Nâng cao hiệu quả quản lý thông tin đối ngoại trên báo và phát thanh, truyền hình địa phương trong bối cảnh chuyển đổi số ở Việt Nam hiện nay

PGS, TS NGUYỄN NGỌC OANH
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
ThS TRẦN VĂN ÁNH
Hội Nhà báo Việt Nam

1. Mở đầu

Thông tin đối ngoại là một bộ phận quan trọng trong công tác tuyên truyền và đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, góp phần định hướng dư luận quốc tế, nâng cao vị thế và hình ảnh quốc gia, phục vụ nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 10/4/2013 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế đã khẳng định: “Chủ động cung cấp thông tin về tình hình đất nước, chính sách đối ngoại nhằm tạo đồng thuận, tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với sự nghiệp phát triển và bảo vệ Tổ quốc” (Bộ Chính trị, 2013, tr.14)

Trong thời đại hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, thông tin đối ngoại đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, đồng thời góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Báo chí địa phương, với lợi thế am hiểu đặc thù vùng miền, đang ngày càng trở thành một lực lượng quan trọng trong công tác thông tin đối ngoại. Bài viết phân tích vai trò, thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thông tin đối ngoại trên báo và phát thanh, truyền hình địa phương trong giai đoạn hiện nay.

2. Nội dung

2.1. Vai trò của báo và phát thanh, truyền hình địa phương trong thông tin đối ngoại

Thông tin đối ngoại là một bộ phận cấu thành quan trọng của công tác tư tưởng - văn hóa, đồng thời là một phương diện của hoạt động đối ngoại quốc gia. Về mặt chính trị - pháp lý, thông tin đối ngoại được xác định là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị, trong đó báo chí giữ vai trò nòng cốt. Theo Kết luận số 16-KL/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược phát triển thông tin đối ngoại giai đoạn 2011- 2020, thông tin đối ngoại có chức năng “tuyên truyền, quảng bá hình ảnh đất nước, con người, lịch sử, văn hóa Việt Nam; cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch” (Bộ Chính trị, 2012).

Trên phương diện thể chế - chính sách, Nghị định số 72/2015/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động thông tin đối ngoại, quy định rõ thông tin đối ngoại là hoạt động thông tin, tuyên truyền đối với nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài nhằm “tăng cường hiểu biết, củng cố niềm tin và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam” (Chính phủ, 2015). Trong cấu trúc đó, báo chí, bao gồm cả báo và phát thanh, truyền hình địa phương, được xác định là một trong những lực lượng chủ lực triển khai thông tin đối ngoại.

Trong hệ thống báo chí hiện nay, cơ quan báo và phát thanh, truyền hình cấp tỉnh giữ vị trí đặc thù do gắn trực tiếp với không gian phát triển cụ thể của từng địa phương. Khác với báo chí trung ương, báo và phát thanh, truyền hình địa phương có lợi thế về khả năng phản ánh “vi mô” các quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đời sống văn hóa cộng đồng, cũng như các mô hình quản trị địa phương. Chính yếu tố “địa phương hóa nội dung” này tạo nên tính xác thực, sinh động và đa dạng của thông tin đối ngoại từ góc nhìn cơ sở. Đồng thời, báo và phát thanh, truyền hình địa phương thực hiện hai chức năng song hành: (1) truyền tải đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước tới công chúng quốc tế và kiều bào; (2) quảng bá hình ảnh địa phương như một chủ thể phát triển trong tổng thể hình ảnh quốc gia. Đây là định hướng trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng: “Đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền đối ngoại, bảo hộ công dân, triển khai toàn diện và mạnh mẽ hơn công tác người Việt Nam ở nước ngoài” (ĐCSVN, 2021, tr.70).

Trong bối cảnh chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, báo và phát thanh, truyền hình địa phương đang mở rộng đáng kể năng lực thông tin đối ngoại. Về mặt công nghệ truyền thông, các nền tảng số cho phép thông tin vượt qua giới hạn không gian, thời gian, tiếp cận trực tiếp công chúng toàn cầu. Việc tích hợp các hình thức truyền thông đa phương tiện (multimedia), dữ liệu trực quan (data visualization), nội dung song ngữ hoặc đa ngữ đã nâng cao đáng kể hiệu quả truyền tải thông tin đối ngoại.

Đặc biệt, theo Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc, báo chí Việt Nam, bao gồm cả báo chí địa phương, cần “phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đa phương tiện”, đồng thời “tăng cường năng lực thông tin đối ngoại” (Chính phủ, 2025). Đây là cơ sở chính sách quan trọng thúc đẩy báo và phát thanh, truyền hình địa phương tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái thông tin đối ngoại quốc gia.

Trên thực tiễn, báo và phát thanh, truyền hình địa phương ngày càng đảm nhiệm nhiều chức năng trong thông tin đối ngoại, bao gồm: quảng bá hình ảnh địa phương (điểm đến đầu tư, du lịch, văn hóa) góp phần xây dựng thương hiệu địa phương trong cạnh tranh toàn cầu; tham gia đấu tranh, phản bác các luận điệu sai trái liên quan đến chủ quyền, nhân quyền và các vấn đề nhạy cảm; tăng cường kết nối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Tuy nhiên, giữa yêu cầu chính sách và năng lực thực thi của báo chí địa phương vẫn tồn tại khoảng cách nhất định, thể hiện ở hạn chế về nguồn lực, trình độ công nghệ, năng lực sản xuất nội dung đa ngữ và chiến lược truyền thông quốc tế.

Trên cả ba phương diện pháp lý, chính sách và thực tiễn, báo và phát thanh, truyền hình địa phương cấp tỉnh đang ngày càng trở thành một chủ thể quan trọng trong hệ thống thông tin đối ngoại của Việt Nam. Vai trò này không chỉ dừng lại ở việc truyền tải thông tin, mà còn góp phần định hình nhận thức quốc tế về Việt Nam từ cấp độ địa phương, qua đó hỗ trợ triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Đảng và Nhà nước.

2.2. Thực trạng quản lý thông tin đối ngoại trên báo và phát thanh, truyền hình địa phương

Báo và phát thanh, truyền hình địa phương đã trở thành một kênh truyền thông quan trọng trong việc cung cấp thông tin đối ngoại. Sau sáp nhập, các cơ quan báo và phát thanh, truyền hình đã mở rộng hoạt động của mình trên mạng và tạo ra các phiên bản trực tuyến đa phương tiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của công chúng. Bên cạnh đó, báo và phát thanh, truyền hình địa phương đã đa dạng hóa nội dung và hình thức thông tin đối ngoại, không chỉ tập trung vào tin tức mà còn bao gồm cả nội dung phân tích, bình luận, ý kiến và các hình thức truyền thông tương tác khác như video, podcast và các nền tảng mạng xã hội. Do tính tương tác cao hơn so với báo truyền thống, báo và phát thanh, truyền hình địa phương cho phép người đọc tham gia bình luận, chia sẻ ý kiến và gửi phản hồi trực tiếp. Điều này tạo ra một môi trường trao đổi thông tin đa chiều và tương tác giữa người viết bài và độc giả.

Bối cảnh chuyển đổi số và môi trường trực tuyến đặt ra những thách thức mới trong việc quản lý thông tin đối ngoại, đó là tin giả, tin sai sự thật tại địa phương. Tin tức giả mạo và thông tin sai lệch có thể lan truyền nhanh chóng và gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự tin tưởng của công chúng. Việc xác minh và kiểm tra thông tin trở nên càng quan trọng hơn để đảm bảo chất lượng thông tin.

Về nội dung, các cơ quan báo và phát thanh, truyền hình địa phương đều chú trọng tuyên truyền những thành tựu của Việt Nam trong hội nhập quốc tế; các hoạt động đối ngoại cấp cao của Việt Nam, tuyên truyền bảo vệ chủ quyền biên giới lãnh thổ, biển đảo... Công tác phân vai, phân nhiệm trong thông tin đối ngoại ngày càng được chuyên nghiệp hóa với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương và một số tổ chức chính trị - xã hội.

Thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 101/KH-UBND về tổ chức hoạt động thông tin đối ngoại năm 2023, theo đó, “Tuyên truyền để bạn bè quốc tế hiểu rõ, hiểu đúng về tình hình Việt Nam, nhất là những vấn đề liên quan đến xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế, đối ngoại, bảo vệ môi trường, du lịch...; duy trì môi trường hòa bình, ổn định phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô, đất nước” (Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nôi, 2023). Các cơ quan báo chí thành phố và các cơ quan tổ chức có nhiệm vụ tuyên truyền để bạn bè quốc tế hiểu rõ, hiểu đúng về tình hình Việt Nam, nhất là những vấn đề liên quan đến xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế, đối ngoại, bảo vệ môi trường, du lịch...; duy trì môi trường hòa bình, ổn định phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô, đất nước. Tiếp tục khẳng định Việt Nam, trong đó thành phố Hà Nội là điểm đến an toàn, hấp dẫn về đầu tư, thương mại, văn hóa, du lịch...; tạo bước đột phá mở hướng truyền thông quảng bá hình ảnh Thủ đô, đất nước ra nước ngoài theo hướng phát huy hơn nữa vai trò của địa phương, lấy địa phương làm “hạt nhân”, “nền tảng" để xây dựng hình ảnh quốc gia…

Nhiều cơ quan báo và phát thanh, truyền hình địa phương đã có các chuyên mục đối ngoại hoặc chuyên mục liên quan như “Hợp tác quốc tế”, “Giao lưu quốc tế”, “Đối ngoại nhân dân” trên các phiên bản báo in, báo mạng điện tử và cổng thông tin điện tử của tỉnh, thành phố, đưa tin kịp thời các hoạt động đối ngoại cấp địa phương: tiếp nhận đoàn ngoại giao, xúc tiến đầu tư, hội nghị hợp tác quốc tế, lễ hội văn hóa truyền thống có yếu tố nước ngoài...Một số cơ quan báo và phát thanh, truyền hình địa phương chủ động phát hành song ngữ (Việt - Anh, Việt - Trung), tổ chức diễn đàn văn hóa, sự kiện truyền thông kết nối với kiều bào và cộng đồng quốc tế, nhiều báo và phát thanh, truyền hình địa phương bước đầu áp dụng kỹ thuật truyền thông số, như livestream, đồ họa tương tác, mạng xã hội.

Tại Quảng Ninh, tỉnh đã chủ động đổi mới trong chỉ đạo triển khai các hoạt động thông tin đối ngoại theo hướng đồng bộ, toàn diện, nâng tầm vị thế của tỉnh trên các diễn đàn hợp tác song phương, đa phương, thu hút nguồn nhân lực trong và ngoài nước để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, giữ vững quốc phòng - an ninh.

Tại tỉnh Thanh Hóa, Cơ quan báo và phát thanh, truyền hình có nhiệm vụ đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá về truyền thống lịch sử, văn hóa, con người xứ Thanh; quảng bá về tiềm năng, thế mạnh và các thành tựu của tỉnh trong phát triển kinh tế - xã hội và môi trường đầu tư ổn định, an toàn với các cơ chế chính sách đặc thù của tỉnh để thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển kinh tế xã hội đến cộng đồng quốc tế; thông tin tình hình trong nước và quốc tế đến nhân dân các dân tộc trong tỉnh. Sản xuất, đăng, phát các chương trình, ấn phẩm tuyên truyền, thông tin đối ngoại, truyên truyền biển đảo; đặt hàng tuyên truyền, quảng bá hình ảnh tỉnh Thanh Hóa trên các kênh truyền thông đối ngoại của trung ương, chú trọng các sản phẩm truyền thông bằng tiếng nước ngoài; tăng cường phối hợp với Cục Thông tin đối ngoại quảng bá hình ảnh địa phương trên cổng Vietnam.vn.

Tại tỉnh Gia Lai, từ ngày 01/7 đến 31/12/2025, Báo và Phát thanh - truyền hình Gia Lai đã xuất bản 201 kỳ báo in, phát hành 1.379.289 bản; báo ảnh 30 kỳ, phát hành 70.800 bản; thực hiện trên 2.880 giờ phát thanh; thực hiện trên 3.060 giờ phát sóng truyền hình. Kênh truyền hình GTV chuẩn HD được phát sóng trên vệ tinh Vinasat-2; hạ tầng truyền dẫn kỹ thuật số mặt đất của VTV và SDTV; đồng thời phát trực tuyến trên website “gialaitv.vn” và trên các hệ thống truyền dẫn khác. Năm 2025, Báo điện tử xuất bản 36.220 tin, bài, clip với gần 50,6 triệu lượt truy cập; Fanpage Báo Gia Lai điện tử gần 84.000 lượt theo dõi; Youtube Báo Gia Lai gần 6.000 lượt theo dõi; Zalo Official Báo và Phát thanh - truyền hình Gia Lai hơn 20.600 lượt quan tâm (Trần Dung, 27/01/2026). Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã xây dựng phim tài liệu “Gia Lai - 90 năm hình thành và phát triển”; tham gia phối hợp thực hiện phim “Gia Lai-Khát vọng phát triển” trong loạt phim tài liệu “Khát vọng phát triển” phát sóng Báo và Phát thanh truyền hình tỉnh và kênh VTV1 (VTV1, 22/5/2022). Các hoạt động trên góp phần mạnh mẽ vào công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại của tỉnh.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố xác định mục tiêu ngoại giao kinh tế là trọng tâm nhằm thu hút, huy động các nguồn lực bên ngoài phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố theo Nghị quyết 31 của Bộ Chính trị. Trong đó: “Tầm nhìn đến năm 2045: Thành phố Hồ Chí Minh phát triển ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của châu Á; là điểm đến hấp dẫn toàn cầu; kinh tế, văn hóa phát triển đặc sắc, người dân có chất lượng cuộc sống cao; là hạt nhân của vùng Thành phố Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam Bộ, cực tăng trưởng của cả nước; nơi thu hút các định chế tài chính và tập đoàn kinh tế quốc tế.” (Bộ Chính trị, 2022). Từ đó, thành phố xây dựng chiến lược đối ngoại và đề án phát triển hình ảnh, thương hiệu Thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, qua đó tập trung làm tốt công tác quảng bá hình ảnh của thành phố với bạn bè quốc tế, nâng tầm vị thế quốc tế của thành phố. Báo Sài Gòn Giải phóng là cơ quan ngôn luận của Thành ủy, có tầm ảnh hưởng lớn trong việc thông tin về các hoạt động đối ngoại của thành phố, cũng như phản ánh đời sống kinh tế - xã hội sôi động của miền Nam.

Tại tỉnh Đồng Tháp, Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Đồng Tháp đã tập trung giới thiệu, lan tỏa mạnh mẽ đến cộng đồng quốc tế các giá trị về lịch sử, văn hóa, thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; tuyên truyền, giới thiệu, vinh danh người Đồng Tháp, doanh nhân tiêu biểu, “Công dân tiêu biểu Đất Sen hồng”, “Công dân danh dự Đất Sen hồng” có nhiều đóng góp cho sự phát triển của tỉnh...

Những số liệu thực tế trên cho thấy, các cơ quan báo chí địa phương đã sử dụng các sản phầm báo mạng điện tử đều là lực lượng báo chí đối ngoại chủ lực của các địa phương, có lượng truy cập lớn và uy tín cao, qua đó bảo đảm dữ liệu nghiên cứu phản ánh tương đối khách quan, toàn diện thực trạng thông tin đối ngoại trên địa bàn và luôn bám sát thực trạng tại các địa phương.

Về tính đa dạng, mỗi báo có thế mạnh riêng, phản ánh đặc thù vùng miền: Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội tập trung vào hoạt động đối ngoại của Thủ đô; Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa chú trọng du lịch và kinh tế biển; Báo và Phát thanh truyền hình thành phố Hồ Chí Minh nổi bật trong phản ánh đời sống kinh tế - xã hội khu vực phía Nam. Sự khác biệt này giúp cho công tác thông tin đối ngoại tiếp cận được nhiều đối tượng và có góc nhìn đa chiều.

Nhìn chung, trong bối cảnh chuyển đổi số, công tác thông tin đối ngoại trên báo và phát thanh, truyền hình địa phương vẫn còn những hạn chế nhất định. Bên cạnh kết quả tích cực nhiều tờ báo địa phương còn những hạn chế về nội dung còn tồn tại, cụ thể như nội dung thông tin đối ngoại còn nghèo nàn, hình thức đơn điệu, chủ yếu là đưa tin sự kiện, thiếu bài viết phân tích, đối thoại, phóng sự chuyên sâu, thiếu đội ngũ chuyên trách về thông tin đối ngoại: phóng viên thường kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ đối ngoại hoặc truyền thông quốc tế, chưa có chiến lược nội dung rõ ràng, thiếu định hướng dài hạn để xây dựng thương hiệu địa phương ra quốc tế thông qua truyền thông, ứng dụng chuyển đổi số còn chậm: nhiều địa phương chưa có nền tảng kỹ thuật đủ mạnh để xuất bản nội dung đa ngôn ngữ, truyền thông đa nền tảng, thiếu phối hợp liên ngành giữa báo chí, sở ngành, ban đối ngoại, đơn vị văn hóa, ngoại giao nhân dân trong sản xuất và kiểm duyệt nội dung. Nội dung thông tin còn dàn trải, thiếu chiều sâu, chủ yếu tập trung vào tin ngoại giao - chính trị; thông tin về kinh tế, văn hóa, xã hội chiếm tỷ lệ thấp. Hình thức thể hiện còn đơn điệu, thiếu các sản phẩm báo chí hiện đại; đội ngũ làm báo đối ngoại còn mỏng, phần lớn kiêm nhiệm, hạn chế về kinh nghiệm và ngoại ngữ.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, việc tăng cường quản lý và nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại trên báo và phát thanh, truyền hình địa phương là yêu cầu tất yếu. Được tổ chức và quản lý tốt, báo và phát thanh, truyền hình địa phương sẽ trở thành lực lượng quan trọng trong quảng bá hình ảnh đất nước, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

2.3. Quan điểm chỉ đạo của Đảng về quản lý thông tin đối ngoại trên báo chí

Những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập đã tạo nền tảng vững chắc và đà phát triển cho đất nước. Nhìn lại 40 năm đổi, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn và quan trọng, đã hội nhập sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực từ ngoại giao cho đến kinh tế, thương mại, đầu tư; văn hóa, giáo dục, khoa học kỹ thuật, du lịch, thể thao, quốc phòng, an ninh, chính trị. Đến nay, Việt Nam đã có quan hệ chính thức với 189/193 quốc gia và vùng lãnh thổ (trong đó có 4 đối tác chiến lược toàn diện, 17 đối tác chiến lược, 13 đối tác toàn diện). Cùng đó, Việt Nam có quan hệ thương mại với 224 đối tác và quan hệ hợp tác với hơn 300 tổ chức quốc tế; đã ký hơn 90 hiệp định thương mại song phương, gần 60 hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư (Đức Duy, 2023). Bên cạnh đó, với cộng đồng 54 dân tộc anh em, Việt Nam có một nền văn hóa hết sức phong phú, đa dạng và giàu bản sắc. Đây là nền tảng quan trọng để đất nước ta phát triển và hội nhập cùng thế giới.

Đại hội XIV của Đảng đề ra yêu cầu trong kỷ nguyên mới, báo chí, xuất bản, truyền thông cần bảo đảm tính cách mạng, chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, phục vụ đất nước và nhân dân, nỗ lực để tiên phong trong định hướng, cầu nối phản ánh và thúc đẩy hành động, công cụ giám sát hữu hiệu để bảo đảm quá trình chuyển đổi tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển, góp phần xây dựng, thực hiện và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng,

Trên cơ sở đó, Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hiệu quả công tác thông tin đối ngoại” (ĐCSVN, 2026, tr.119).

Trong Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến 2025, Thủ tướng Chính phủ đã khẳng định quan điểm: “Phát triển báo chí phù hợp với xu thế phát triển khoa học công nghệ và thông tin, truyền thông thế giới. Kết hợp chặt chẽ các loại hình báo chí đồng thời phát huy lợi thế của các phương tiện, dịch vụ thông tin Internet nhằm chủ động cung cấp thông tin chính thống, có định hướng, tăng diện bao phủ trong nước và quốc tế; hạn chế ảnh hưởng tiêu cực và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin mạng” (Thủ tướng Chính phủ, 2019). Như vậy, thông tin đối ngoại trên báo và phát thanh truyền hình địa phương cần phải được quan tâm mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới, để có nhiều nguồn thông tin, có định hướng được chuyển tải đến độc giả trong nước và nước ngoài.

2.4. Kiến nghị, giải pháp tăng cường quản lý thông tin đối ngoại của báo và phát thanh, truyền hình địa phương

Để báo và phát thanh truyền hình địa phương phát huy vai trò thông tin đối ngoại, góp phần phát triển kinh tế, du lịch, quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút đầu tư nước ngoài, bài viết đề xuất một số kiến nghị, giải pháp quản lý sau đây:

Thứ nhất, sắp xếp tổ chức, kiện toàn nhân sự ban chỉ đạo công tác thông tin đối ngoại tỉnh, thành phố

Cùng với việc sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, các địa phương cần tập trung sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, nhân sự Ban Chỉ đạo công tác thông tin đối ngoại tỉnh, thành phố nhằm phát huy vai trò chủ thể quản lý thông tin đối ngoại trên địa bàn; trong đó, chú trọng đến báo và phát thanh truyền hình địa phương, đặc biệt là phiên bản báo mạng điện tử, coi đây là kênh thông tin quan trọng phục vụ công tác đối ngoại. Các chủ thể này thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ tham mưu, triển khai chính sách, quy định, hướng dẫn thông tin đối ngoại theo định hướng của Chính phủ. Cơ quan báo và phát thanh truyền hình địa phương cần không ngừng đổi mới nội dung, phương thức quản lý phiên bản điện tử

Thứ hai, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ nhà báo về kiến thức thông tin, truyền thông đối ngoại

Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ nhà báo về thông tin, truyền thông đối ngoại để nắm vững đường lối chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đối ngoại và thông tin đối ngoại. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng tác nghiệp trên môi trường số, trong đó chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ làm báo và phát thanh truyền hình địa phương theo hướng tập trung vào kiến thức, kỹ năng tích hợp, tăng cường phóng sự, bình luận, phân tích chính sách đối ngoại và tác động của các vấn đề quốc tế đến Việt Nam; đồng thời đẩy mạnh các chuyên mục về biên giới, lãnh thổ, biển đảo, dân chủ, nhân quyền, môi trường và phát triển bền vững gắn với đặc thù của địa phương.

Bên cạnh đó, cần tập trung đào tạo, bồi dưỡng về tính đa dạng hóa hình thức thể hiện của tác phẩm báo chí, vận dụng các nền tảng truyền thông số và mạng xã hội để mở rộng phạm vi tiếp cận, tăng tính tương tác với công chúng quốc tế. Việc vận dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và phân phối nội dung tác phẩm báo chí.

Thứ ba, huy động nguồn lực phục vụ hoạt động báo và phát thanh, truyền hình địa phương về thông tin đối ngoại

Các địa phương cần đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật phục vụ quản lý thông tin đối ngoại của báo và phát thanh, truyền hình địa phương, bao gồm hệ thống máy chủ, lưu trữ dữ liệu, công cụ phân tích và bảo mật.

Quản lý thông tin đối ngoại trên mạng đòi hỏi sự tham gia của các bên liên quan. Tăng cường hợp tác với các tổ chức, đối tác quốc tế, đại sứ quán và cơ quan truyền thông sẽ giúp bổ sung nguồn lực, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm. Các tổ chức quốc tế như đại sứ quán, lãnh sự quán và tổ chức phi chính phủ có vai trò cung cấp thông tin, hỗ trợ chuyên môn và thúc đẩy giao lưu quốc tế. Huy động có chọn lọc cộng đồng mạng và người dùng trở thành lực lượng quan trọng, tham gia đóng góp ý kiến, phản hồi và lan tỏa thông tin đối ngoại.

Đồng thời, cần mở rộng hợp tác với các đối tác truyền thông nhằm chia sẻ nguồn tin, kinh nghiệm và góc nhìn đa dạng gắn với quy trình kiểm tra, xác minh nghiêm ngặt thông tin đối ngoại. Quản lý thông tin đối ngoại trên báo và phát thanh, truyền hình địa phương trong bối cảnh chuyển đổi số đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể quản lý, cơ quan báo chí, tổ chức quốc tế và cộng đồng người dung.

Thứ tư, tăng cường vai trò cơ quan quản lý nhà nước về báo chí và thông tin đối ngoại ở trung ương và địa phương

Cần phối hợp thống nhất chỉ đạo các cơ quan quan quản lý nhà nước về Báo chí và Thông tin đối ngoại ở trung ương và địa phương. Theo đó, cầm xây dựng nguồn thông tin đối ngoại, xây dựng các hệ thống trang tin, trang mạng xã hội chính thức, có khả năng cung cấp nguồn thông tin đối ngoại chính thống; đấu tranh, phản bác luận điệu thù địch, chống phá sự nghiệp cách mạng của Đảng ta, xuyên tạc đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng, bảo đảm lợi ích quốc gia dân tộc trên cơ sở Hiến chương Liên hợp quốc, luật pháp quốc tế và nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi giữa các quốc gia, dân tộc trên thế giới.

Các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí và thông tin đối ngoại cần rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thông tin đối ngoại, từ đó thống nhất ban hành các quy định về phân định, phân cấp, phân quyền, trách nhiệm giữa các cơ quản quản lý ở trung ương, đia phương. Từ đó, xây dựng và phê duyệt các đề án, kế hoạch hành động về công tác thông tin đối ngoại mang tính tổng thể, chiến lược, phù hợp với đặc trưng của từng địa phương.

Cần hình thành cơ chế chính sách đặt hàng đặc thù về thông tin đối ngoại như hỗ trợ báo chí, thuê chuyên gia nước ngoài dịch và biên tập tiếng nước ngoài các tin, bài thông tin đối ngoại; có cơ chế thu hút và đãi ngộ nhân tài, người có năng lực tham gia công tác thông tin đối ngoại; thường xuyên tập huấn, bồi dưỡng, tạo điều kiện thuận lợi về tài chính, cơ sở vật chất, môi trường công tác, hợp tác quốc tế về đào tạo, bồi dưỡng để đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên báo và phát thanh, truyền hình địa phương phát huy tốt năng lực của mình.

Các cơ quan chủ quản của báo và phát thanh, truyền hình địa phương cần xác định thông tin đối ngoại là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Từ đó, củng cố tăng cường vai trò trò ban chỉ đạo công tác thông tin đối ngoại, từ đó chỉ đạo đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền đối ngoại của địa phương.

3. Kết luận

Trong bối cảnh chuyển đổi số và bùng nổ thông tin, các cơ quan báo chí cần phát huy vai trò thông tin đối ngoại, góp phần xây dựng Đảng, Nhà nước, phản bác và loại trừ thông tin xấu độc của các thế lực thù địch trên không gian mạng. Những nhiệm vụ này yêu cầu đổi mới toàn diện đối với cơ quan báo và phát thanh, truyền hình địa phương. Do đó, các cơ quan này cần phải nhanh chóng thực hiện chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị, điều hành và tác nghiệp. Các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí và thông tin đối ngoại ở trung ương và địa phương cần thống nhất chỉ đạo, định hướng, đổi mới nội dung, phương thức thông tin đối ngoại, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, quản lý để đưa công tác thông tin đối ngoại phát triển lên một tầm cao mới.

Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “đối ngoại là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị, của tất cả các cấp từ Trung ương đến địa phương, dưới sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối của Đảng và sự quản lý thống nhất của Nhà nước” (Tô Lâm, 2026). Điều này cho thấy, đường lối đối ngoại nhất quán của Việt Nam tiếp tục được khẳng định trong giai đoạn phát triển mới; trong đó, công tác thông tin đối ngoại cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa, trong đó có vai trò của báo và phát thanh, truyền hình địa phương.

Ngày nhận bài: 26/5/2026; Ngày bình duyệt: 15/6/2026; Ngày duyệt đăng: 22/6/2026.

Email tác giả: ngocoanhhvbc@gmail.com

Tài liệu tham khảo:

Bộ Chính trị (2013). Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 10/4/2013 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế.

Bộ Chính trị (2012). Kết luận số 16-KL/TW, ngày 14/02/2012 của Bộ Chính trị (khóa XI) về chiến lược phát triển thông tin đối ngoại giai đoạn 2010-2020.

Bộ Chính trị (2022). Nghị quyết số 31-NQ/TW ngày 30/12/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Chính phủ (2015). Nghị định số 72/2015/NĐ-CP ngày 7/9/2015 của Chính phủ về quản lý hoạt động thông tin đối ngoại.

Chính phủ (2025). Quyết định số 362/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025.

ĐCSVN (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng (Tập 1). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

ĐCSVN (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập 1). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

Đức Duy (02/8/2023). Các FTA giúp hàng Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. https://ttdn.vn.

Tô Lâm (11/06/2026). Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác đối ngoại, ngoại giao trong giai đoạn mới. https://baochinhphu.vn.

Trần Dung (27/01/2026). Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức thông tin, tuyên truyền. Gia Lai Online. https://vtv.vn.

Thủ tướng Chính phủ (2019). Quyết định số 362/QĐ-TTg ngày 03/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025.

Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội (2023). Kế hoạch số 101/KH-UBND về tổ chức hoạt động thông tin đối ngoại năm 2023.

VTV1 (22/5/2022). Phim tài liệu: Gia Lai - 90 năm hình thành và phát triển. Thời báo VTV.