Bảo tồn và phát huy giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh qua không gian văn hóa Hồ Chí Minh

ThS VŨ THỊ KIM YẾN
Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch

1. Mở đầu

Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã xác định rõ mục tiêu: “Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành một không gian văn hóa Hồ Chí Minh, nơi tư tưởng, đạo đức, phong cách và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn hiện hữu thường xuyên, trở thành tài sản tinh thần, giá trị văn hóa đặc trưng của người dân, cán bộ, đảng viên của thành phố mang tên Bác” (Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh, 2020, tr.168).

Đây không chỉ là sự cụ thể hóa sáng tạo việc tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, mà còn là minh chứng sinh động cho quyết tâm xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Thông qua đó, tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh từng bước thấm sâu vào đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần, nguồn sức mạnh nội sinh quan trọng để xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh phát triển theo hướng văn minh, hiện đại và nghĩa tình.

2. Nội dung

2.1. Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh - Sự sáng tạo của Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh

Năm 1911, từ bến cảng Nhà Rồng, Sài Gòn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh), người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước. Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, dù ở đâu, trong bất kỳ hoàn cảnh nào hay cương vị trí nào, Người luôn một lòng tận tâm, tận lực phụng sự lý tưởng giải phóng dân tộc, giải phóng con người khỏi mọi ách áp bức, bất công và khổ đau. Ở Người luôn có sự thống nhất giữa tư tưởng và hành động, giữa lời nói và việc làm; một nhân cách lớn lao nhưng vô cùng giản dị, khiêm nhường mà giàu trí tuệ. Trong đời sống thường nhật cũng như trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng, Người luôn sống thanh bạch, gần gũi, sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì độc lập của dân tộc và hạnh phúc của nhân dân.

Tình yêu của Người không chỉ dành cho Tổ quốc và nhân dân Việt Nam mà còn hướng tới những người lao động, những dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới. Người luôn khát vọng và kiên trì đấu tranh vì một xã hội hòa bình, công bằng và nhân văn, nơi con người được sống trong tự do, hạnh phúc và được tôn trọng phẩm giá. Bởi vậy, Hồ Chí Minh trở thành biểu tượng tiêu biểu của đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, công lý và những giá trị nhân văn cao đẹp của nhân loại.

Trong thực tế, rất hiếm người “đạt tới sự thống nhất hài hòa giữa chủ nghĩa nhân đạo và tầm cao chính trị, giữa đức tính giản dị, khiêm tốn và sự hiểu biết sâu rộng, giữa tình cảm ấm áp và nghị lực phi thường đến mức tuyệt vời như Bác Hồ. Được gặp Người, quả thật là một điều sung sướng, vinh dự, một diễm phúc trong đời” (John Stern, 1985, tr.56). Hồ Chí Minh luôn thể hiện sự giản dị trong đời sống thường nhật, trong tác phong làm việc, trong từng lời nói, bài viết cũng như trong các ứng xử với mọi người xung quanh. Dù đối diện với các nguyên thủ quốc gia, đồng chí, cán bộ, nhân dân, con trẻ hay là những người ở bên kia chiến tuyến, Người vẫn luôn chân thành, bao dung, gần gũi và đầy tính nhân văn. Chính sự giản dị, sâu sắc ấy đã tạo nên sức cảm hóa đặc biệt trong tư tưởng và nhân cách của Người.

Bởi vậy, dù rất ít khi nói về bản thân, song cuộc đời, sự nghiệp và nhân cách của Hồ Chí Minh vẫn luôn có sức hấp dẫn, vẫn đậm sâu trong trái tim và khối óc nhiều thế hệ.

Để gìn giữ và phát huy những giá trị to lớn, sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời xứng đáng với niềm vinh dự là thành phố mang tên Bác, Đảng bộ và nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai mục tiêu xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Đây được xem là một điểm nhấn nổi bật, mang tính đột phá và sáng tạo của Ðảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI, thể hiện tầm nhìn chiến lược gắn với yêu cầu thực tiễn và nguyện vọng chính đáng của nhân dân thành phố.

Việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ hướng tới việc hình thành một môi trường văn hóa giàu bản sắc, mà còn tạo động lực tinh thần cho sự phát triển bền vững của Thành phố. Qua đó, tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh từng bước thấm sâu vào đời sống xã hội, trở thành nền tảng giá trị và nguồn sức mạnh nội sinh đặc thù của con người Thành phố mang tên Bác.

Thực tế, tiền đề chính trị cho việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh đã có từ năm 2016, khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đến năm 2020, Ban Bí thư đã ban hành Kết luận số 85-KL/TW về việc tiếp tục tăng cường tuyên truyền, giới thiệu, tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, với cộng đồng quốc tế. Thực hiện chủ trương của Đảng, việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được định hướng như một hệ giá trị văn hóa toàn diện, kết tinh từ truyền thống lịch sử, bản sắc văn hóa và những chuẩn mực tốt đẹp trong tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh.

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh là môi trường để quy hoạch, phát triển đồng bộ các công trình, thiết chế văn hóa gắn với quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh. Thông qua các hoạt động văn hóa, nghệ thuật phong phú, hấp dẫn gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, những giá trị văn hóa Hồ Chí Minh từng bước thấm sâu, in đậm, trở thành nguồn sức mạnh nội sinh của Đảng bộ và nhân dân thành phố.

Việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh là một chủ trương đúng đắn, hợp lòng dân, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống văn minh, hiện đại của người dân Thành phố. Người dân xây dựng, sáng tạo những Không gian văn hóa bằng trái tim, trí óc, tình cảm sâu đậm của mình; được trực tiếp thụ hưởng thành quả mình tạo dựng. Từ đó, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ là nét riêng, tài sản tinh thần, văn hóa độc đáo của Thành phố mang tên Bác, mà còn góp phần lưu truyền những giá trị văn hóa đặc sắc từ tấm gương vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những không gian văn hóa, xã hội, phù hợp điều kiện lịch sử đặc thù của từng đơn vị trên địa bàn Thành phố.

2.2. Gắn Không gian văn hóa Hồ Chí Minh với bảo tồn và phát huy giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người

Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025 và triển khai Chương trình hành động số 44-CTrHĐ/TU ngày 19/8/2023 về thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XI về Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, nhận thức của các cấp ủy, chính quyền, cán bộ, đảng viên và nhân dân về vai trò, ý nghĩa của việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đã có nhiều biến chuyển tích cực và ngày càng sâu sắc. Quá trình triển khai đã gắn chặt nhiệm vụ xây dựng Không gian văn hóa với mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội của Thành phố; đồng thời bước đầu hình thành hệ thống thiết chế văn hóa vật thể, phi vật thể mang đậm dấu ấn tư tưởng, đạo đức và phong cách của Hồ Chí Minh. Nhiều mô hình, giải pháp thiết thực, gần gũi với người dân đã được triển khai hiệu quả, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh trong cộng đồng, từng bước hình thành nền tảng văn hóa đặc trưng của Thành phố mang tên Bác.

Đến tháng 01/2026, Thành phố có 5.680 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, hiện hữu ở mọi lĩnh vực, từ hệ thống chính trị, trong lực lượng vũ trang, các cơ sở tôn giáo, doanh nghiệp, trường học và cộng đồng dân cư. Trong đó, 832 Không gian văn hóa mới được thiết lập sau sáp nhập đơn vị hành chính (Báo Sài Gòn giải phóng, 2026). Thực tế triển khai cho thấy, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ là một tên gọi, mà đã trở thành một phong trào trải rộng, thấm sâu, xuất phát từ tấm lòng, sự trân trọng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, không rập khuôn.

Các địa phương, đơn vị tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh bằng nhiều hình thức phong phú, đa dạng. Nhiều nơi đã tổ chức sinh hoạt, thảo luận và học tập về các câu chuyện, mẩu chuyện, tác phẩm, bài viết về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các buổi chào cờ đầu tuần, sinh hoạt chi bộ, chi đoàn và các hoạt động tập thể của cơ quan, đơn vị. Thông qua các hoạt động này, nhận thức của cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và nhân dân về mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ và giải pháp xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ngày càng được nâng cao, góp phần tạo sự đồng thuận, thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn xã hội. Đồng thời, người dân tích cực tham gia các phong trào, hoạt động tại địa phương, đơn vị, từng bước hình thành và lan tỏa Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên địa bàn Thành phố.

Từ các cơ quan, địa phương, đơn vị trong hệ thống chính trị, việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đã từng bước lan tỏa đến các khu công nghiệp, bệnh viện, trường học, cơ sở tôn giáo, khu dân cư… Qua đó, đã xuất hiện nhiều mô hình, công trình và hoạt động mang nội dung, hình thức phong phú gắn với những thông điệp giáo dục ý nghĩa và phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, cơ quan, đơn vị. Nổi bật như:

Mô hình Đẩy mạnh chuyển đổi số góp phần xây dựng hình ảnh người cán bộ, công chức chuyên nghiệp, thân thiện hướng đến nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính và hiệu quả phục vụ xã hội, phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Chú trọng phát triển văn hóa đọc gắn với xây dựng phòng đọc Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại trụ sở Ủy ban nhân dân phường và Trường Tiểu học Kim Đồng; tủ sách, không gian đọc sách về Hồ Chí Minh ở chùa Tuyền Lâm và Thánh đường Hồi giáo… (Nguyên Thịnh, 2022).

Xây dựng Thư viện sách nói song ngữ Việt - Hoa; lựa chọn những tài liệu, hình ảnh, clip chọn lọc về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo, về đại đoàn kết toàn dân tộc.

Trung tâm Chuyển đổi số thuộc Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai chương trình Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên nền số đã góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh đến đông đảo các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là trong cộng đồng dân cư, trường học và cơ quan, đơn vị. Chương trình được xây dựng theo hướng hiện đại, thuận tiện và dễ tiếp cận, phù hợp với xu thế chuyển đổi số hiện nay. Thông qua việc ứng dụng công nghệ số và mã QR, người dân có thể dễ dàng tiếp cận hệ thống tư liệu số phong phú gồm hàng trăm đầu sách, ấn phẩm và tài liệu quý về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức và phong cách của Hồ Chí Minh. Các tài liệu được tuyển chọn, số hóa và tích hợp trên nền tảng trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tra cứu, học tập và tìm hiểu mọi lúc, mọi nơi. Nổi bật trong đó là Tủ sách điện tử Chủ tịch Hồ Chí Minh với nhiều đầu sách, chủ đề đa dạng, nội dung phong phú. Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên nền tảng số còn có khu vực dành riêng cho Bảo tàng Hồ Chí Minh 3D, giới thiệu đến người xem các thông tin, tin tức, bài báo về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; trình chiếu không gian tổng quan các di tích, bảo tàng, khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên cả nước; các tư liệu video, hình ảnh, âm thanh về Chủ tịch Hồ Chí Minh…

Đặc biệt, việc nhận hơn 50 đầu sách giấy, bộ sách điện tử tập hợp nhiều nội dung, tài liệu, hình ảnh quý về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh. Việc triển khai Sổ tay không gian văn hóa Hồ Chí Minh, giới thiệu những lời dạy của Người, hình ảnh về cuộc đời hoạt động cách mạng cùng danh mục sách kèm phần giới thiệu tóm tắt, link đọc thử sách điện tử đã tạo thêm nhiều hình thức tiếp cận thuận tiện, sinh động cho người đọc (Hoài Phương, 2026).

Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Nhà xuất bản Trẻ xây dựng một Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trưng bày, giới thiệu các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đến cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh thiếu niên, các tầng lớp nhân dân cũng như khách quốc tế.

Như vậy, chủ trương xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đã thu hút sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị và đông đảo các tầng lớp nhân dân với nhiều mô hình, hình thức triển khai phong phú, sáng tạo. Qua đó, cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội, trở thành giá trị tinh thần quý giá và nét đặc trưng văn hóa của Thành phố Hồ Chí Minh.

Những Không gian văn hóa Hồ Chí Minh hiện diện ngày càng rộng khắp tại các cơ quan, địa phương, đơn vị, trường học, cơ sở tôn giáo, khu dân cư… với nhiều hình thức thể hiện sinh động, gần gũi và giàu bản sắc. Mỗi không gian không chỉ thể hiện tình cảm sâu sắc, tấm lòng kính yêu của cán bộ, đảng viên và người dân Thành phố Hồ Chí Minh đối với Bác, mà còn trở thành những địa chỉ đỏ có ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Đây cũng là những điểm đến văn hóa tiêu biểu, nơi tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm, học tập và sinh hoạt cộng đồng thiết thực, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh trong đời sống xã hội.

Là địa phương được vinh dự mang tên Bác, việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” thể hiện tình cảm kính trọng sâu sắc đối với Bác, là sự tiếp nối và phát huy truyền thống yêu nước, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam. Đồng thời, chủ trương này còn góp phần khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý chí vươn lên và khát vọng cống hiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân nhằm xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh phát triển xứng đáng với vị trí, vai trò và niềm vinh dự của Thành phố mang tên Bác.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên địa bàn Thành phố thời gian qua vẫn còn gặp một số khó khăn, hạn chế. Khảo sát của Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cho thấy: Việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại một số đơn vị còn mang tính hình thức, thiếu sáng tạo, chủ yếu dừng ở các mô hình vật thể và trưng bày tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh; chưa khai thác hiệu quả yếu tố văn hóa phi vật thể. Vai trò của các thiết chế văn hóa cơ sở trong kết nối, giáo dục và truyền cảm hứng xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh chưa được phát huy đầy đủ. Tính tiên phong, gương mẫu của người đứng đầu, cán bộ, đảng viên trong thực hiện nhiệm vụ được giao, đặc biệt là đối với việc giải quyết các vấn đề đột phá, bức xúc, nổi cộm, bảo đảm an sinh của người dân có lúc, có nơi chưa kịp thời, chưa quyết liệt. Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ở một số tổ chức đảng còn thiếu chặt chẽ, chưa thường xuyên, chưa kịp thời nên hiệu quả chưa cao (Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, 2025).

2.3. Giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh qua Không gian văn hóa Hồ Chí Minh thời gian tới

Trong thời gian tới, để khắc phục hạn chế, khó khăn, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh, xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tạo động lực thúc đẩy phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới, cần thực hiện một số giải pháp như sau:

Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt nhằm nâng cao nhận thức trong các tầng lớp nhân dân về mục đích, yêu cầu, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm tạo sự lan tỏa sâu rộng và mạnh mẽ hơn nữa về xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh để từ đó người dân hiểu sâu thêm ý nghĩa, tầm quan trọng của chủ trương này đối với sự phát triển văn hóa và con người Thành phố mang tên Bác.

Để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức theo hướng đa dạng, sinh động và gần gũi với người dân, như tiến hành cổ động trực tiếp tại các khu vực công cộng, nơi đông người; quan tâm, khuyến khích biểu dương, quảng bá Không gian văn hóa Hồ Chí Minh thông qua các tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí, phim tài liệu, phóng sự, video tuyên truyền cũng như hệ thống phòng truyền thống, góc truyền thống ở các cơ quan, đơn vị, trường học.

Hai là, phát huy hơn nữa vai trò của các chủ thể, của toàn hệ thống chính trị và nhân dân trong xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được xác định là nhiệm vụ chung, quan trọng, do Đảng bộ thành phố lãnh đạo, chính quyền quản lý, tất cả người dân đang sinh sống, làm việc, học tập tại Thành phố là chủ thể xây dựng, sáng tạo và thụ hưởng. Bởi vậy, đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là việc làm tự giác, là nhu cầu khách quan để xây dựng địa phương thành nơi có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình hơn.

Đây là nhiệm vụ mang tính lâu dài và thường xuyên, vì vậy cần được tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện. Việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước mà cần sự tham gia tích cực của mỗi gia đình, mỗi cán bộ, đảng viên và từng người dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Khi người dân thực sự trở thành chủ thể tham gia xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, họ sẽ nâng cao ý thức gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá tốt đẹp của văn hóa Hồ Chí Minh trong đời sống xã hội. Đặc biệt, cần thường xuyên tổ chức tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Không gian văn hóa gắn với phong trào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Ba là, cần quan tâm quy hoạch và đầu tư đồng bộ cho việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, bảo đảm tương ứng với vai trò, vị thế và định hướng phát triển chung của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.

Thành phố Hồ Chí Minh cần chú trọng hoàn thiện công tác quy hoạch tổng thể, trong đó quan tâm quy hoạch đồng bộ hệ thống tượng đài, quảng trường, thiết chế văn hóa, công viên văn hóa và các công trình kiến trúc mang dấu ấn đặc trưng của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Đặc biệt, cần phát huy hiệu quả vai trò của các thiết chế văn hóa trong Không gian văn hóa Hồ Chí Minh nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí và tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ của nhân dân.

Việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh cần gắn với nhiệm vụ bảo tồn và phát huy các giá trị di tích lịch sử - văn hóa, góp phần tạo nên đặc trưng văn hóa của Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng thời, cần đặc biệt quan tâm đến hệ thống các di tích lịch sử gắn cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Hồ Chí Minh nhằm lan tỏa sâu rộng hơn nữa các giá trị tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người trong đời sống xã hội. Đối với các không gian văn hóa, di tích lịch sử đã hình thành như: Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh, quảng trường, tượng đài Hồ Chí Minh, di tích lịch sử lưu niệm về Bác trên địa bàn thành phố... cần tiếp tục được quan tâm gìn giữ, tôn tạo và phát huy hiệu quả giá trị. Qua đó, xây dựng các địa điểm này trở thành những không gian văn hóa tiêu biểu, phục vụ nhu cầu tham quan, học tập, tìm hiểu lịch sử của nhân dân, du khách trong nước và bạn bè quốc tế.

Bốn là, chú trọng xây dựng con người văn hóa, phát huy vẻ đẹp truyền thống về đạo đức, nhân cách, phong cách của con người Thành phố mang tên Bác gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh là kết tinh nhiều yếu tố văn hóa trong đời sống xã hội, từ lối sống, phong cách, ứng xử, nghĩa tình của con người Thành phố mang tên Bác. Qua đó, hướng tới xây dựng hình mẫu con người Thành phố Hồ Chí Minh “năng động, sáng tạo, đi đầu, dám chấp nhận thử thách, nhân ái, nghĩa tình”.

Vì vậy, trong xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, cần quan tâm đến yếu tố con người, xem đây là trung tâm của mọi hoạt động văn hóa và là chủ thể trực tiếp tham gia xây dựng, giữ gìn, lan tỏa các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh trong đời sống. Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh chính là tạo dựng môi trường để xây dựng con người có những phẩm chất tiêu biểu cho con người mới xã hội chủ nghĩa. Mỗi Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trở thành nơi lưu giữ, truyền tải và lan tỏa những giá trị văn hóa, lịch sử của dân tộc Việt Nam và của Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời gắn bó mật thiết với cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Thông qua đó, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn để mỗi người dân, mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là thế hệ trẻ có điều kiện học tập và làm theo Bác một cách thiết thực, toàn diện. Đó là việc bồi dưỡng lý tưởng cách mạng; xây dựng lối sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng, xã hội; rèn luyện nếp sống giản dị, cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư; nuôi dưỡng tinh thần nhân ái, bao dung và trách nhiệm với cộng đồng. Qua đó, tiếp tục lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp, đặc sắc, niềm tự hào của Thành phố.

Năm là, đẩy mạnh xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên nền số nhằm đa dạng hóa, hiện đại hóa các hình thức tuyên truyền, giáo dục và lan tỏa các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh trong đời sống xã hội.

Với đặc thù một đô thị lớn, năng động như Thành phố Hồ Chí Minh, nơi tập trung nhiều thành phần dân cư với sự đa dạng về nghề nghiệp, lứa tuổi, tôn giáo, vùng miền, trình độ... công tác tuyên truyền về Hồ Chí Minh cần được triển khai bằng nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, hiện đại. Thành phố cần chú trọng phát huy, tận dụng những thuận lợi của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra hiện nay để tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền trên không gian mạng, các nền tảng truyền thông số, báo điện tử, trang thông tin điện tử và mạng xã hội; gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên nền tảng số nhằm hình thành hệ thống dữ liệu số phong phú, phục vụ nhu cầu tra cứu, học tập và tìm hiểu của người dân mọi lúc, mọi nơi. Việc tuyển chọn, tập hợp và số hóa các ấn phẩm sách báo, tài liệu về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh cần được thực hiện đồng bộ, khoa học và thuận tiện cho người sử dụng.

Thành phố cần chú trọng đầu tư phát triển các mô hình ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm giới thiệu sinh động đến công chúng các tư liệu, video, hình ảnh, bài viết về Hồ Chí Minh… Qua đó lan tỏa giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và bản sắc văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh trong mọi tầng lớp nhân dân.

Việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên nền tảng số cũng tạo điều kiện để huy động sự tham gia rộng rãi của cộng đồng trong việc đóng góp ý tưởng, trí tuệ và nguồn lực xã hội. Qua đó, từng bước làm cho các không gian văn hóa trở nên phong phú, sinh động, hấp dẫn, giàu tính tương tác và ngày càng gần gũi hơn với đời sống của người dân.

3. Kết luận

Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Thành phố Hồ Chí Minh đã góp phần thiết thực đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội. Đã góp phần chuyển hóa di sản của Hồ Chí Minh thành những giá trị rất riêng, rất văn hóa; trở thành niềm tự hào của Thành phố mang tên Bác - một thành phố năng động thông qua những chương trình, công trình, việc làm cụ thể, phù hợp với điều kiện lịch sử, kinh tế, văn hóa của địa phương. Đó cũng chính là ý nghĩa sâu sắc và bài học thực tiễn quý báu từ quá trình xây dựng và phát huy giá trị Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và trong thời gian tới.

_________________

Ngày nhận bài: 16/3/2026; Ngày bình duyệt: 10/6/2026; Ngày duyệt đăng: 4/7/2026.

Email tác giả: yenkdt@gmail.com

Tài liệu tham khảo

Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh (2020). Văn kiện Đại hội Đảng bộ lần thứ XI, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.

Hoài Phương (2/5/2026). Bảo tàng thành “lớp học lịch sử”. https://tuoitre.vn

John Stern (1985). Bác Hồ như chúng ta đã biết (Trần Đương, Dịch). Nxb Thanh niên.

Nguyên Thịnh (25/6/2022). Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh từ góc nhìn thực tiễn ở cơ sở. https://hcmcpv.org.vn

Sài Gòn giải phóng (2/3/2026). Sức sống mới của những Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. https://

Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh (2025): Báo cáo chuyên đề Kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XI về xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Xuân Khu (14/11/2024). Đưa “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” đến với đồng bào có đạo. https://www.vietnamplus.vn