Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ở Thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu mô hình chính quyền địa phương hai cấp

ThS TẠ PHƯƠNG LIÊN
Tạp chí Lý luận chính trị

1. Mở đầu

Chất lượng đội ngũ cán bộ hệ thống chính trị cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp là tổng thể những phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực, kỹ năng, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Chất lượng được thể hiện ở bản lĩnh chính trị; năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ và khả năng phối hợp, vận dụng kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm vào thực tiễn công tác; bảo đảm thực hiện hiệu quả chức trách, nhiệm vụ được giao, nhất là các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền, ủy quyền, đáp ứng yêu cầu xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn cấp xã trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín trở nên cấp thiết. Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 05/5/2026 về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp cơ sở nhiệm kỳ 2025-2030 và những năm tiếp theo. Nghị quyết xác định rõ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ của Thủ đô đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển nhanh, bền vững. Đặc biệt, khi cấp xã được phân cấp, phân quyền và giao thực hiện nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền hơn, đội ngũ cán bộ phải không ngừng nâng cao phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý, điều hành và khả năng thích ứng với phương thức hoạt động mới. Vì vậy, việc đánh giá đúng thực trạng, nhận diện những hạn chế, bất cập để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã có ý nghĩa quan trọng, góp phần xây dựng chính quyền Thủ đô tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

2. Nội dung

2.1. Đội ngũ cán bộ cấp xã sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Kết quả đạt được

Một là, công tác sắp xếp, bố trí và kiện toàn đội ngũ cán bộ cấp xã từng bước đáp ứng yêu cầu tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Thực hiện Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội “về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hà Nội năm 2025”, Thành phố còn 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 51 phường và 75 xã (Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 2025). Trong đó, có “5.463 thôn, tổ dân phố, dân số 8,8 triệu người; toàn Thành phố có gần 130 nghìn cán bộ, công chức, viên chức. Đây là địa phương có quy mô tổ chức đảng, số lượng đảng viên, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và khối lượng công việc lớn nhất cả nước” (Thành ủy Hà Nội, 2026a).

Thành phố đã tập trung rà soát, sắp xếp, bố trí và kiện toàn đội ngũ cán bộ cấp xã theo hướng tinh gọn, hợp lý, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và yêu cầu lãnh đạo, quản lý trong tình hình mới. Trên cơ sở sắp xếp các xã, phường, Thành phố đã kiện toàn tổ chức đảng và chính quyền tại các đơn vị hành chính mới, bảo đảm sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Đặc biệt, Thành phố đã “hoàn thành kiện toàn đội ngũ lãnh đạo, quản lý cấp xã, với 2.935 Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, 1.324 Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, 126 Bí thư Đảng ủy, 252 Phó Bí thư Đảng ủy, 126 Chủ tịch và 247 Phó Chủ tịch UBND xã, phường” (Thành ủy Hà Nội, 2026a).

Cùng với đó, Thành phố đã điều động “1.200 cán bộ từ cấp huyện trước đây và các cơ quan cấp Thành phố về cơ sở”, ưu tiên bổ sung nhân lực cho những lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn sâu, như: quản lý đất đai, đô thị, giải phóng mặt bằng, cải cách hành chính và chuyển đổi số... (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Qua đó, từng bước khắc phục tình trạng thiếu hụt cán bộ tại các đơn vị hành chính, bảo đảm tính liên tục trong hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Do đó, công tác sắp xếp, bố trí cán bộ của Hà Nội đã có sự chủ động, đồng bộ, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã, đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Hai là, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã từng bước được nâng lên, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực hiện nhiệm vụ trong tình hình mới

Sau sắp xếp, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã về trình độ chuyên môn, năng lực thực tiễn và khả năng đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm được chú trọng. “Tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức có trình độ đại học và sau đại học đạt trên 94%; đội ngũ lãnh đạo, quản lý và công chức chuyên môn cơ bản được bố trí phù hợp với chuyên ngành, lĩnh vực công tác” (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng lãnh đạo, quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng được quan tâm triển khai theo hướng gắn với yêu cầu thực tiễn. Thành phố đã tổ chức quán triệt, phổ biến kịp thời các nghị quyết, kết luận, chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các văn bản của Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy kết hợp giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến từ Thành phố đến cơ sở. Sau 01 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, “Thành phố đã tổ chức 62 lớp tập huấn với 30.766 lượt cán bộ tham gia; 22 lớp bồi dưỡng chuyên đề cho gần 4.000 lượt cán bộ, công chức; triển khai 27 lớp trung cấp lý luận chính trị với 1.890 học viên và cử 282 cán bộ tham gia xét tuyển cao cấp lý luận chính trị năm 2026” (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Thành phố “chú trọng luân chuyển, điều động cán bộ, bố trí cán bộ không phải người địa phương, không giữ chức vụ quá hai nhiệm kỳ liên tiếp”. Đồng thời, “quan tâm nâng cao chất lượng công tác đánh giá, quy hoạch, bảo đảm cơ cấu hợp lý và tăng tỷ lệ cán bộ nữ, cán bộ trẻ” (Thành ủy Hà Nội, 2025).

Ba là, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng của đội ngũ cán bộ cấp xã được nâng lên, thể hiện qua kết quả thực hiện các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền

Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã làm thay đổi căn bản phạm vi nhiệm vụ và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cấp xã, đòi hỏi mỗi cán bộ phải chủ động hơn trong tham mưu, tổ chức thực hiện và quyết định công việc. Sau một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp, “cấp xã đã thực hiện 933 nhiệm vụ quản lý nhà nước, tăng 165 nhiệm vụ so với trước khi vận hành mô hình mới”. Trong đó, “UBND Thành phố phân cấp 153 nhiệm vụ và ủy quyền 12 nhiệm vụ” (Thành ủy Hà Nội, 2026a), tập trung vào các lĩnh vực trực tiếp liên quan đến đời sống nhân dân, như: đất đai, xây dựng, môi trường, văn hóa và xã hội... Khối lượng nhiệm vụ tăng lên, đặt ra yêu cầu cao đối với năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và khả năng phối hợp của đội ngũ cán bộ trong giải quyết công việc.

Trong điều kiện đó, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đã từng bước thích ứng với phương thức quản lý, điều hành mới, góp phần bảo đảm hoạt động của chính quyền cơ sở không bị gián đoạn. “Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 31/5/2026, các xã, phường đã tiếp nhận và giải quyết 2.268.401 hồ sơ thuộc các nhiệm vụ được phân cấp, điều chuyển từ cấp Thành phố và cấp huyện trước đây” (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Việc phân cấp, ủy quyền góp phần rút ngắn thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính từ “03 đến 05 ngày, ước tính tiết kiệm khoảng 571.925 giờ công xã hội, tương đương 63,48 tỷ đồng chi phí thực hiện thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp” (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Kết quả này bước đầu phản ánh khả năng tiếp nhận nhiệm vụ, tổ chức thực hiện và giải quyết công việc của đội ngũ cán bộ cấp xã trên địa bàn Thành phố Hà Nội trong điều kiện khối lượng công việc và thẩm quyền được mở rộng, cho thấy những chuyển biến tích cực về trách nhiệm thực thi công vụ và tính chủ động trong hoạt động của chính quyền cơ sở.

Bốn là, công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị có nhiều chuyển biến tích cực

Trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc nâng cao trách nhiệm phục vụ nhân dân, kịp thời tiếp nhận và xử lý những vấn đề phát sinh từ cơ sở được Thành phố Hà Nội quan tâm thực hiện. Với vai trò là cấp chính quyền trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc với nhân dân, đội ngũ cán bộ cấp xã có điều kiện nắm bắt sát hơn tình hình trên địa bàn, tâm tư, nguyện vọng và những khó khăn, vướng mắc trong đời sống người dân. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với việc đổi mới phong cách làm việc của cán bộ, chuyển từ tư duy quản lý hành chính đơn thuần sang nâng cao trách nhiệm giải quyết công việc và phục vụ nhân dân.

Các cấp xã đã mở rộng kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị trên môi trường số, “ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi đạt 6,21 triệu tài khoản đăng ký, đạt 186 triệu lượt truy cập; tiếp nhận 107.620 phản ánh, kiến nghị của người dân”. Thành phố đồng thời duy trì các kênh tương tác, như: “Tổng đài 1022, Tổng đài thông minh 19001009” và các nền tảng hỗ trợ trực tuyến (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Đặc biệt, “chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) năm 2025 đạt 92,90 điểm, xếp thứ 5/34 tỉnh, thành phố; Bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp đạt 96,85 điểm, tăng 22 bậc so với đầu năm 2026; tỷ lệ hài lòng và rất hài lòng của người dân đạt 99,2%” (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Những kết quả trên cho thấy, hoạt động phục vụ của hệ thống hành chính Thành phố đã có những chuyển biến tích cực. Việc đa dạng hóa phương thức tiếp nhận thông tin tạo điều kiện để cán bộ cơ sở kịp thời nắm bắt, phối hợp xử lý các vấn đề thuộc thẩm quyền.

Năm là, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và thực hiện cải cách hành chính từng bước được tăng cường

Trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, Thành phố Hà Nội đã chú trọng đổi mới phương thức quản lý, điều hành và giải quyết công việc trên môi trường điện tử, tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ cấp xã nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong thực thi công vụ. Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp gắn với chuyển đổi số đã thúc đẩy cán bộ, công chức cơ sở từng bước thích ứng với quy trình làm việc mới, tăng cường sử dụng các nền tảng số, hệ thống quản lý văn bản điện tử và phần mềm giải quyết thủ tục hành chính.

Thành phố đã “triển khai 2.077 thủ tục hành chính, trong đó có 1.118 thủ tục hành chính đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 925 dịch vụ công trực tuyến một phần”; “hoàn thành tái cấu trúc 1.172 thủ tục hành chính, chuẩn hóa trên 2.000 quy trình nội bộ, quy trình điện tử” (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Đáng chú ý, từ ngày 01/01/2026 đến ngày 15/5/2026, “tỷ lệ số hóa hồ sơ trực tuyến đạt 91,42%; tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt 95,9%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 98,22%; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,49%”. Thành phố cũng đã “giải quyết 619.214 hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính” (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Qua đó, phản ánh sự chuyển biến trong phương thức giải quyết thủ tục hành chính của hệ thống chính quyền Thành phố, đồng thời tạo môi trường thực tiễn để cán bộ cấp xã nâng cao kỹ năng số, khả năng khai thác dữ liệu và phối hợp xử lý công việc, góp phần từng bước nâng cao chất lượng thực thi công vụ, tăng tính công khai, minh bạch và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp tại cơ sở.

Sáu là, tăng cường cơ sở vật chất, bảo đảm môi trường, điều kiện làm việc cho cán bộ, công chức cấp xã thực hiện công vụ

Cùng với việc kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, Thành phố Hà Nội đã quan tâm, bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị và điều kiện làm việc tại các xã, phường sau sắp xếp. Đây là yếu tố quan trọng, tác động trực tiếp đến khả năng tổ chức thực hiện nhiệm vụ, hiệu quả phối hợp công tác và chất lượng phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ cơ sở. Thành phố đã triển khai rà soát, kiểm kê, bàn giao và sắp xếp lại hệ thống trụ sở, tài sản công theo hướng sử dụng hợp lý, tiết kiệm, phù hợp với mô hình tổ chức mới.

“Trong tổng số 1.010 cơ sở nhà, đất được rà soát”, Thành phố đã bố trí “583 cơ sở tiếp tục sử dụng làm trụ sở xã, phường; 418 cơ sở thực hiện phương án sắp xếp, xử lý; 09 cơ sở có quy mô lớn” được xây dựng phương án riêng. Đồng thời, “bố trí 153 xe ô tô phục vụ công tác chung từ cấp huyện về cấp xã; bổ sung phương tiện, trang thiết bị cho những địa bàn còn thiếu” (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Đặc biệt, 100% cơ quan đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã được bảo đảm trụ sở làm việc và các điều kiện kỹ thuật cần thiết (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Hệ thống hạ tầng số, hội nghị trực tuyến, quản lý văn bản, điều hành điện tử và chữ ký số chuyên dùng được duy trì hoạt động ổn định. Việc bảo đảm điều kiện làm việc đã góp phần giảm bớt những khó khăn ban đầu sau sắp xếp, tạo thuận lợi cho cán bộ cấp xã thực hiện nhiệm vụ, nâng cao hiệu quả phối hợp và xử lý công việc. Qua đó, từng bước hình thành môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã trong giai đoạn mới.

Hạn chế tồn tại

Một là, việc bố trí, phân bổ đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã chưa thực sự tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm của từng địa bàn. Trong năm 2026, khối chính quyền và đơn vị sự nghiệp trực thuộc 126 xã, phường được giao 9.251 biên chế công chức nhưng thực tế mới có 7.718 người, thiếu 1.533 công chức, tương đương khoảng 16,6% chỉ tiêu được giao. Trong khi đó, quy mô dân số giữa các đơn vị hành chính có sự chênh lệch lớn, dân số “phường Hà Đông là 211.572 người”, trong khi “xã Minh Châu chỉ có 6.702 người” (Thành ủy Hà Nội, 2026a), chênh lệch khoảng 31,6 lần. Quản trị cấp xã, phường còn thiên về hành chính; chất lượng dịch vụ công, hạ tầng chưa đồng đều; việc khai thác các nguồn lực tại chỗ có nơi chưa hiệu quả. Ngoài ra, “thực tiễn cấp xã, phường còn bất cập về chất lượng dịch vụ công, hạ tầng và hiệu quả khai thác nguồn lực tại chỗ; đồng thời yêu cầu đổi mới phương thức quản trị theo hướng hiện đại, phục vụ và minh bạch” (Thành ủy Hà Nội, 2026b). Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục điều chỉnh việc phân bổ cán bộ phù hợp với khối lượng công việc và đặc điểm quản lý của từng địa phương.

Hai là, áp lực công việc đối với đội ngũ cán bộ cấp xã ngày càng lớn. Hiện nay, “cấp xã thực hiện 933 nhiệm vụ quản lý nhà nước, tăng 165 nhiệm vụ” (Thành ủy Hà Nội, 2026a) so với trước khi vận hành mô hình chính quyền mới. Khối lượng công việc lớn, trong khi biên chế công chức chưa được bố trí đầy đủ đặt ra áp lực đáng kể đối với đội ngũ cán bộ cấp xã. Điều này đòi hỏi cán bộ phải có khả năng xử lý đồng thời nhiều nhiệm vụ, chủ động phối hợp giữa các lĩnh vực và nâng cao trách nhiệm trong thực thi công vụ. “Một bộ phận cán bộ, đảng viên thiếu trách nhiệm, năng lực chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, thiếu tính tiên phong, gương mẫu; phương thức lãnh đạo của một số cấp ủy, tổ chức đảng chậm đổi mới” (Thành ủy Hà Nội, 2025).

Ba là, công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo vẫn còn những vấn đề phức tạp. “Thành phố đã tiếp trên 69.700 lượt công dân; tiếp nhận khoảng 71.100 đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh”. Trong số 75 vụ việc phức tạp, kéo dài, mới có 40 vụ việc giải quyết xong, còn 35 vụ việc tiếp tục thực hiện theo lộ trình (Thành ủy Hà Nội, 2026a). Thực tế này, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực đối thoại, vận động, thuyết phục và xử lý các vấn đề phát sinh từ cơ sở, nhất là trong lĩnh vực đất đai, giải phóng mặt bằng và trật tự xây dựng.

Bốn là, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và điều kiện phục vụ thực thi công vụ vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện. Trong tổng số 2.077 thủ tục hành chính đang triển khai, mới có 1.118 thủ tục đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 925 thủ tục vẫn được cung cấp trực tuyến một phần. Mặc dù tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 98,22% (Thành ủy Hà Nội, 2026a), việc khai thác, tái sử dụng dữ liệu và nâng cao hiệu quả sử dụng dịch vụ công trực tuyến vẫn là yêu cầu đặt ra. Đồng thời, sự khác biệt về quy mô dân số, diện tích và điều kiện phát triển giữa các xã, phường đòi hỏi Thành phố tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân bổ nguồn lực, trang thiết bị và điều kiện làm việc phù hợp, tạo cơ sở để đội ngũ cán bộ cấp xã nâng cao chất lượng thực thi công vụ.

2.2. Giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã

Một là, cụ thể hóa tiêu chuẩn chất lượng và khung năng lực cán bộ cấp xã phù hợp với yêu cầu quản trị của Thủ đô trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Trên cơ sở các quy định về vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh và khung năng lực mà Thành phố đã ban hành, cần tiếp tục xác định rõ những năng lực cốt lõi của cán bộ cấp xã, nhất là năng lực lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, phối hợp liên ngành, chuyển đổi số và phục vụ nhân dân. Đồng thời, bổ sung các yêu cầu năng lực phù hợp với đặc điểm của phường nội đô, khu vực đô thị hóa và xã ngoại thành.

Việc xây dựng khung năng lực cần tính đến sự khác biệt giữa các xã, phường về quy mô dân số, diện tích, mật độ dân cư, mức độ đô thị hóa và đặc điểm kinh tế - xã hội. Tại những địa bàn đô thị đông dân, cần ưu tiên năng lực quản lý đô thị, giải quyết các vấn đề dân sinh và cung cấp dịch vụ công; trong khi các xã có địa bàn rộng cần chú trọng năng lực quản lý đất đai, phát triển nông thôn và tổ chức thực hiện chính sách trên địa bàn. Trên cơ sở đó, cần xác định rõ yêu cầu năng lực đối với từng chức danh, xây dựng tiêu chí đánh giá cụ thể và tổ chức rà soát định kỳ mức độ đáp ứng của đội ngũ. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để tuyển dụng, bố trí, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng cán bộ, bảo đảm chất lượng đội ngũ, thực sự đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Hai là, tiếp tục rà soát, bố trí và sử dụng cán bộ theo năng lực, gắn với yêu cầu nhiệm vụ và khối lượng công việc của từng cấp xã, phường

Tập trung đánh giá thực chất năng lực cán bộ sau một năm vận hành mô hình mới; xác định những vị trí còn thiếu nhân lực có chuyên môn phù hợp, những lĩnh vực cần tăng cường cán bộ có kinh nghiệm. Việc điều động, luân chuyển và bố trí cán bộ cần căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ, năng lực chuyên môn và yêu cầu quản lý cụ thể của từng địa bàn, tránh bố trí chủ yếu dựa trên cơ cấu hoặc tiêu chuẩn hình thức.

Đặc biệt, cần xây dựng phương án bố trí nhân lực theo đặc điểm của từng địa bàn, bảo đảm tương quan hợp lý giữa số lượng cán bộ, năng lực chuyên môn và khối lượng công việc. Những xã, phường có dân số đông, mật độ dân cư cao hoặc phát sinh nhiều nhiệm vụ về đất đai, quy hoạch, giải phóng mặt bằng và quản lý đô thị cần được ưu tiên tăng cường nhân lực có chuyên môn phù hợp. Đồng thời, cần thực hiện điều chuyển, luân chuyển hoặc phân công lại nhiệm vụ đối với những cán bộ chưa phù hợp với vị trí việc làm; phát huy năng lực của cán bộ có kinh nghiệm thực tiễn và khả năng xử lý công việc phức tạp. Qua đó, khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, hạn chế sự chênh lệch về năng lực thực thi giữa các địa bàn và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã.

Ba là, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp xã theo hướng phát triển năng lực giải quyết công việc thực tiễn

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp xã cần chuyển mạnh từ chú trọng trang bị kiến thức sang phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn công tác. Nội dung đào tạo phải xuất phát từ những nhiệm vụ mà chính quyền cấp xã trực tiếp đảm nhận trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhất là các lĩnh vực quản lý đất đai, quy hoạch, đầu tư công, tài chính - ngân sách, cải cách hành chính, chuyển đổi số, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo... Bên cạnh kiến thức chuyên môn, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng tham mưu, phối hợp liên ngành, tổ chức thực hiện chính sách, xử lý tình huống phát sinh và giao tiếp với người dân, doanh nghiệp. Tăng cường hình thức hướng dẫn trực tiếp, đào tạo thông qua xử lý hồ sơ và trao đổi kinh nghiệm giữa các địa phương. Qua đó, giúp cán bộ không chỉ nắm vững quy định mà còn có khả năng vận dụng linh hoạt, đúng pháp luật và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Bốn là, hoàn thiện cơ chế đánh giá cán bộ bằng kết quả đầu ra và sự hài lòng của người dân

Tiếp tục cụ thể hóa việc áp dụng KPI, OKR trong đánh giá cán bộ cấp xã; xây dựng tiêu chí phù hợp với từng nhóm chức danh và đặc điểm địa bàn. Kết hợp đánh giá kết quả công việc với năng lực chuyên môn, chất lượng tham mưu, trách nhiệm phối hợp, khả năng giải quyết những vấn đề phức tạp và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ cho đào tạo, quy hoạch, bố trí và sử dụng cán bộ.

Bên cạnh các chỉ tiêu chuyên môn, cần thiết lập cơ chế thu thập, phân tích và sử dụng phản hồi của người dân, doanh nghiệp một cách thực chất, bảo đảm khách quan, thuận tiện và có khả năng kiểm chứng. Kết quả khảo sát mức độ hài lòng cần được xem xét cùng các chỉ số về chất lượng giải quyết công việc, tránh tình trạng đánh giá chỉ dựa vào một chỉ tiêu đơn lẻ. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm tra, giám sát để hạn chế bệnh thành tích, đánh giá hình thức hoặc chạy theo chỉ tiêu. Qua đó, tạo động lực để mỗi cán bộ chủ động nâng cao năng lực, tinh thần trách nhiệm và chất lượng phục vụ nhân dân.

Năm là, nâng cao năng lực chủ động thực thi nhiệm vụ và trách nhiệm của cán bộ cấp xã trong thực hiện phân cấp, phân quyền

Cần tiếp tục làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của từng chức danh, từng cơ quan cấp xã; đồng thời hoàn thiện quy trình phối hợp giữa chính quyền cấp xã với các sở, ngành và cơ quan liên quan. Việc phân cấp, phân quyền cần bảo đảm sự thống nhất giữa nhiệm vụ được giao với thẩm quyền quyết định, nguồn lực thực hiện, khả năng tiếp cận dữ liệu và cơ chế kiểm tra, giám sát. Đối với những nhiệm vụ mới hoặc phức tạp, cần có hướng dẫn nghiệp vụ kịp thời, cơ chế trao đổi và hỗ trợ chuyên môn để cán bộ cơ sở có đủ điều kiện thực hiện đúng quy định.

Đồng thời, xây dựng môi trường làm việc khuyến khích cán bộ chủ động đề xuất sáng kiến, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung trên cơ sở tuân thủ pháp luật. Vai trò của người đứng đầu cần được đề cao trong tổ chức thực hiện, kiểm tra tiến độ, tháo gỡ khó khăn và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của đơn vị. Qua đó, từng bước hình thành phong cách làm việc chủ động, chuyên nghiệp, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân ngay từ cơ sở.

Sáu là, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện điều kiện làm việc nhằm nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ cấp xã.

Tăng cường bồi dưỡng năng lực khai thác, sử dụng các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và nền tảng số trong quản lý, điều hành. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện điều kiện kỹ thuật, cơ chế phối hợp và hỗ trợ chuyên môn để cán bộ có thể thực hiện nhiệm vụ hiệu quả. Quan tâm tạo động lực làm việc, phát huy năng lực, sở trường và khuyến khích cán bộ đổi mới phương pháp giải quyết công việc.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục bảo đảm điều kiện làm việc đồng bộ về trụ sở, trang thiết bị, hạ tầng mạng, phần mềm chuyên môn và phương tiện phục vụ công tác, nhất là tại những địa bàn có quy mô lớn hoặc khối lượng nhiệm vụ cao. Việc bố trí nguồn lực cần căn cứ vào nhu cầu thực tế, tránh đầu tư dàn trải hoặc tập trung vào trang bị mà chưa chú trọng hiệu quả khai thác. Thành phố cần tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và khả năng vận hành liên tục của các hệ thống phục vụ quản lý, điều hành. Đồng thời, thường xuyên rà soát mức độ đáp ứng của cơ sở vật chất, kịp thời khắc phục những bất cập trong quá trình sử dụng. Chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi được kết hợp với cải tiến quy trình, nâng cao năng lực cán bộ và đổi mới phương thức quản trị. Vì vậy, cần lấy hiệu quả giải quyết công việc, khả năng tiết kiệm thời gian, chi phí và chất lượng phục vụ người dân làm căn cứ đánh giá kết quả đầu tư, qua đó tạo nền tảng cho nền hành chính cấp xã hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

3. Kết luận

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã ở Thành phố Hà Nội trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc tổ chức lại đơn vị hành chính và chuyển giao nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền cho cấp xã vừa mở ra cơ hội đổi mới phương thức quản trị, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn đối với phẩm chất, trình độ, năng lực thực tiễn và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Quá trình này cần được thực hiện phù hợp với đặc điểm, điều kiện và yêu cầu nhiệm vụ của từng xã, phường, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả. Qua đó, từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã có năng lực, bản lĩnh, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

_________________

Ngày nhận bài: 11/10/2026; Ngày bình duyệt: ; Ngày quyết định đăng:

Email tác giả: taphuonglien2808@gmail.com

Tài liệu tham khảo

Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025). Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 về việc sắp xếp các ĐVHC cấp xã của Thành phố Hà Nội năm 2025.

Thành ủy Hà Nội (2025). Báo cáo số 858 - BC/TU ngày 29/9/2025 về phát huy truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng; đoàn kết xây dựng đảng bộ trong sạch, vững mạnh; tiên phong, đột phá trong kỷ nguyên mới; phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại, hạnh phúc (Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố khóa XVII trình Đại hội đại biểu lần thứ XVIII Đảng bộ Thành phố Hà Nội)

Thành ủy Hà Nội (2026a). Báo cáo số 168-BC/TU ngày 15/6/2026 Sơ kết 01 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 02 cấp trên địa bàn Thành phố Hà Nội.

Thành ủy Hà Nội (2026b). Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 08/7/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường Xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn Thành phố.