thảo quan tâm đến việc đổi mới quy trình xuất bản, mở rộng không gian học thuật và phát triển đội ngũ cán bộ. TS Lê Tâm Đắc, Phó Viện trưởng Viện Tôn giáo và Dân tộc đề xuất đẩy mạnh phát triển Tạp chí điện tử, mở rộng đội ngũ chuyên gia thẩm định, phản biện ngoài Học viện nhằm làm phong phú thêm các góc tiếp cận khoa học. TS Nguyễn Thị Thảo, Tạp chí Khoa học chính trị, Học viện Chính trị khu vực II nhấn mạnh yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác báo chí của Học viện đáp ứng nhiệm vụ trong tình hình mới.

Từ góc độ phát triển nguồn nhân lực khoa học, TS Đỗ Tất Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học bày tỏ mong muốn Tạp chí tiếp tục là không gian công bố, trao đổi những tri thức mới; đồng thời quan tâm khuyến khích, bồi dưỡng các nhà nghiên cứu trẻ, tạo điều kiện để thế hệ kế cận tham gia hoạt động công bố khoa học, đóng góp vào sự phát triển lâu dài của Tạp chí.

Các ý kiến tại Hội thảo cho thấy, cùng với yêu cầu giữ vững tôn chỉ, mục đích và bản sắc tạp chí lý luận chính trị của Trường Đảng, việc nâng cao chất lượng học thuật, tăng cường tính phản biện, phát hiện những vấn đề mới từ thực tiễn và mở rộng sự tham gia của cộng đồng khoa học là những yếu tố quan trọng để Tạp chí tiếp tục phát huy vai trò, vị thế trong giai đoạn mới.

Đổi mới phương thức hoạt động, kiến tạo năng lực phát triển trong kỷ nguyên số

Một nội dung nhận được sự quan tâm tại Hội thảo là yêu cầu đổi mới toàn diện hoạt động của Tạp chí trước tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và xu hướng hội nhập học thuật quốc tế.

Các tham luận và ý kiến thảo luận thống nhất rằng, chuyển đổi số không đơn thuần là chuyển từ ấn phẩm in sang xuất bản điện tử, mà phải hướng tới đổi mới toàn bộ quy trình hoạt động, từ xác định chủ đề, tổ chức bài viết, tiếp nhận bản thảo, thẩm định, phản biện, biên tập, xuất bản đến phổ biến và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các công trình khoa học.

Trong đó, việc phát triển hệ sinh thái học thuật đa nền tảng, nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, chuẩn hóa quy trình công bố, ứng dụng công nghệ phù hợp, mở rộng mạng lưới cộng tác viên và nâng cao chất lượng đội ngũ biên tập viên được xác định là những yêu cầu quan trọng.

Bên cạnh đó, các ý kiến nhấn mạnh, hội nhập quốc tế phải được thực hiện trên cơ sở nâng cao chất lượng khoa học, bảo đảm chuẩn mực học thuật, đạo đức nghiên cứu và tính minh bạch trong hoạt động xuất bản. Trên cơ sở những kết quả đã đạt được trong phát triển ấn phẩm tiếng Anh, triển khai mã định danh DOI và ứng dụng hệ thống quản lý xuất bản tạp chí mã nguồn mở OJS, Tạp chí cần tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản, đẩy mạnh kết nối với cộng đồng học thuật quốc tế, qua đó nâng cao uy tín, vị thế.

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGS, TS Hoàng Anh, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị khẳng định, các tham luận và ý kiến trao đổi đã góp phần làm rõ những giá trị bền vững được hình thành, bồi đắp trong suốt 50 năm xây dựng, phát triển của hai tạp chí tiền thân và Tạp chí Lý luận chính trị. Đó là bản lĩnh chính trị, tính khoa học, sự gắn kết giữa lý luận với thực tiễn, tinh thần trách nhiệm, khả năng quy tụ trí tuệ và uy tín học thuật.

Theo PGS, TS Hoàng Anh, Tạp chí Lý luận chính trị không chỉ là nơi công bố kết quả nghiên cứu mà còn có vai trò kết nối các nhà khoa học, gắn hoạt động nghiên cứu với đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, góp phần phát hiện những vấn đề mới và cung cấp luận cứ khoa học cho công tác lãnh đạo, quản lý, hoạch định chính sách.

Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, đồng chí nhấn mạnh, đổi mới hoạt động của Tạp chí phải hướng tới kiến tạo những năng lực mới, từ năng lực thẩm định, phản biện khoa học, kết nối các nguồn lực trí tuệ đến quản trị tri thức, dữ liệu, xuất bản đa nền tảng và tạo ảnh hưởng học thuật. Đặc biệt, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cần được nhìn nhận như động lực nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, đồng thời phải bảo đảm tính chính xác, đạo đức khoa học, trách nhiệm tác giả và chất lượng công bố.

Điều quan trọng là hiện đại hóa phương thức hoạt động nhưng không làm mất đi những giá trị cốt lõi đã tạo nên bản sắc của Tạp chí; tiếp thu các chuẩn mực khoa học tiên tiến đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, giới thiệu và lan tỏa những thành tựu lý luận, thực tiễn của Việt Nam đến cộng đồng học thuật quốc tế.

Hội thảo khép lại với sự thống nhất cao về yêu cầu kế thừa, phát huy những thành tựu và giá trị truyền thống đã được vun đắp qua nửa thế kỷ, đồng thời chủ động đổi mới tư duy, nội dung và phương thức hoạt động. Những ý kiến trao đổi, đề xuất tại Hội thảo là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để Tạp chí Lý luận chính trị tiếp tục hoàn thiện định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hướng tới xây dựng một tạp chí khoa học có uy tín, bản sắc, chất lượng học thuật và sức ảnh hưởng ngày càng cao, đóng góp thiết thực vào công tác tư tưởng, lý luận của Đảng, sự phát triển của Học viện và đất nước trong kỷ nguyên mới.