Xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng theo tinh thần Nghị quyết số 80 - NQ/TW của Bộ Chính trị - Động lực xây dựng Quân đội trong kỷ nguyên mới

TS NGUYỄN HỒNG CHINH
Trường Sĩ quan Lục quân 2
ThS CAO THỊ BÍCH HƯỜNG
Trường Sĩ quan Lục quân 2

1. Mở đầu

Văn hóa quân nhân cách mạng là một bộ phận cấu thành văn hóa quân sự Việt Nam, là một yếu tố quan trọng, là động lực nội sinh tạo nên chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội. Vì vậy, để xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong kỷ nguyên mới đòi hỏi phải nghiên cứu, quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng, trực tiếp là Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam vào xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng.

Văn hóa quân nhân cách mạng là hệ giá trị, chuẩn mực và phương thức ứng xử được hình thành trên nền tảng bản chất giai cấp công nhân, truyền thống dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh và đặc thù hoạt động quân sự; được quân nhân tiếp nhận, thực hành trong thực hiện nhiệm vụ, quan hệ với tổ chức, quan hệ đồng chí đồng đội, quan hệ quân - dân và đời sống xã hội.

2. Nội dung

2.1. Vai trò của văn hóa quân nhân cách mạng đối với sự nghiệp xây dựng quân đội trong kỷ nguyên mới

Văn hóa quân nhân cách mạng quyết định sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội. Văn hóa quân nhân cách mạng là yếu tố tạo thành chất lượng người quân nhân cách mạng, trực tiếp tạo nên sức mạnh chính trị - tinh thần của quân đội. V.I.Lênin đã khẳng định: “Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tùy thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường” (V.I.Lênin, 2005, tr.147). Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, yếu tố chính trị- tinh thần được kết tinh trong văn hóa quân nhân cách mạng, là sự thống nhất giữa phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức, phẩm chất nghề nghiệp quân sự với năng lực công tác, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp, tác phong công tác trong lĩnh vực quân sự.

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đề quốc Mỹ mặc dù kẻ thù có vũ khí, trang bị, phương tiện quân sự tối tân, hiện đại, trong khi vũ khí, trang bị của quân đội ta còn còn nhiều hạn chế, thiếu thốn, song nhờ có sức mạnh chính trị- tinh thần nên quân đội và nhân dân ta đã đánh thắng các quân đội nhà nghề của những đế quốc sừng sỏ. Hiện nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ đã làm xuất hiện các cuộc chiến tranh sử dụng vũ khí công nghệ cao, nhưng yếu tố con người không hề giảm đi mà còn tăng lên, vẫn giữ vai trò quyết định thắng lợi trên chiến trường. Vì vậy, văn hóa quân nhân cách mạng vẫn là yếu tố trực tiếp quyết định đến chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội.

Văn hóa quân nhân cách mạng là động lực nội sinh thúc đẩy sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Muốn xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, trước hết phải nâng cao chất lượng người quân nhân cách mạng, trong đó có văn hóa quân nhân cách mạng. Trong các nghị quyết, chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa luôn lấy nhân tố con người là trung tâm, là mục tiêu phấn đấu. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định: “Đề cao vai trò con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực quan trọng nhất của sự phát triển bền vững” (Bộ Chính trị, 2026), đây là cơ sở quan trọng để xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới.

Hiện nay, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, sự chống phá quyết liệt của các thể lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận, văn hóa, sự tác động từ mặt trái kinh tế thị trường, các tiêu cực xã hội, đặc biệt là tệ tham nhũng, lãng phí, sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên… càng đòi hỏi phải xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng, để người quân nhân có đầy đủ phẩm chất, năng lực, trình độ trí tuệ, bản lĩnh, ý chí quyết tâm chiến đấu. Vì vậy, văn hóa quân nhân cách mạng là nguồn lực nội sinh, là động lực quan trọng trong quá trình xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp, trình độ sẵn sàng chiến đấu và sức mạnh chiến đấu của Quân đội ta trong kỷ nguyên mới.

Văn hóa quân nhân cách mạng là nền tảng củng cố “thế trận lòng dân” vững chắc. Xây dựng “thế trận lòng dân” trong sư nghiệp bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, của cả hệ thống chính trị, trong đó Quân đội có vai trò đặc biệt quan trọng. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Quân đội ta là quân đội nhân dân, do dân đẻ ra, vì dân mà chiến đấu” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.264), điều đó cho thấy mối quan hệ quân - dân không chỉ là truyền thống mà còn là quy luật tồn tại, phát triển của quân đội. Văn hóa quân nhân cách mạng được biểu hiện trực tiếp qua thái độ, hành vi ứng xử, giải quyết mối quan hệ với nhân dân, qua đó xây dựng, củng cố mối quan hệ máu thịt giữa Quân đội với nhân dân, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Thực tế đã khẳng định, thông qua các hoạt động dân vận, phòng, chống thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, nhất là trong đợt phòng, chống dịch bệnh COVID-19, tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo, xây dựng cơ sở chính trị địa phương vững mạnh… Quân đội không chỉ thực hiện chức năng, nhiệm vụ mà còn lan tỏa sâu rộng giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng nhân dân. Chính những hành động cụ thể, thiết thực đó đã củng cố lòng tin của nhân dân đối với Quân đội, củng cố mối quan hệ quân - dân, trực tiếp góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Văn hóa quân nhân cách mạng góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Hiện nay, các thế lực thù địch đang chống phá quyết liệt trên mặt trận, tư tưởng - văn hóa nhằm phủ nhận mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phủ nhận thành quả cách mạng qua các cuộc kháng chiến và công cuộc đổi mới, đòi “phi chính trị hóa” Quân đội và lực lượng vũ trang nhân dân. Vì vậy, văn hóa quân nhân cách mạng có vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ bảo đảm cho người quân nhân có khả năng “miễn dịch” trước sự chống phá của các thế lực thù địch mà còn tạo khả năng tham gia vào đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.

2.2. Thực trạng xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng hiện nay

Nhận thức sâu sắc vai trò của văn hóa quân nhân cách mạng trong sự nghiệp cách mạng, sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của Quân đội, trong những năm qua Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục chính trị, cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì, cơ quan chức năng, các tổ chức, lực lượng trong Quân đội đã đặc biệt quan tâm xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng và đạt được những thành công rất quan trọng.

Nhìn chung, nhận thức của cấp ủy, tổ chức đảng, các tổ chức, các lực lượng trong Quân đội về vai trò của văn hóa quân nhân đã có chuyển biến tích cực, từ chỗ coi là nội dung “phụ trợ” sang xác định là nền tảng tinh thần quan trọng trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Quân ủy Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 847-NQ/QUTW về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong thời kỳ mới, qua đó giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được phát huy, tỏa sáng trong thực tiễn, thể hiện rõ qua tinh thần vượt khó, ý thức kỷ luật, đoàn kết, trách nhiệm trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và công tác dân vận. Việc quán triệt, triển khai các nghị quyết, chỉ thị, đề án về văn hóa được tiến hành nghiêm túc, từng bước gắn xây dựng văn hóa với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, góp phần quan trọng vào xây dựng Quân đội vững mạnh toàn diện “Mẫu mực tiêu biểu”, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu.

Bên cạnh những thành công đã đạt dược, trong xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở các đơn vị quân đội còn những hạn chế nhất định. Nhận thức về vai trò của văn hóa quân nhân cách mạng ở một số cơ quan, đơn vị, cán bộ, chiến sĩ chưa thật đầy đủ và sâu sắc, chất lượng của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ chưa cao, còn biểu hiện vi phạm kỷ luật quân đội. Trong xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng vẫn còn biểu hiện hình thức, chưa chú trọng đúng mức đến yếu tố cốt lõi là xây dựng con người. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo có lúc, có nơi còn thiếu chiều sâu, việc cụ thể hóa nghị quyết còn chung chung, chưa sát thực tiễn. Nội dung, biện pháp xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng còn chậm đổi mới, còn nặng về truyền thụ một chiều, thiếu tính tương tác, chưa tận dụng hiệu quả công nghệ số, từ đó làm hạn chế đến chất lượng.

2.3. Tiêu chí xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới

Từ thực trạng và yêu cầu trong thời kỳ mới đòi hỏi phải nghiên cứu, quán triệt, cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị thành các tiêu chí xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới sát thực tiễn quân đội. Quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết 80 khẳng định: “phát huy truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần tự chủ, tự cường dân tộc, đề cao đạo đức, tài năng, sức sáng tạo và khát vọng cống hiến” (Bộ Chính trị, 2026). Theo đó, trong điều kiện hiện nay, việc xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng không thể dừng lại ở những chuẩn mực chung mà cần được cụ thể hóa thành các tiêu chí rõ ràng, có khả năng đo lường, đánh giá và tổ chức thực hiện. Để xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới cần dựa trên các tiêu chí cụ thể sau đây.

Một là, tiêu chí về bản lĩnh chính trị và lý tưởng chiến đấu

Bản lĩnh chính trị, lý tưởng chiến đấu là phẩm chất tiêu biểu trong phẩm chất chính trị của người quân nhân cách mạng, chi phối đến nhận thức, hành vi, ứng xử văn hóa của người quân nhân, trong giải quyết các mối quan hệ văn hóa trong nội bộ quân đội cũng như với các tổ chức trong hệ thống chính trị và nhân dân, trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ. Theo tiêu chí này, đòi hỏi phải xây dựng cho mỗi quân nhân có bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng trước trước diễn biến phức tạp của tình hình quốc tế và khu vực, tình hình mọi mặt của đất nước, mọi thử thách, khó khăn, của hoạt động quân sự, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, lý tưởng chiến đấu của Quân đội, bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, bảo vệ Đảng, Nhà nước, bảo vệ nhân dân.

Hai là, tiêu chí về đạo đức, kỷ luật và trách nhiệm quân nhân

Cở sở lý luận, chính trị của đạo đức quân nhân cách mạng là quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về văn hóa, văn hóa trong quân đội cách mạng, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên, người quân nhân; quan điểm của Đảng ta về chuẩn mực đạo đức của người cán bộ, đảng viên, người quân nhân. Theo tiêu chí này đòi hỏi xây dựng đạo đức của người quân nhân cách mạng phải bảo đảm mỗi quân nhân đáp ứng chuẩn mực đạo đức cách mạng của Đảng: cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư, khiêm tốn, giản dị, trung thực, có lối sống trong sáng, lành mạnh, không quan liêu, hách dịch, không tham ô, tham nhũng, không quân phiệt, xúc phạm đến nhân phẩm của bộ đội. Luôn ghép mình vào tổ chức, chấp hành nghiêm kỷ luật đảng, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của Quân đội, điều lệnh, điều lệ của Quân đội, quy định của đơn vị, kỷ luật dân vận, giải quyết hài hòa mối quan hệ trong tổ chức đảng, đơn vị, trong tổ chức quần chúng và với nhân dân.

Ba là, tiêu chí về năng lực chuyên môn, sáng tạo và khả năng thích ứng với hoạt động quân sự, môi trường văn hóa quân sự

Văn hóa quân nhân cách mạng được hình thành và phát triển dựa trên nhiều yếu tố, trong đó năng lực chuyên môn, năng lực hoạt động thực tiễn và khả năng thích ứng với sự biến động của tình hình, hoàn cảnh cụ thể, gắn hoạt động quân sự và môi trường văn hóa quân sự có vai trò đặc biệt quan trọng. Theo đó, xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng theo tiêu chí này đòi hỏi phải bảo đảm cho mỗi quân nhân có kiến thức khá toàn diện về lĩnh vực quân sự, quốc phòng gắn với đặc điểm, điều kiện của các quân, binh chủng, các lực lượng. Có năng lực đổi mới sáng tạo, năng lực công tác tốt, đáp ứng yêu cầu cương vị, chức trách, nhiệm vụ của mỗi quân nhân. Có khả năng thích ứng với môi trường hoạt động quân sự trong thời bình và thời chiến, trong các tình huống khó khăn, gian khổ, ác liệt, những thử thách, áp lực lớn về tâm lý và thể lực để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, trong mọi điều kiện và hoàn cảnh.

Bốn là, tiêu chí về văn hóa giao tiếp, ứng xử và quan hệ quân - dân

Trình độ văn hóa quân nhân cách mạng được thể hiện thông qua cuộc sống với hệ thống hành vi giao tiếp, ứng xử trong đơn vị, trong tổ chức và trong môi trường xã hội theo đúng chuẩn mực đạo đức quân nhân. Theo tiêu chí này xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới phải bảo đảm cho mọi quân nhân giải quyết hài hòa, đúng đắn các mối quan hệ giữa lãnh đạo, chỉ huy, và phục tùng; giữa cấp trên và cấp dưới, giữa đảng viên với quần chúng, giữa các quân nhân với nhau, giữa cá nhân với tổ chức… đúng với kỷ luật đảng, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật quân đội. Thực hiện tốt mối quan hệ với nhân dân, luôn gắn bó với nhân dân, tôn trọng nhân dân, học hỏi nhân dân, sẵn sàng giúp đỡ nhân dân trong mọi hoàn cảnh.

Năm là, tiêu chí về năng lực hội nhập, tự bảo vệ và lan tỏa giá trị văn hóa trên môi trường số

Hiện nay, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, trong đó có lĩnh vực văn hóa, người quân nhân cách mạng phải có năng lực hội nhập nói chung, năng lực hội nhập về văn hóa nói riêng, đồng thời có năng lực bảo vệ bản sắc, hệ giá trị văn hóa dân tộc, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam, văn hóa quân sự Việt Nam, văn hóa người quân nhân cách mạng trong xã hội và phạm vi quốc tế. Theo đó, xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới phải bảo đảm mọi quân nhân có năng lực chủ động tham gia vào quá trình hội nhập văn hóa của Việt Nam, biết tiếp thu tinh hoa, giá trị phổ biến của văn hóa nhân loại, cũng như của các quốc gia, dân tộc trên thế giới phù hợp với đặc điểm, điều kiện, chuẩn mực, truyền thống văn hóa dân tộc. Có năng lực đấu tranh, ngăn chặn sự xâm nhập của các ấn phẩm văn hóa xấu độc, các quan điểm phản động, sai trái, thù địch. Có năng lực tuyên truyền, lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam, giá trị văn hóa quân sự Việt Nam, những chuẩn mực đạo đức quân nhân trên môi trường số. Có năng lực đấu tranh phản bác các quan điểm sau trái, thù địch bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa trên không gian mạng.

2.4. Một số giải pháp xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng

Thứ nhất, nâng cao nhận thức trong toàn quân về văn hóa người quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết số 80- NQ/TW của Bộ Chính trị đã chỉ rõ: “cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và Nhân dân quán triệt, nhận thức đầy đủ, sâu sắc và toàn diện về vai trò nền tảng, sức mạnh nội sinh quan trọng của văn hóa trong phát triển đất nước” (Bộ Chính trị, 2026).

Để nâng cao nhận thức trong toàn quân, trước hết phải làm cho các cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp thấy rõ: văn hoá quân nhân cách mạng không phải là phạm trù hẹp của đời sống tinh thần, mà là bộ phận cốt lõi cấu thành sức mạnh tổng hợp của Quân đội. Phải giáo dục làm cho mọi quân nhân hiểu rõ, đây là văn hoá của lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; văn hoá chấp hành kỷ luật tự giác, nghiêm minh; văn hoá ứng xử mẫu mực; văn hoá trong lãnh đạo, chỉ huy… Cần đổi mới mạnh mẽ nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng theo hướng gắn lý luận với thực tiễn nhiệm vụ, kết hợp giáo dục truyền thống với yêu cầu xây dựng người quân nhân trong thời kỳ mới. Trong đó, phải làm sâu sắc hơn mối quan hệ giữa truyền thống văn hoá dân tộc với hệ giá trị “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới; giữa tinh thần yêu nước với trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước và nhân dân; giữa bản lĩnh chính trị với khả năng miễn dịch trước tác động tiêu cực của kinh tế thị trường và không gian mạng. Đồng thời, cần mở rộng phạm vi nhận thức ra toàn dân, nhất là thế hệ trẻ, để củng cố niềm tin xã hội vào hình ảnh người quân nhân cách mạng. Khi toàn xã hội cùng chia sẻ, tôn vinh và đồng hành với các giá trị văn hoá quân nhân, sẽ tạo nên môi trường xã hội thuận lợi để các phẩm chất tốt đẹp được nuôi dưỡng, lan toả và phát triển bền vững.

Thứ hai, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, sự chỉ đạo, quản lý của cán bộ chủ trì, sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra của cơ quan chức năng các cấp đối với xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới

Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong Đảng bộ quân đội là chủ thể lãnh đạo mọi mặt đơn vị trực thuộc, trong đó có xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng. Vì vậy, trên cơ sở quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng, trong đó có xây dựng nền văn hóa, xây dựng Đảng bộ quân đội. Do đó, Quân ủy Trung ương cần ban hành nghị quyết, chỉ thị về xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng, trong đó xác định các quan điểm, chủ trương, phương hướng, mục tiêu, yêu cầu xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới, gắn với xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Quân ủy Trung ương cần tăng cường sự lãnh đạo cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong Đảng bộ quân đội quán triệt, ban hành nghị quyết lãnh đạo xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở đơn vị thuộc quyền; lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, Ủy ban kiểm tra Quân ủy Trung ương chỉ đạo việc quán triệt và triển khai xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở các loại hình đơn vị trong toàn quân bảo đảm chất lượng và hiệu quả.

Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phải quán triệt đầy đủ, nghiêm túc đường lối, quan điểm của Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, sự chỉ đạo, hướng dẫn của cán bộ chủ trì, cơ quan chức năng cấp trên để ban hành nghị quyết lãnh đạo xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở đơn vị mình.

Thường xuyên đánh giá kết quả xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng gắn với công tác xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực tiêu biểu”, xây dựng các tổ chức quần chúng và hội đồng quân nhân vững mạnh toàn diện. Lấy kết quả xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng là một trong các tiêu chí đánh giá phân loại chất lượng, kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, đảng viên, quần chúng, kết quả đánh giá phân loại tổ chức đảng, tổ chức quần chúng, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị.

Đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp là chủ thể chỉ đạo, quản lý hoạt động xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở đơn vị thuộc quyền. Vì vậy, đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp trong Quân đội cần tăng cường sự chỉ đạo, quản lý hoạt động xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở đơn vị mình, bám sát tình hình, kịp thời giải quyết những vấn đề nảy sinh, những khó khăn, vướng mắc, những điểm nghẽn, nút thắt trong quá trình xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng. Làm tốt việc chỉ đạo các cơ quan chức năng, lực lượng chuyên trách kịp thời hướng dẫn, giúp đỡ đơn vị trong xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng. Định kỳ tổ chức việc sơ kết, tổng kết xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng, kịp thời rút kinh nghiệm, nhân rộng điển hình tiên tiến. Đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp cần phát huy tốt vai trò nêu gương trong tự xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng, nhằm tạo sức lan tỏa trong đơn vị, để cán bộ, đảng viên, quần chúng noi theo.

Cơ quan chức năng các cấp trong Quân đội là chủ thể chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra công tác xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở các cơ quan, đơn vị trong Quân đội theo phạm vi quyền hạn. Vì vậy, cơ quan chức năng các cấp trong Quân đội cần thường xuyên chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị trong quán triệt nghị quyết, chỉ thị của cấp trên, trong xây dựng kế hoạch, thực hiện nội dung, biện pháp xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở các đơn vị, kịp thời giúp đơn vị khắc phục thiếu sót, hạn chế, khuyết điểm, tạo điều kiện thuận lợi để các đơn vị thực hiện tốt việc xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng theo kế hoạch, mục tiêu, yêu cầu đề ra.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới

Công tác đảng, công tác chính trị là “linh hồn, mạch sống” của Quân đội ta. Là hoạt động lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội, công tác đảng, công tác chính trị thâm nhập vào mọi tổ chức, trên mọi lĩnh vực, mọi nhiệm vụ, tác động vào mọi con người và tổ chức. Vì vậy, để xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới, đòi hỏi phải nâng cao hiệu quả hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội.

Theo đó, cần tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp công tác đảng, công tác chính trị trong xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội, đặc thù của hoạt động quân sự và đặc điểm của cán bộ, chiến sĩ. Trong xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng, mọi hoạt động công tác đảng, công tác chính trị cần bám sát nội dung văn hóa quân nhân cách mạng, các tiêu chí xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng. Nâng cao hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị phải gắn với phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, vai trò chỉ đạo, quản lý, điều hành của đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp (người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên), phát huy vai trò nêu gương trong xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng. Khắc phục biểu hiện ngại đổi mới nội dung, biện pháp xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng, kinh nghiệm chủ nghĩa, đường mòn lối cũ, khoán trắng xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng cho cơ quan chính trị, cán bộ chính trị, đùn đẩy trách nhiệm giữa các tổ chức, lực lương.

Thứ tư, xây dựng và lan tỏa mạnh mẽ môi trường văn hóa quân sự tốt đẹp, lành mạnh ở các đơn vị cơ sở trong toàn quân

Môi trường văn hoá quân sự là không gian trực tiếp nuôi dưỡng, điều chỉnh và lan tỏa các giá trị của người quân nhân cách mạng. Một môi trường tốt sẽ hình thành con người tốt; ngược lại, môi trường thiếu lành mạnh sẽ làm xói mòn chuẩn mực và phát sinh lệch chuẩn hành vi. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị chỉ rõ: “Xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại; nêu cao văn hóa thượng tôn pháp luật từ gia đình, nhà trường, đến mọi lĩnh vực đời sống xã hội” (Bộ chính trị, 2026).

Vì vậy, đòi hỏi xây dựng đồng bộ môi trường văn hoá từ doanh trại, thao trường, phòng Hồ Chí Minh, thư viện, thiết chế văn hoá đến môi trường số và không gian giao tiếp hằng ngày trong đơn vị, phải bảo đảm tính dân chủ cao; đồng chí, đồng đội đoàn kết, chân thành, cởi mở; kịp thời đấu tranh, xử lý nghiêm với các biểu hiện lệch chuẩn văn hóa trong đơn vị. Mỗi thiết chế văn hóa phải trở thành nơi giáo dục thẩm mỹ, bồi dưỡng nhân cách và củng cố niềm tự hào quân nhân. Cần đặc biệt chú trọng xây dựng văn hoá giao tiếp, ứng xử quân sự chuẩn mực: “trên làm gương mẫu mực, dưới tích cực làm theo”; quân với dân gắn bó máu thịt. Đồng thời, phải thường xuyên phòng chống sự xâm nhập của các sản phẩm văn hoá độc hại, thông tin xấu độc, lối sống thực dụng, cá nhân chủ nghĩa trên không gian mạng. Thường xuyên tổ chức sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm về hoạt động văn hóa ở các đơn vị cơ sở, kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp suy thoái hoặc lệnh chuẩn về văn hóa, góp phần xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng ở đơn vị cơ sở.

Các giải pháp trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, cùng hướng tới mục tiêu xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới theo tinh thần Nghị quyết số 80- NQ/TW của Bộ Chính trị, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhụê, hiện đại, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

3. Kết luận

Xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị là đòi hỏi khách quan trong sự nghiệp xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đây là vấn đề rất cấp thiết, hệ trọng nhưng cũng rất khó khăn, phức tạp; bên cạnh những thuận lợi, thời cơ lớn, xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới vẫn đang gặp không ít những khó khăn, nguy cơ, thách thức không thể xem thường. Vì vậy, xây dựng văn hóa quân nhân cách mạng trong kỷ nguyên mới không chỉ trực tiếp góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại mà còn là sự đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.

_________________

Ngày nhận bài: 18/8/2026; Ngày bình duyệt: 21/8/2026; Ngày quyết định đăng: 24/8/2026.

Tài liệu tham khảo

Bộ Chính trị (2026). Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Hồ Chí Minh (2011). Toàn tập (Tập 6). Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội.

V.I. Lênin (2005). Toàn tập (Tập 41). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.